Trục lợi quỹ ốm đau, thai sản gia tăng: Cần chế tài mạnh để ngăn chặn

(PLO) - Thời gian qua, chế độ ốm đau, thai sản là một trong những chỗ dựa tin cậy, vững chắc cho người lao động (NLĐ) trước các rủi ro trong cuộc sống. Tuy nhiên, chế độ này đang bị nhiều tổ chức, cá nhân lợi dụng những kẽ hở của pháp luật để lạm dụng, trục lợi…
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Hành vi trục lợi tinh vi, có tổ chức…

Hiện nay, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có chế độ ốm đau, thai sản ưu việt nhất châu Á, bởi thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh con là 6 tháng, trong khi đó mức bình quân của thế giới chỉ được 3,5 tháng. Bên cạnh đó, còn có chế độ thai sản cho lao động nam có vợ sinh con; chế độ thai sản cho lao động nữ mang thai hộ và lao động nữ nhờ mang thai hộ; chế độ ốm đau cho NLĐ có con dưới 7 tuổi bị ốm.

Theo đó, chế độ trợ cấp ốm đau, thai sản sẽ giúp bù đắp tiền lương cho NLĐ khi họ phải nghỉ việc. Tuy nhiên, thời gian qua nhiều tổ chức, cá nhân đã lợi dụng kẽ hở của pháp luật để lạm dụng, trục lợi chế độ này.

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (Bộ LĐ-TB&XH), năm 2007 - năm đầu tiên thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH), cả nước có khoảng 2 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau; 300.000 lượt người hưởng chế độ thai sản; 750 lượt người hưởng chế độ dưỡng sức phục hồi sức khỏe (DSPHSK). Như vậy, cứ 100 người tham gia BHXH thì có 27 lượt người hưởng chế độ ốm đau, 4 lượt người hưởng chế độ thai sản và 11 lượt người hưởng DSPHSK. 

Tuy nhiên, đến năm 2017, đã có khoảng 7,5 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, gần 1,8 triệu lượt người hưởng chế độ thai sản và 320 lượt người hưởng DSPHSK. Tính theo tỷ lệ, cứ 100 người tham gia BHXH thì có 50 lượt người hưởng chế độ ốm đau (gấp 2 lần năm 2007) và 12 lượt người hưởng chế độ thai sản (gấp 3 lần năm 2007).

Cùng với đó, tỉ lệ chi 2 quỹ này trên số thu cũng có xu hướng tăng. Năm 2008, thu được gần 4.640 tỉ, nhưng chi lên tới 3.000 tỉ đồng. Từ năm 2008 đến 2011, tỉ lệ chi bình quân khoảng 64% số thu; đến năm 2012 tăng lên 80%; từ năm 2013 đến năm 2016 (do điều chỉnh thời gian nghỉ hưởng thai sản từ 4 lên 6 tháng) nên số chi xấp xỉ bằng số thu. Năm 2017, số thu tương đương số chi khoảng 20.000 tỉ đồng.

Được biết, Quỹ ốm đau, thai sản trong thời gian dài có kết dư, nhưng từ năm 2015 bắt đầu mất cân đối. Đến năm 2015, tổng số chi vượt tới 101,5% tổng số thu và đang có xu hướng gia tăng tiếp.

Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung cho biết đã xuất hiện tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi Quỹ rất tinh vi, như: Giả mạo chứng từ hưởng chế độ ốm đau, thai sản; mua bán, cấp khống giấy tờ, hồ sơ hưởng chế độ; thành lập các công ty “ma” nhằm mục đích trục lợi quỹ; hoặc có trường hợp mới đăng ký tham gia BHXH đã hưởng ốm đau nhiều ngày, sau đó không tham gia nữa.

Về phía ngành BHXH, ông Trần Đình Liệu - Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam cũng cho rằng, tình trạng trục lợi quỹ ốm đau, thai sản vẫn xảy ra dưới nhiều hình thức, thậm chí là hành vi có tổ chức, như: Gửi đóng BHXH, tăng mức đóng cao bất thường, làm giả giấy tờ, con dấu. Nhiều vụ việc đã được chuyển sang cơ quan Công an để xử lý. Trong năm 2017, BHXH các địa phương đã từ chối thanh toán chế độ này của trên 520.000 lượt người với nhiều lý do khác nhau, như: Hồ sơ không hợp lệ, hồ sơ giả, hưởng trùng chế độ, đã hưởng hết chế độ, không đủ điều kiện hưởng...

Giải pháp nào chấn chỉnh tình trạng này?

Theo Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung, nguyên nhân dẫn đến tình trạng lạm dụng chế độ ốm đau, thai sản là do việc cấp các giấy tờ làm căn cứ hưởng chế độ còn khá dễ dãi, nhất là tại các cơ sở y tế tuyến xã, y tế của các DN (chủ yếu là DN nhà nước). Một số cơ sở y tế và UBND cấp xã cố tình cấp khống giấy tờ làm căn cứ hưởng chế độ ốm đau, thai sản để cùng trục lợi. Còn một số trường hợp trục lợi không vì lý do chiếm đoạt tiền, mà chỉ nhằm mục đích được nghỉ việc. 

Bên cạnh đó, quy định về điều kiện, mức hưởng còn khá rộng rãi (chỉ cần đơn vị đăng ký tham gia BHXH thì NLĐ bị ốm sẽ được hưởng trợ cấp ốm đau; điều kiện tối thiểu để hưởng chế độ khi sinh con là 6 tháng đóng BHXH trong thời gian 12 tháng trước khi nghỉ sinh…). Trong khi các thủ tục về thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh, HĐLĐ, tiền lương... được giảm thiểu để cải thiện môi trường kinh doanh, dẫn đến việc lợi dụng các quy định này để hưởng lợi.

“Chế độ ốm đau, thai sản thực sự đi vào đời sống và là chỗ dựa tin cậy, vững chắc cho NLĐ trước các rủi ro trong cuộc sống. Tuy nhiên, tỉ lệ lượt người hưởng chế độ trên số người tham gia BHXH tăng gần 2-3 lần sau 10 năm; số chi từ quỹ ốm đau và thai sản tăng nhanh hơn số thu - nên nếu không có giải pháp kiểm soát chặt chẽ, dễ dẫn đến nguy cơ tạo gánh nặng cho ngân sách nhà nước”- ông Dung khẳng định.

Được biết, thời gian qua, phía BHXH Việt Nam cũng thường xuyên phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh và UBND cấp xã rà soát, phát hiện các trường hợp gian lận, giả mạo hồ sơ. Tuy nhiên, Chính phủ cũng cần sớm nghiên cứu, kiến nghị Quốc hội sửa đổi chính sách BHXH theo hướng hài hoà hơn trong quan hệ đóng - hưởng để ngăn chặn, chấn chỉnh tình trạng này. 

Ngọc Hà
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Dạng tội phạm mới cần xử nghiêm

Dạng tội phạm mới cần xử nghiêm
(PLVN) - Hơn 400 cây thông giữa lòng TP Đà Lạt bị cưa hạ, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đánh giá đây là vụ phá rừng “rất lạ” bởi khu vực này đường đi khó khăn, không có nguồn nước; phá rừng nhưng không thể đưa gỗ ra ngoài, không thể chiếm đất.

Chính sách mới nổi bật có hiệu lực cuối tháng 5/2022

Công an xã, phường, thị trấn được cấp biển số xe mô tô, xe gắn máy là một trong những chính sách mới nổi bật có hiệu cuối tháng 5/2022 (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Công an cấp xã được cấp đăng ký xe mô tô, gắn máy; tăng mức trợ cấp hằng tháng với cán bộ Công an đã thôi việc, xuất ngũ; bổ sung quy định về lập dự phòng tổn thất các khoản đầu tư….là một số chính sách mới nổi bật bắt đầu có hiệu lực từ cuối tháng 05/2022 (từ ngày 21 - 31/5/2022).

Người có chức vụ ở Bộ Tài chính sẽ không được thành lập điều hành doanh nghiệp tư nhân?

Trụ sở Bộ Tài chính
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư quy định danh mục các lĩnh vực và thời hạn mà người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập, giữ chức danh, chức vụ quản lý, điều hành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã thuộc lĩnh vực trước đây mình có trách nhiệm quản lý sau khi thôi chức vụ trong lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính.

Ký kết Kế hoạch hành động trong lĩnh vực bảo hiểm y tế

Ký kết Kế hoạch hành động trong lĩnh vực bảo hiểm y tế
(PLVN) -  Tham gia tháp tùng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, làm việc tại Hoa Kỳ, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Thế Mạnh đã có buổi làm việc với Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) và ký kết Kế hoạch hành động triển khai Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực thực hiện bảo hiểm y tế.

Nông thôn mới nâng cao

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Thay mặt Thủ tướng, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 587/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” giai đoạn 2021 – 2025.

“Giới hạn” của di chúc theo quy định pháp luật

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Một người có quyền lập di chúc để lại tài sản của mình sau khi chết cho người khác. Tuy nhiên, pháp luật cũng có những hạn chế trong một số trường hợp cụ thể.

Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đã làm rõ nhiều vấn đề về nguyên tắc, quan điểm, chính sách đối nội và đối ngoại của Việt Nam.
(PLVN) - Trong chương trình thăm và làm việc tại Hoa Kỳ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã thăm, phát biểu và dự tọa đàm chính sách tại Đại học Harvard, thành phố Cambridge, bang Massachusetts.

Đừng để xảy ra tai nạn mới thay đổi

Va chạm giao thông giữa xe công nông đi ngược chiều và xe buýt.
(PLVN) -  Dù nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra nhưng hiện tượng phương tiện giao thông đi ngược chiều trên các tuyến đường nội đô và quốc lộ vẫn phổ biến tại khắp các tỉnh, thành. Tình trạng này bao giờ mới thay đổi?

Cây xăng “găm hàng, chờ lên giá” sẽ bị xử phạt như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bạn đọc Nguyễn Hải Tùng (trú tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng) hỏi: Thời gian vừa qua, giá xăng dầu đã tăng giá nhiều lần do ảnh hưởng của giá xăng dầu thế giới. Lợi dụng tình hình đó, nhiều cửa hàng xăng dầu đã treo biển hết hàng để đóng cửa, găm hàng chờ lên giá nhằm trục lợi. Xin hỏi, hành vi này nếu bị phát hiện sẽ bị xử lý ra sao?

Người cai nghiện ma túy bắt buộc được trả tiền công khi lao động tự nguyện

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Thông tư quy định việc quản lý và sử dụng kinh phí sự nghiệp từ ngân sách nhà nước thực hiện chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; công tác cai nghiện ma tùy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, cơ sở cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy.

Bình Dương: Chú trọng tăng nhanh, bền vững người tham gia bảo hiểm

Ông Nguyễn Thế Mạnh - Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc.
(PLVN) -  Sau 2 năm bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19, từ đầu năm đến nay, thị trường lao động trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã dần phục hồi, số người lao động quay lại làm việc, có việc làm đã tăng lên, tạo thuận lợi cho việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp.

Hơn 75.600 người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình trong một ngày

Hơn 600 đoàn với 9.029 ô tô và xe gắn máy được sử dụng tham gia các tuyến đường trên toàn quốc.
(PLVN) -  Chỉ trong một ngày ra quân toàn quốc hưởng ứng Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân, ngành BHXH Việt Nam và Bưu điện Việt Nam đã phát triển được 22.306 người tham gia BHXH tự nguyện, 53.308 người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình. Đây là con số vượt xa mục tiêu ban đầu, thể hiện ý nghĩa quan trọng của chính sách an sinh xã hội này.