Trưng mua, trưng dụng tài sản vì lợi ích quốc gia

Thứ nhất, Luật đặt vấn đề chỉ trưng mua, trưng dụng trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia, chứ không phải trong tình trạng cấp bách, hoặc tình trạng tuyên bố là rất đúng. Cách đặt vấn đề như vậy  bảo đảm được sự điều hành, quản lý đất nước trong bất kỳ điều kiện nào.

Thứ hai, khi Luật này được ban hành, qua tuyên truyền, công dân sẽ  hiểu và có ý thức, trách nhiệm về việc trưng mua, trưng dụng tài sản. Đây là một việc bình thường. Bởi, trên thực tế Nhà nước không muốn trưng thu và trưng dụng tài sản. 

Thứ ba, cách đặt vấn đề rất dân chủ và vì lợi ích của dân, mặc dù trưng mua hoặc trưng dụng đều có các điều luật quy định. Trước hết, tiến hành thỏa thuận giá cả (điều 20), nếu không kết quả mới xác định. Tinh thần này thể hiện rất rõ trong văn bản luật. Vì vậy, điều 4, cần làm rõ trường hợp nào được coi là thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Có như vậy, luật mới dễ đi vào cuộc sống và người ta không phải đặt nhiều nghi vấn về điểm này.

Về trình tự thủ tục quyết định trưng dụng bằng lời nói (điều 31) cũng vậy Quy định chậm nhất sau 48 giờ cơ quan của người ra quyết định trưng dụng tài sản bằng lời nói phải có trách nhiệm xác nhận và chuyển văn bản đó cho người được trưng dụng không phải lúc nào cũng khả thi. Nếu việc này xảy ra trên biển, làm sao trong 48 tiếng có thể giải quyết được. Vì vậy, nên quy định trường hợp bất khả kháng thì trong thời gian sớm nhất phải thực hiện. 

Điều 35 về cưỡng chế thi hành quyết định trưng dụng tài sản. Luật quy định việc cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế thi hành thực hiện theo quy định của pháp luật về cưỡng chế hành chính. Điều này chỉ phù hợp với việc trưng dụng một cách thông thường, còn trưng dụng bằng lời nói thì gần như là ra lệnh, tôi quyết định trưng dụng tài sản của anh và anh phải phục tùng lệnh. Trường hợp không phục tùng, lúc ấy không thể áp dụng pháp luật xử lý hành chính và xử lý người có phương tiện cần trưng dụng được. Cần quy định chặt chẽ và chính xác hơn. Trường hợp này mà áp dụng Luật cưỡng chế hành chính thì thủ tục vô cùng rườm rà, với rất nhiều trình tự từ xử phạt đến cưỡng chế. Vì vậy, phần cưỡng chế thi hành đối với trưng dụng bằng lời nói cần nghiên cứu thêm.

Điều 43 quy định về thẩm quyền quyết định mức bồi thường thiệt hại do việc trưng dụng tài sản gây ra và người có thẩm quyền quyết định trưng dụng tài sản quyết định. Điều này chưa thật chính xác. Giả sử, trường hợp một thuyền trưởng hải quân, hay chiến sĩ cảnh sát, chiến sĩ an ninh trưng dụng tài sản trong trường hợp truy bắt tội phạm một cách cấp bách, các đồng chí này không thể là người quyết định được giá trị tài sản để đền bù cho người được trưng dụng. Vấn đề này cần được nghiên cứu thêm.  

Thuỳ Dung  lược ghi