Trung Quốc “nhiễm lạnh” từ khủng hoảng tài chính thế giới

Những tác động tiêu cực

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu tác động trực tiếp đến hệ thống tài chính và kinh tế vĩ mô của Trung Quốc. Là một nước đang phát triển, dân số đông, nhiều năm qua tăng trưởng của Trung Quốc chủ yếu dựa vào xuất khẩu và các hoạt động đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán và địa ốc. Trong bối cảnh xuất khẩu sụt giảm do tác động của khủng hoảng, thị trường chứng khoán và địa ốc tuột dốc, lại chịu thêm tác động của những vụ bê bối về an toàn thực phẩm, trong đó phải kể đến vụ sữa chứa hóa chất độc hại melamine, kinh tế nước này không tránh khỏi cơn lao đao.

Chính phủ Trung Quốc khi công bố các số liệu kinh tế cũng thừa nhận khủng hoảng tài chính đã bắt đầu tác động tiêu cực tới kinh tế Trung Quốc, cụ thể  mức tăng trưởng 9% trong quý 3 vừa qua là mức thấp nhất trong 5 năm qua. Tình hình tài chính thế giới bấp bênh khiến tăng trưởng GDP của nước này trong ba quý đầu năm chỉ đạt 9,9%, giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước. Do sự suy giảm kinh tế của Liên minh châu Âu và Mỹ, hai thị trường xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc, tăng trưởng xuất khẩu trong ba quý đầu năm 2008 của Trung Quốc giảm 4,8%. Hoạt động xuất khẩu đình trệ ở các nước châu Á cũng tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động trong lĩnh vực này. Theo một nghiên cứu của Hiệp hội các doanh nghiệp có vốn nước ngoài ở Đông Quản, miền Nam Trung Quốc, khủng hoảng tài chính sẽ khiến nhu cầu nhập khẩu trên thế giới giảm 30%. Nếu không có giải pháp chuyển hướng sang thị trường nội địa, từ nay đến tháng 1-2009 sẽ có từ 9000 - 45000 nhà máy, chủ yếu là những nhà máy hoạt động trong lĩnh vực gia công, sản xuất phục vụ xuất khẩu, ở miền Nam Trung Quốc phải đóng cửa, đẩy hàng triệu người vào cảnh mất việc làm.

Bảo đảm sự ổn định của kinh tế trong nước - bước đi quan trọng nhất

Từ đầu năm đến nay, nước này đã điều chỉnh mục tiêu kiểm soát vĩ mô, chuyển từ đề phòng sự tăng trưởng quá nóng sang "duy trì tăng trưởng".

Khẳng định nỗ lực hợp tác với các nền kinh tế khác nhằm khắc phục khủng hoảng, Chính phủ Trung Quốc cũng tuyên bố nước này coi việc bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế trong nước là bước đi quan trọng nhất mà Trung Quốc có thể thực hiện để đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay.

Vì lý do này, Trung Quốc vừa thông qua hồi đầu tuần gói kích thích kinh tế trị giá gần 600 tỷ USD (4000 tỷ nhân dân tệ) nhằm thúc đẩy kinh tế phát triển và kích thích tiêu dùng trong nước. Gói kích thích kinh tế này tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như xây dựng cơ sở hạ tầng (bao gồm xây dựng các tuyến đường sắt và đường bộ, sân bay…), các dự án năng lượng sạch, thúc đẩy ngành dịch vụ và nông nghiệp, hệ thống an sinh xã hội, giáo dục, y tế, giảm thuế xuất khẩu và tăng cường tạo công ăn việc làm. Ngay sau khi Chính phủ Trung Quốc thông qua gói kích thích này, thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng điểm mạnh, thể hiện những phản ứng tích cực.

Nằm trong những cố gắng đối phó với khủng hoảng, người đứng đầu Hiệp hội ngân hàng Trung Quốc cũng kêu gọi ngành ngân hàng nước này xem xét cẩn thận những ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu đối với thị trường tài chính trong nước và nâng cao khả năng quản lý để đối phó với nguy cơ khủng hoảng, trong đó biện pháp được nhấn mạnh, bên cạnh việc kiểm soát kinh tế nền vĩ mô, là tiếp tục kiểm soát và đề phòng rủi ro tín dụng. Trong bối cảnh kiềm chế lạm phát thành công (CPI trong tháng 10-2008 đạt mức thấp nhất trong vòng 17 tháng qua), Trung Quốc có thêm điều kiện để triển khai các biện pháp điều chỉnh chính sách tiền tệ như cắt giảm lãi suất và nới lỏng các quy định về dự trữ ngân hàng. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc để ngỏ khả năng có thể tiếp tục cắt giảm lãi suất trong thời gian tới khi cho biết ngân hàng này sẽ thực hiện một chính sách tiền tệ "lãi suất thấp mức độ" – bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh khủng hoảng tài chính đã ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc.

Mặc dù không tránh khỏi những tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính mang tính toàn cầu này, song theo đánh giá của các nhà phân tích, về cơ bản Trung Quốc vẫn kiểm soát được tình hình. Không tính đến những tác động từ gói kích thích kinh tế mới được thông qua, có thể trong năm 2009, tăng trưởng kinh tế của nước này chỉ đạt 8-9%, song đó vẫn là con số “trong mơ” của nhiều nền kinh tế khác.

Vũ Mai tổng hợp