Trường nghề thưa vắng học sinh- Thiếu lao động kỹ thuật ngành mũi nhọn

“Bệnh” sính bằng cấp

Bùi Trọng Đức, đường Đông An, phường Thành Tô, quận Hải An bộc bạch: “Vừa rồi em thi trượt đại học nên định đăng ký theo học trường nghề nhưng mẹ em muốn em tiếp tục ôn tập sang năm thi lại, còn bố em cho rằng ít nhất thì cũng phải học hệ trung cấp chuyên nghiệp chứ không cho học nghề”.

Nhiều học sinh “sính” bằng cấp quan niệm: “chuột chạy đường cùng” mới vào trường nghề, do đó trường nghề hiếm khi là lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai của giới trẻ. Hoàng Xuân Mai, xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên là một ví dụ. Thi trượt đại học, bố mẹ muốn Mai theo học nghề  thủy sản để nối nghiệp, nhưng em cương quyết không học ở Trường trung cấp nghề thủy sản Hải Phòng với mức học phí thấp 30 nghìn đồng/tháng mà đăng ký học kế toán (hệ trung cấp) ở một trường tư thục với mức đóng 300 nghìn đồng/tháng. Mai lý giải học nghề sau này làm công nhân vất vả, học kế toán làm việc sẽ nhàn hơn”. “Sính” bằng cấp cộng với tâm lý sợ vất vả, thích “ngồi phòng máy lạnh” hơn trực tiếp lao động, sản xuất là hai trong số nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng hệ thống các trường nghề vắng người học.

Trải thảm vẫn ít học sinh

Chúng tôi đến Trường trung cấp nghề thủy sản Hải Phòng đúng dịp tuyển sinh nhưng không thấy không khí sôi động vốn có của mùa tuyển sinh. Ông Nguyễn Trọng Hoằng, Phó hiệu trưởng nhà trường buồn rầu: “Chưa năm nào công tác tuyển sinh gặp nhiều khó khăn như năm nay. Do đặc trưng của trường thủy sản, nhất là từ khi ngành thủy sản sáp nhập vào ngành nông nghiệp, công tác tuyển sinh khó khăn hơn bởi học sinh không thích nghề liên quan đến nông nghiệp. Chuẩn bị công tác tuyển sinh cho năm học mới, lãnh đạo Trường trung cấp nghề thủy sản trực tiếp đến từng quận, huyện giới thiệu ngành, nghề, tuyên truyền, vận động phụ huynh, học sinh về những lợi ích của việc học nghề, cơ hội việc làm…Bên cạnh đó nhà trường đầu tư thiết bị mới, xây dựng nhà xưởng…nhưng kết quả không như mong muốn: đến nay, số hồ sơ trường nhận được vẫn dưới 50% trong tổng số 600 chỉ tiêu tuyển sinh”. Theo ông Hoằng, đây là khó khăn chung của hệ thống các trường nghề trên địa bàn thành phố.

Trước mùa tuyển sinh, Ban tuyển sinh Trường trung cấp công nghệ Hải Phòng “khăn gói”đến hơn 80 trường THCS, THPT, TTGDTX, các phường, xã, thị trấn trên địa bàn thành phố và một số tỉnh lân cận như Quảng Ninh, Hưng Yên tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh tại chỗ nhưng đến nay cũng chỉ tuyển được 70% so với chỉ tiêu.

Nguy cơ thiếu hụt lao động kỹ thuật

Ghi nhận tại các trường nghề còn cho thấy: năm nay, ngoài việc thiếu hụt học viên, sự mất cân đối giữa các ngành nghề đào tạo diễn ra khá rõ. Những ngành mũi nhọn đáp ứng nhu cầu phát triển, có cơ hội việc làm cao như nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp, điện, điện lạnh, điện tử công nghiệp, cơ điện tử, cơ khí chính xác, sửa chữa ô tô... lại thiếu học viên. Trái lại, các ngành kế toán doanh nghiệp, quản trị doanh nghiệp có số học viên đăng ký nhiều nhất. Ở một số trường nghề, có ngành nghề truyền thống, được xác định là mũi nhọn trong phát triển kinh tế-xã hội địa phương lại không có học viên. Nghề nuôi trồng thủy sản là một ví dụ. Theo Phó hiệu trưởng Trường trung cấp nghề thủy sản, 6 năm nay, không có học sinh nào đăng ký học nghề nuôi trồng thủy sản. Nghề chăn nuôi, trồng trọt cũng rơi vào tình trạng tương tự. Thầy Hoằng cho biết, qua tìm hiểu tâm lý nhiều bà con nông dân thì phần lớn họ đi biển, nuôi trồng thủy sản theo kinh nghiệm dân gian nên không có nhu cầu theo học các lớp đào tạo dài hạn, bài bản. Do coi nhẹ học nghề nên gần đây khi xảy ra tình trạng cá chết hàng loạt không rõ nguyên nhân, thiệt hại cho người nuôi trồng thủy sản lên đến hàng tỷ đồng mà chưa có hướng khắc phục rõ ràng cũng như phương án dự phòng cho mùa sau, nhiều người mới thấy rõ tầm quan trọng của việc học nghề.

Anh Đặng Minh Tuấn, cán bộ ban tuyển sinh Trường trung cấp công nghệ Hải Phòng lo lắng: “Chỉ tiêu tuyển sinh nhà trường năm 2009 là 480 học sinh, đến nay tuyển được 320 học sinh. Trong đó, 70% số học sinh đăng ký học nghề kế toán. 3 năm nay, mới chỉ có 17 học sinh có nguyện vọng học nghề sửa chữa ô tô. Nếu như học viên chỉ thích làm việc văn phòng, ngồi máy lạnh thì trong vài năm tới tình trạng thiếu hụt đội ngũ lao động kỹ thuật là không tránh khỏi. Trong tương lai sẽ xảy ra tình trạng thừa kế toán viên, nhà quản lý, ảnh hưởng đến quá trình tìm việc của học viên sau này”.

Thanh Thủy