Trồng mới 5 triệu ha rừng: Khó hoàn thành dự án vào năm 2010
Trình bày trước Quốc hội trong phiên họp sáng 23-11 về kết quả giám sát việc trồng mới 5 triệu ha rừng của Chính phủ, Phó Trưởng đoàn giám sát của Quốc hội Lê Quang Bình cho biết: Việc trồng mới 5 triệu ha rừng của Chính phủ thời gian qua chưa bám sát Nghị quyết của Quốc hội, vì vậy, dự án này khó có thể hoàn thành vào năm 2010.
Sau 8 năm thực hiện, Dự án trồng được 1.424.135 ha, chỉ đạt 28,5%: Tiến độ trồng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng chỉ đạt 32,2%; tiến độ trồng rừng sản xuất chỉ đạt 22%; Tình trạng chặt phá rừng trái phép và cháy rừng vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi, công tác bảo vệ rừng vẫn còn khó khăn, phức tạp.
Việc huy động nguồn vốn bảo đảm cho Dự án quá thấp và theo yêu cầu của tiến độ Dự án là rất chậm. Qua 8 năm thực hiện, Dự án chỉ huy động được hơn 7.934,9 tỷ đồng (đạt 25% so với kế hoạch huy động vốn đến năm 2010); chưa chú trọng đúng mức đến đầu tư và phát triển trồng rừng sản xuất; cơ chế, chính sách cho vay vốn tín dụng còn bất cập, nhất là đối với cá nhân, hộ gia đình.
Các kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội và các cơ quan giám sát của Quốc hội trong quá trình thực hiện Dự án chưa được nghiên cứu, tiếp thu một cách nghiêm túc; Việc quy hoạch, quản lý và thực hiện quy hoạch phát triển rừng chưa tốt, còn có tình trạng thực hiện sai quy hoạch, thiếu đồng bộ và còn chồng chéo.
Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng được triển khai trên 700 dự án cơ sở của 61 tỉnh, thành phố, thể hiện chủ trương đầu tư còn phân tán, dàn trải. Việc lựa chọn địa bàn, lĩnh vực đầu tư thiếu tập trung vào những vùng xung yếu và rất xung yếu như khu vực Tây Bắc, Tây nguyên.
Công tác bảo vệ rừng, tuy đã có bước chuyển biến, nhưng các hành vi vi phạm pháp luật vẫn diễn ra phổ biến, có nơi, có lúc hết sức gay gắt, đặc biệt là tình hình chống người thi hành công vụ; tình trạng đốt phá rừng để làm nương rẫy còn xảy ra ở nhiều nơi; nhiều khu rừng trồng xong, hết tiền đầu tư bảo vệ, nên có nguy cơ bị phá hoặc bị cháy.
Từ năm 1998 đến 2005 đã xảy ra 443.245 vụ vi phạm. Diện tích rừng bị phá và khai thác trái phép là 21.013 ha, diện tích rừng bị cháy là 58.704 ha, đưa tổng diện tích rừng bị mất trong giai đoạn 1998-2005 lên tới 79.717 ha (bằng tổng số rừng phòng hộ, rừng đặc dụng trồng được trong cả năm 2005).
Việc tổ chức giao đất, giao rừng cho dân thực hiện chưa tốt, do vẫn còn tư tưởng lo lắng nếu giao rừng cho dân sẽ khó quản lý, đặc biệt là rừng tự nhiên. Việc xác định chủ rừng chưa rõ ràng, có sự lẫn lộn về quyền và trách nhiệm của Nhà nước và của nhân dân làm cho nhiều khu rừng không rõ chủ. Công tác giao đất, giao rừng thực hiện không đồng bộ, nhiều tỉnh chỉ giao đất lâm nghiệp nhưng chưa gắn với giao rừng hoặc giao rừng nhưng không giao quyền sử dụng đất.
Việc giao đất, giao rừng cho hộ gia đình thường với quy mô nhỏ, lẻ, manh mún. Đáng chú ý, vấn đề này đang là vướng mắc cả trong nhận thức và cơ chế, chính sách - ông Bình nhấn mạnh.