Trưởng Phòng THADS Khu vực 3 – Đắk Lắk: Luôn hướng tới sự chuyên nghiệp, trách nhiệm và gần dân

Bản lĩnh từ những vụ thi hành án phức tạp

Trải qua 16 năm công tác, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong ngành THADS tại Đắk Lắk, CHV Trần Quốc Toản – Trưởng phòng THADS Khu vực 3 tâm sự: nhìn từ một vụ việc cụ thể, có thể thấy rõ hình ảnh người công chức THADS ở cơ sở luôn âm thầm, trách nhiệm, chịu nhiều áp lực. Tuy nhiên, họ luôn phải giữ thái độ chuẩn mực, khách quan, đúng pháp luật, công việc không quá ồn ào, nhưng mỗi kết quả đạt được đều có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, tổ chức. Ngoài việc bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được tôn trọng và thực thi, CHV còn góp phần xây dựng môi trường xã hội ổn định, mang lại giá trị cốt lõi cho cộng đồng.

Qua thực tiễn công tác, CHV Trần Quốc Toản đã rút ra một số kinh nghiệm có ý nghĩa trong công tác tổ chức thi hành án ở cơ sở đối với những vụ việc có tính chất phức tạp, kéo dài.

Đứng trước từng vụ việc, bất cứ CHV nào cũng cần rà soát kỹ lưỡng từ hồ sơ, căn cứ pháp lý đến các điều kiện thực tế tại địa bàn. Sự chặt chẽ ngay từ khâu chuẩn bị là yếu tố quan trọng để hạn chế sai sót, phòng ngừa khiếu nại, tố cáo và bảo đảm an toàn pháp lý cho CHV, công chức thực hiện nhiệm vụ.

Tiếp đó, công tác vận động, thuyết phục cần được áp dụng nhuần nhuyễn, đây cũng được coi là một khâu nghiệp vụ quan trọng, không hình thức. Việc giải thích rõ quyền, nghĩa vụ, hậu quả pháp lý và ý nghĩa của việc tự nguyện thi hành án giúp đương sự có thêm cơ hội chấp hành, đồng thời góp phần tạo sự đồng thuận, chia sẻ trong cộng đồng dân cư. Đây cũng là cách để công tác THADS đến gần hơn với Nhân dân, thể hiện rõ tinh thần phụng sự và trách nhiệm xã hội của cơ quan THADS.

Thứ ba, sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng Công an và các cơ quan liên quan có vai trò rất quan trọng trong xử lý những vụ việc khó. THADS là nhiệm vụ của cơ quan THADS nhưng hiệu quả tổ chức thi hành ở cơ sở luôn cần sự đồng hành, hỗ trợ của cả hệ thống chính trị tại địa phương. Khi có sự thống nhất về nhận thức, rõ ràng về trách nhiệm và chặt chẽ trong phối hợp, việc tổ chức thi hành án sẽ thuận lợi, an toàn và hiệu quả hơn.

Cuối cùng, sau mỗi vụ việc, đơn vị cần kịp thời đánh giá, rút kinh nghiệm về công tác chuẩn bị, phương án tổ chức, kỹ năng xử lý tình huống, công tác phối hợp và việc hoàn thiện hồ sơ. Những kinh nghiệm từ thực tiễn không chỉ phục vụ cho một hồ sơ cụ thể, mà còn góp phần nâng cao năng lực điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị trong những vụ việc tiếp theo.

Về lý thuyết ai cũng có thể học thuộc, chỉ khi dấn thân, trực tiếp triển khai, CHV mới thấy được những phức tạp, khó khăn của vụ việc. CHV Toản nhớ lại vụ cưỡng chế đất và tài sản gắn liền với đất là điển hình của sự phức tạp, cam go kéo dài gần 6 năm. Người bị thi hành án là vợ chồng ông N.T.N (ngụ xã Ea M’nang, huyện Cư M’gar cũ - Nay là xã Ea M’Dróh, tỉnh Đắk Lắk). Dù CHV đã thực hiện tống đạt quyết định thi hành án đúng quy định của pháp luật, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đã trả lời không có căn cứ xem xét trình tự Giám đốc thẩm, nhiều đợt gặp gỡ trực tiếp cũng như vận động, tuyên truyền tự nguyện chấp hành án và bàn giao tài sản được thực hiện nhưng vợ chồng ông N vẫn bảo thủ, quyết liệt phản đối, không tự nguyện giao tài sản mà còn lấy cái chết ra để chống đối, đe dọa.

Tháng 10/2022, cưỡng chế giao tài sản đang được tiến hành thì bất ngờ vợ ông N và người thân chạy vào nhà khóa cửa, không cho đoàn cưỡng chế vào làm việc. Trong quá trình vận động thì mẹ vợ ông N tự đập đầu vào cạnh cửa nhà chính chảy máu để phản đối việc cưỡng chế, vợ ông N lôi 2 cháu nhỏ vào trước cửa cùng 5,6 người phụ nữ cản trở cơ quan chức năng. Ngoài sân, người dân xô đổ hàng rào, tháo lưới B40 rồi chạy vào tập trung trước cửa không cho CHV thực hiện nhiệm vụ. Không những thế, gia đình ông N còn không cho Bác sĩ vào sơ cứu, thăm khám cho người nhà. Nhận thấy tình hình phức tạp nếu cứ tiến hành có thể không lường trước hậu quả nên buổi cưỡng chế được tạm dừng.

Sau khi triệu tập vợ chồng ông N bất thành, đơn vị tiếp tục phối hợp nhiều lần với chính quyền, đoàn thể của địa phương vào nhà động viên, giải thích các quy định của pháp luật nhưng ông N liên tục vắng mặt, còn vợ ông thì nhất quyết không đồng ý tự nguyện bàn giao tài sản.

Qua nắm bắt tình hình thấy phía gia đình ông N có thái độ bức xúc với việc định giá tài sản vào năm 2018 là thấp, không đúng với giá thị trường. Nếu tổ chức cưỡng chế thì mẹ vợ, vợ và em gái vợ ông N tuyên bố sẽ tự sát trong nhà khi đoàn cưỡng chế vào. Nguyện vọng của gia đình ông N muốn hoãn thi hành án đến ngày 10/5/2023, sau đó sẽ tự nguyện giao tài sản, đồng thời mong muốn người được thi hành án cho xin lại ngôi nhà để làm nơi sinh sống vì gia đình không có chỗ ở.

Nhận thấy nếu tổ chức cưỡng chế thì sẽ không đảm bảo an toàn cho đoàn cưỡng chế, không đảm bảo an toàn cho các thành viên trong gia đình của ông N và ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự của địa phương nên Thông báo về việc hoãn cưỡng chế thi hành án được ban hành nhiều lần, kèm theo đó là 7 văn bản hoãn của công an do không bố trí được lực lượng.

Sau đó, vợ chồng ông N trình bày nếu bên được thi hành án đồng ý thỏa thuận để lại phần đất và nhà cấp 4 trên đất thì sẽ tự nguyện giao phần đất còn lại. Tuy nhiên, bên đương sự không đồng ý và yêu cầu phải giao toàn bộ tài sản theo bản án đã tuyên. Ngày 16/4/2026, sau những nỗ lực xây dựng kế hoạch bài bản, an toàn, lực lượng Thi hành án phối hợp cùng Công an và chính quyền địa phương đã tiến hành cưỡng chế giao tài sản thi hành án thành công.

Một vụ khác vào năm 2018, người bị thi hành là ông L phải trả lại đất cho Công ty Lâm nghiệp B. Sau quá trình tống đạt, xác minh, đôn đốc, vận động ông L không tự nguyện thi hành án. Không những thế, cả 2 lần cưỡng chế, ông L lôi kéo nhiều người, rải đinh, chuẩn bị nước bẩn, chất cháy nổ, buộc dây xích người với người tạo thành khối liên kết để phản đối. Với tình huống trên, công tác dân vận, tuyên truyền, thuyết phục được triển khai triệt để. Sau nhiều lần gặp gỡ, giải thích, ông L đến gặp CHV Toản xin tự nguyện trả lại đất cho Công ty Lâm nghiệp B và đề nghị Phòng THADS khu vực 3 (trước đây là Chi cục THADS huyện Cư Mgar) tiến hành các thủ tục giao tài sản vào tháng 6/2022.    

Tôn trọng quyền được biết và giải thích của đương sự

Từ thực tiễn những vụ việc phức tạp, kéo dài, vị Trưởng phòng THADS Khu vực 3 – Đắk Lắk càng thấy rõ hơn ý nghĩa của phương trâm “kiên trì vận động, thận trọng trong nghiệp vụ, kiên quyết trong tổ chức thi hành”. Với CHV Trần Quốc Toản, quá trình tổ chức thi hành có khó khăn, đòi hỏi người làm thi hành án cần chủ động rà soát hồ sơ, đánh giá đầy đủ căn cứ pháp lý, xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để việc thi hành án đúng quy định, an toàn và hiệu quả.

Điểm đáng chú ý là trong quá trình tổ chức thi hành án vụ việc, CHV Toản cũng như đơn vị không đặt trọng tâm vào biện pháp cưỡng chế mà ưu tiên đối thoại, vận động người bị thi hành án tự nguyện giao tài sản. Đây là bước công tác không chỉ thể hiện tính nhân văn của hoạt động THADS mà còn tôn trọng Nhân dân, tôn trọng quyền được biết và giải thích của đương sự. Tạo điều kiện để đương sự nắm bắt toàn bộ thông tin liên quan đến quá trình giải quyết vụ việc, thông tin về tình trạng kê biên, kết quả định giá và quá trình xử lý tài sản cũng như để đương sự thực hiện sao chụp, trích lục tài liệu trong hồ sơ thi hành án liên quan đến trực tiếp quyền và nghĩa vụ của mình.

Anh Trần Quốc Toản tâm sự: là CHV mình có trách nhiệm hướng dẫn rõ ràng để đương sự không bị thiệt thòi do sự thiếu hiểu biết về pháp luật. Cũng qua gặp gỡ, đối thoại mà đương sự được phổ biến cụ thể những việc đương sự được làm, phải làm hoặc bị cấm theo quy định. Tất cả các bước tiếp theo trong quy trình thi hành án như thủ tục thỏa thuận thi hành án, phát mãi tài sản, cưỡng chế đều được giải thích trực tiếp hoặc bằng văn bản. Những điều này sẽ góp phần minh bạch hóa thông tin, hạn chế tiêu cực, khiếu nại và tố cáo. Chỉ khi giải thích thấu đáo, đương sự thỏa mãn được những thắc mắc nên sẵn sàng tự nguyện thi hành án, giảm thiểu chi phí và thời gian cưỡng chế. Việc này cũng đảm bảo mọi quyết định pháp lý được thực hiện công bằng, khách quan, không ai bị đặt vào tình thế khó mà không hiểu lý do.

Để “gần dân, hiểu dân” hơn, CHV Toản xác định và quán triệt công tác “Dân vận khéo” phải được vận dụng linh hoạt trong từng tình huống và từng bước trong quá trình thi hành án. Việc tăng cường tuyên truyền, giải thích, vận động và thuyết phục các đương sự cũng để các CHV được lắng nghe và thấu hiểu dân. Chủ động gặp gỡ, đối thoại trực tiếp để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân. Xử lý các vụ việc theo phương châm lấy người dân làm trung tâm, giải quyết thấu tình đạt lý, hài hòa lợi ích. Cũng từ việc triển khai mạnh mẽ những điều trên đã tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, hành động của từng cán bộ, công chức thi hành án tại cơ sở.

Là người đứng đầu đơn vị THADS tại khu vực, CHV Toản luôn quán triệt các thành viên tại cơ quan đoàn kết, đồng lòng và nỗ lực xây dựng hình ảnh cơ quan THADS chuyên nghiệp, trách nhiệm và gần dân là nhiệm vụ trọng tâm.

Để làm được điều này, đơn vị đã áp dụng chuẩn hóa quy trình tiếp dân, đẩy mạnh chuyển đổi số để minh bạch hóa thông tin, đề cao đạo đức công vụ và tăng cường đối thoại trực tiếp. Ngoài việc thực hiện niêm yết công khai toàn bộ quy trình, thủ tục, thời hạn giải quyết và phí thi hành án tại trụ sở cơ quan và trên Cổng thông tin điện tử của hệ thống THADS. Hơn nữa, đơn vị cũng tăng cường áp dụng chuyển đổi số, tiếp nhận hồ sơ qua mạng, hỗ trợ tra cứu tiến độ thi hành án và thanh toán trực tuyến giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại.

Có thể thấy, đằng sau mỗi kết quả thi hành án là quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, thận trọng và trách nhiệm của từng cá nhân, đặc biệt là người đứng đầu đơn vị. Với Phòng THADS Khu vực 3 – Đắk Lắk, mỗi việc khó khăn không chỉ là một nhiệm vụ phải hoàn thành, mà còn là một phép thử về năng lực tổ chức, khả năng phối hợp, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần phục vụ nhân dân của từng CHV trong cơ quan.  

Trong mỗi vụ việc cụ thể, có thể thấy rõ hình ảnh người công chức ở Phòng THADS Khu vực 3 – Đắk Lắk âm thầm, trách nhiệm, chịu nhiều áp lực nhưng luôn phải giữ thái độ chuẩn mực, khách quan, đúng pháp luật. Công việc của các CHV không ồn ào, nhưng mỗi kết quả đạt được đều có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, tổ chức. Bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được tôn trọng và thực thi, góp phần xây dựng môi trường xã hội ổn định. Đặc biệt, qua đó càng góp phần xây dựng hình ảnh cơ quan thi hành án ngày càng chuyên nghiệp, trách nhiệm và gần dân hơn nữa.