Trường Sa - nơi neo giữ ký ức cán bộ ngành Tư pháp giữa trùng khơi

Chuyến đi từ một dấu mốc lịch sử

80 năm – một con số đủ dài để một ngành nghề hình thành, lớn lên, đi qua chiến tranh, hòa bình, đổi mới và hội nhập. Ngành Tư pháp, từ những ngày đầu non trẻ, đã song hành cùng vận mệnh đất nước, góp phần đặt nền móng cho nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cho trật tự xã hội, cho niềm tin của nhân dân vào công lý.

Trong mạch nguồn ấy, dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Nguyễn Hải Ninh, Bộ Tư pháp đã thực hiện chuyến công tác đặc biệt đến với Trường Sa nhân dịp Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Tư pháp Việt Nam (28/8/1945 - 28/8/2025). Chuyến đi do Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ Tư pháp làm Trưởng đoàn.

Chuyến công tác đặc biệt đến với Trường Sa lần này không đơn thuần là hoạt động tri ân hay thăm hỏi, mà còn là một lựa chọn mang tính biểu tượng: đưa những người làm luật đến nơi đầu sóng, để những người “gác cổng pháp luật” thấu hiểu hơn nữa về trách nhiệm của ngành mình khi hiện hữu giữa biển trời Tổ quốc.

Ngay từ buổi họp quán triệt trước chuyến đi, lãnh đạo Bộ Tư pháp đã nhấn mạnh ý nghĩa chính trị đặc biệt của hành trình: Đây là dịp để cán bộ ngành Tư pháp cảm nhận trực tiếp giá trị của chủ quyền, của kỷ cương, của pháp luật trong điều kiện khắc nghiệt nhất; để từ đó làm tốt hơn công việc thầm lặng nhưng căn cốt của mình.

Những món quà mang theo từ đất liền

Nếu hỏi điều gì được chúng tôi chuẩn bị kỹ lưỡng nhất, thì có lẽ không chỉ là tài liệu, là chương trình công tác, mà là tấm chân tình của đất liền hướng về đảo xa.

Những ngày trước khi ra khơi, trong các phòng làm việc, hành lang cơ quan, câu chuyện về Trường Sa xuất hiện dày hơn. Người góp bánh kẹo, người gói ghém từng lá thư tay của con trẻ gửi các chú bộ đội, người lo những chiếc dao cạo râu, bánh xà phòng, chai sữa tắm… Những đặc sản địa phương như Cu đơ Hà Tĩnh, Mè xửng Huế, thậm chí cả những lọ muối ớt Tây Ninh cũng được cẩn trọng gói ghém, nâng niu bằng tất cả sự trân trọng.

Trước ngày tàu khởi hành, từ chị Chủ tịch Công đoàn Bộ Tư pháp, các Vụ trưởng, Phó Vụ trưởng đến các cán bộ trẻ đều một lòng lăn xả, kiểm lại từng món hàng, nắn nót niêm phong, ghi rõ tên đảo, tên điểm đến. Có lẽ chính sự chuẩn bị ấy đã khiến chúng tôi bước lên tàu với một tâm thế khác: không phải là khách, mà như đi thăm gia đình nơi làm việc của những người thân ở nơi xa.

Biển mở ra - lòng người lắng lại

Chúng tôi rất may mắn khi đến Trường Sa trong những ngày biển lặng. Dù vậy, trong ngày đầu hải trình vẫn khiến nhiều người lần đầu đi biển không tránh khỏi mệt mỏi. Nhưng chỉ cần bước ra boong tàu, nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, mọi cảm giác chông chênh dường như được cuốn trôi theo sóng biển.

Trên tàu, những câu chuyện nghề được kể lại bằng một giọng khác. Có cán bộ thi hành án nói về những bản án đã theo mình suốt nhiều năm. Có người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở miền núi, vùng sâu, chợt nhận ra: hóa ra ở Trường Sa, công tác đưa luật vượt sóng vất vả hơn bội phần “cõng” luật lên non.

Trên tàu, chúng tôi thực sự là một đại gia đình. Dù đoàn công tác đến với Trường Sa không chỉ có những thành viên của ngành Tư pháp, nhưng tình yêu biển đảo quê hương, niềm tự hào khi là người con đất Việt đã kéo chúng tôi lại gần nhau.

Chị Nguyễn Thị Hạnh, chị Khương Thị Thanh Huyền… những “nữ tướng” của các đơn vị trong Bộ Tư pháp không ngại ngần xuống bếp nhặt rau, rửa bát, dọn cơm hỗ trợ các anh nuôi. Chánh Văn phòng Đảng ủy Bộ Tư pháp Trần Anh Đức lại cùng Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên nhẩn nha chén trà, buông câu trên bong tàu cùng các thành viên đến từ Học viện Quân sự và Đoàn công tác tỉnh Khánh Hòa…Sự gần gũi ấy khiến không khí Đoàn công tác thêm ấm áp.

Trong một cuộc trao đổi ngắn, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chia sẻ rằng chuyến đi này không chỉ để thăm hỏi, mà còn để mỗi cán bộ ngành Tư pháp tự đặt mình trước câu hỏi: pháp luật đã và sẽ hiện diện thế nào ở những nơi xa nhất của Tổ quốc.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đặc biệt quan tâm đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên các đảo. Ông nhấn mạnh, trong điều kiện đặc thù của biển đảo, pháp luật chính là điểm tựa tinh thần, giúp quân, dân yên tâm công tác, vững vàng trước mọi tình huống.

Chúng tôi đã tới 6 điểm đảo và 1 Nhà giàn trong chuyến công tác của mình. Nhưng lần nào cũng thế, mỗi khi thấy đảo dần hiện lên từ phía xa, lòng đã rộn ràng xúc động đến nghẹn ngào.

Quân và dân trên đảo đón đoàn bằng những cái bắt tay thật ấm áp, những nụ cười tươi rói đượm màu nắng gió của biển. Không nhiều lời hoa mỹ, nhưng chỉ cần nhìn cách họ sống, làm việc, đủ hiểu thế nào là bám trụ, là kiên cường, là những hy sinh to lớn vì từng tấc đất của Tổ quốc.

Ở mỗi điểm đảo, dù là đảo chìm, không gian rất hạn chế, nhưng chúng tôi đều thấy có Phòng tưởng niệm Hồ Chủ tịch, Tủ sách pháp luật trong những không gian nhỏ nhưng trang trọng, gọn gàng, ngăn nắp. Ở đó, pháp luật không phải là những khái niệm trừu tượng, mà là những quy định rất cụ thể gắn với đời sống: từ kỷ luật quân đội, bảo vệ chủ quyền biển đảo, đến những quy tắc sinh hoạt cộng đồng.

Cuộc gặp gỡ ấm áp

Trong chuyến thăm Trường Sa, chúng tôi đã gặp nhiều người dân trên đảo, gặp gỡ các cán bộ, chiến sĩ của các lực lượng gặp những thầy giáo, bác sĩ... Đặc biệt ở đảo Đá Tây A, trong một buổi làm việc ngắn nhưng đầy cảm xúc, chúng tôi đã gặp anh Trương Văn Hải - một cán bộ Tư pháp đang công tác tại đây.

Một tình huống bất ngờ mà chúng tôi hoàn toàn không biết trước. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh và các thành viên trong đoàn đã xúc động tặng quà, thăm hỏi đồng nghiệp của mình. Thứ trưởng chia sẻ, sự có mặt của những cán bộ Tư pháp ở Trường Sa là minh chứng rõ nét cho sự tham gia của cán bộ ngành Tư pháp góp phần giữ vững trật tự, kỷ cương và phục vụ Nhân dân nơi đầu sóng.

Đón đoàn công tác đến thăm đảo, anh Hải xúc động: “Khi nghe các đồng chí trên đảo nói đoàn công tác trong đất liền ra thăm lần này có 50 lãnh đạo, cán bộ của Bộ, ngành Tư pháp, tôi rất hồi hộp. Gặp các lãnh đạo, đồng nghiệp, nhận sự quan tâm, hỏi han ân tình của mọi người, tôi vô cùng xúc động”. Có lẽ, với anh Hải, đây là một sự động viên lớn, một kỷ niệm sẽ không bao giờ anh có thể quên trong cuộc đời, khi được gặp Thứ trưởng, các đồng nghiệp của ngành mình sau một hành trình vượt muôn trùng khơi.

Bản hợp xướng giữa trùng khơi

Mỗi lần rời đảo, chúng tôi đều mang theo cảm giác nặng lòng. Những cái ôm vội, những cái vẫy tay kéo dài cho đến khi đảo chỉ còn là một chấm xanh giữa biển. Không có lời lưu luyến “người ơi người ở đừng về”, chỉ có những liên khúc bất tận về hào khí Việt Nam, về tình yêu biểu đảo, tình yêu Tổ quốc, tiếng hát của người trên tàu hòa cùng tiếng sóng biển hòa âm với tiếng hát trên cầu cảng như một bản đại hợp xướng lưu luyến mãi không thôi.

Có chiến sĩ trẻ đứng rất lâu trên cầu cảng, tay giơ cao. Có đồng nghiệp trong đoàn quay mặt đi, lén lau nước mắt. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu: sự lưu luyến ấy không phải vì chia tay một chuyến đi, mà vì đã để lại một phần tình cảm nơi đảo xa.

Trên boong tàu lộng gió, anh Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý chia sẻ: chuyến đi này giúp anh hiểu rõ hơn vì sao công việc mình đang làm, dù nhiều khi thầm lặng, lại có ý nghĩa đến vậy. Bởi phía sau mỗi văn bản pháp luật là con người, là cuộc sống, là từng tấc đất, là chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, dáng hình dân tộc.

Anh nhận định: Với điều kiện làm việc, công tác, lao động rất khó khăn nhưng Quân chủng Hải quân vùng 4, Lữ đoàn 146 và lực lượng cán bộ trên quần đảo Trường Sa đã có những hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả cho cán bộ, chiến sĩ và người dân trên đảo, như xây dựng tủ sách pháp luật, phòng đọc Hồ Chí Minh. Dù điều kiện khó khăn, nhưng các tủ sách, phòng đọc có rất nhiều đầu sách, tài liệu pháp luật - những nguồn thông tin giúp cán bộ, chiến sỹ và người dân trên đảo tìm hiểu các quy định pháp luật. Đặc biệt, các đảo đều triển khai Ngày Pháp luật, quán triệt những nội dung pháp luật thiết thực đối với công tác, lao động, học tập của cán bộ, chiến sĩ người dân trên đảo, như Luật Biển Việt Nam, Luật Dân sự và các quy định, pháp luật phục vụ cho hoạt động của người dân trên đảo.

Khi ký ức trở thành trách nhiệm

Tạm biệt hải trình, Trường Sa đã ở lại phía sau, nhưng cũng đã ở lại rất sâu trong lòng của mỗi thành viên đoàn công tác.

Chuyến đi kết thúc, nhưng dư âm thì còn dài. Nó nhắc mỗi người làm công tác Tư pháp rằng: pháp luật không chỉ để điều chỉnh, mà còn để chở che; không chỉ để quản lý, mà còn để gìn giữ.

Dịp Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Tư pháp, chuyến công tác thăm quân và dân đang sinh sống và làm việc tại quần đảo Trường Sa vì thế không chỉ là một dấu ấn, mà là một lời nhắc nhở khắc sâu ý thức trách nhiệm của mỗi người về vận mệnh đất nước, về chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Và với chúng tôi, Trường Sa từ nay không còn là một địa danh trên bản đồ Tổ quốc. “Song Tử Tây”, “Đảo Đá Thị”, “Sinh Tồn”, “Len Đao”, “Cô Lin”, “Đảo Đá Tây A”, “Trường Sa”, “Nhà giàn DK1/20”... - đó không chỉ là những cái tên, mà đã trở thành một “điểm neo” thật ấm áp, thật gần gũi thân thương trong lòng mỗi thành viên Đoàn công tác số 14.

Trường Sa là ký ức. Là trách nhiệm. Là nơi trái tim người “gác cổng pháp luật” đã từng neo lại, giữa mênh mông biển trời Tổ quốc.