Trung Quốc đối mặt với hàng loạt thách thức về chính sách kinh tế

Thế giới hy vọng Trung Quốc, với tiềm năng lớn của một nền kinh tế phát triển nhanh nhất toàn cầu trong nhiều năm liền, sẽ trở thành động lực thúc đẩy khôi phục kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, chính nền kinh tế này đã sụt giảm chỉ số tăng trưởng xuống mức thấp nhất trong 7 năm qua và đang phải đối mặt với vô số thách thức về mặt chính sách.

Tờ Asahi (Nhật Bản) ngày 5/2 cho rằng tỷ lệ tăng trưởng kinh tế thực của Trung Quốc đã giảm mạnh, chỉ còn 6,8% trong quý IV/2008, khiến nước này rất khó khăn để đạt mục tiêu tăng trưởng 8% trong năm nay - một mức mà Bắc Kinh cho rằng sẽ đảm bảo việc làm cho người dân. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tuần trước đã đưa ra dự báo kinh tế Trung Quốc sẽ chỉ đạt tốc độ tăng trưởng 6,7% trong năm 2009. Theo nhận định của giới chuyên môn, với Trung Quốc, chỉ số tăng trưởng như vậy là "điều đáng thất vọng" vì nó không khác gì Nhật Bản bị tăng trưởng âm.

Theo tờ báo, trong những năm gần đây, tăng trưởng kinh tế ngoạn mục của Trung Quốc chủ yếu dựa vào xuất khẩu tăng mạnh và nguồn vốn đầu tư khổng lồ để xây dựng nhà xưởng, mua sắm thiết bị phục vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, trong năm nay, những thị trường xuất khẩu chủ chốt của Trung Quốc như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu, được dự báo sẽ suy thoái đồng loạt. Đây là lần đầu tiên kể từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường vào những năm 1990, Trung Quốc phải đối mặt với thách thức về việc duy trì tăng trưởng kinh tế lành mạnh mà không phụ thuộc vào bên ngoài. Trong bối cảnh như vậy, thúc đẩy nhu cầu trong nước đã trở thành yếu tố chủ chốt để Trung Quốc giải quyết thách thức này. Chi tiêu cho tiêu dùng chỉ chiếm 35% trong tổng sản phẩm quốc nội của Trung Quốc. Tỷ lệ này khá thấp nếu so sánh với Mỹ (khoảng 70%) và Nhật Bản (gần 60%). Nguyên nhân là do tầng lớp trung lưu - nhóm dẫn đầu về tiêu dùng - chỉ chiếm số lượng nhỏ trong tổng dân số của Trung Quốc, trong khi những đối tượng thu nhập thấp hầu như không được hưởng lợi từ sự tăng trưởng phi mã những năm gần đây. Thậm chí, những nguy cơ rối loạn xã hội cũng đang tiềm ẩn do hàng chục triệu lao động di cư bị mất việc làm vì hàng loạt doanh nghiệp, trong đó có nhiều công ty sản xuất hàng xuất khẩu, gặp khó khăn.

Khi công bố gói kích thích kinh tế trị giá 4.000 tỷ NDT cuối năm ngoái, Trung Quốc đã đề ra 10 ưu tiên chính sách, trong đó có các biện pháp hỗ trợ các tầng lớp thu nhập thấp trong xã hội như xây dựng nhà ở, phát triển cơ sở hạ tầng các vùng nông thôn. Chính phủ Trung Quốc cũng bắt đầu thực hiện các biện pháp kích thích tiêu dùng như trợ cấp để những người dân khu vực nông thôn mua sắm các đồ điện tử gia dụng. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới có thể phải trải qua một giai đoạn suy thoái tương đối dài, Trung Quốc cần tiến hành nhiều cuộc cải cách cơ cấu kinh tế triệt để hơn. Các cuộc cải cách này phải tập trung vào việc chuyển đổi nền kinh tế từ chủ yếu dựa vào xuất khẩu sang dựa vào nhu cầu trong nước. Nếu chậm trễ trong vấn đề này có thể dẫn đến sự suy thoái kinh tế nghiêm trọng, làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và tạo ra nhiều nhân tố gây nguy cơ bất ổn xã hội.

Xuất phát từ thực thế trên, tờ Asahi cho rằng, Trung Quốc đang phải đối mặt với một danh sách dài các thách thức về mặt chính sách. Để thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị, nước này cần xây dựng một hệ thống cho phép người dân di chuyển tự do để tìm việc làm. Trung Quốc cũng cần tìm cách tái phân phối nguồn lực tài chính nhằm hỗ trợ các khu vực kém phát triển hơn trong nước. Bên cạnh đó, chính quyền Trung Quốc cũng cần tìm lời giải phù hợp cho bài toán phát triển bền vững, vừa đảm bảo tăng trưởng kinh tế, cung ứng đủ lương thực và nhiên liệu cho dân số hơn 1,3 tỷ người, vừa phải tránh gây hại cho môi trường./.