Trường hợp nào người đại diện theo pháp luật không có khả năng điều hành doanh nghiệp?

Luật sư Lê Thùy - Công ty luật TNHH FRIC tư vấn: Nội dung “người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không có khả năng điều hành doanh nghiệp” được đề cập tại Điều 30, Điều 42 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và được cụ thể hóa tại Điều 3 Nghị định 187/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 27/5/2026, quy định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) không có khả năng điều hành DN, HTX khi thuộc một trong các trường hợp sau:

Người đại diện theo pháp luật của DN, HTX vắng mặt tại Việt Nam quá 30 ngày mà không ủy quyền cho người khác thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.

Người đại diện theo pháp luật của DN, HTX chết, mất tích, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc, trốn khỏi nơi cư trú, bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định;

Người đại diện theo pháp luật của DN có vốn nhà nước đồng thời là người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn nhà nước không có khả năng điều hành DN theo đánh giá của cơ quan đại diện chủ sở hữu theo chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại DN và quy định của pháp luật về quản lý người giữ chức danh, chức vụ, người đại diện phần vốn nhà nước;

Trường hợp khác do Thẩm phán quyết định.

Căn cứ Điều 6 Nghị định 187/2026/NĐ-CP quy định việc đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN, HTX theo quyết định của Thẩm phán thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định tại khoản 4 Điều 30 Luật Doanh nghiệp và khoản 2 Điều 47 Luật HTX, cụ thể như sau:

Trừ trường hợp Thẩm phán có yêu cầu một thời hạn khác, trong thời hạn 15 ngày đối với DN và 10 ngày đối với HTX kể từ ngày Thẩm phán ra quyết định về việc thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN, HTX, Quản tài viên hoặc người được Tòa án chỉ định thực hiện đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN, HTX với Cơ quan đăng ký kinh doanh.

Hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau đây: Văn bản đề nghị đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật theo mẫu quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 187/2026/NĐ-CP; Bản sao quyết định của Thẩm phán về việc thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN, HTX.

Trường hợp cơ sở dữ liệu (CSDL) về bản án, quyết định của Tòa án kết nối và chia sẻ thông tin với CSDL quốc gia về đăng ký DN, CSDL về đăng ký HTX thì Cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan quy định tại điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị định 187/2026/NĐ-CP có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các CSDL nêu trên để thay thế giấy tờ quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 187/2026/NĐ-CP, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

Việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa CSDL về bản án, quyết định của Tòa án và CSDL quốc gia về đăng ký DN, CSDL về đăng ký HTX được thực hiện theo lộ trình thông báo trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký DN.

Việc đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật được thực hiện theo các phương thức sau: Trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh đối với DN hoặc Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đối với HTX; trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia; hoặc các phương thức khác theo quy định tại khoản 1 Điều 26 Luật DN; khoản 2 Điều 41 Luật HTX.

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký DN, Giấy chứng nhận đăng ký HTX mới theo nội dung quyết định của Thẩm phán. Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, Cơ quan đăng ký kinh doanh thông báo bằng văn bản về nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho người đề nghị đăng ký thay đổi.

Các nội dung khác liên quan đến việc đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN, HTX không được quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 6 Nghị định 187/2026/NĐ-CP thì thực hiện theo quy định tại Luật DN, Luật HTX, Nghị định 168/2025/NĐ-CP, Nghị định 92/2024/NĐ-CP, Nghị định 125/2025/NĐ-CP.

Trường hợp DN thành lập và hoạt động theo quy định của luật khác Luật DN thì hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN thực hiện theo quy định của luật đó.

Như vậy, trình tự, thủ tục đăng ký thay đổi người đại diện theo pháp luật của DN theo quyết định của Thẩm phán được thực hiện theo quy định nêu trên.