Trò lừa đảo lớn nhất Thung lũng Silicon

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Sau hơn 4 tháng xét xử, bồi thẩm đoàn Mỹ hôm 3/1 đã buộc 4 tội danh đối với “hiện tượng” Elizabeth Holmes (người sáng lập và là Giám đốc điều hành công ty Theranos) liên quan âm mưu lừa đảo để lôi kéo các nhà đầu tư tham gia công ty khởi nghiệp chuyên về xét nghiệm máu.
Elizabeth Holmes xuất hiện cùng cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton năm 2015. Elizabeth Holmes xuất hiện cùng cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton năm 2015.

Nữ tỉ phú tự thân trẻ nhất thế giới

Năm 2014, Công ty khởi nghiệp chuyên về xét nghiệm máu Theranos và Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch quản trị công ty là Elizabeth Holmes (SN 1984) đang nổi như cồn trên thế giới. Tại thời điểm đó, Holmes là người được ca ngợi là một thiên tài, là nữ tỉ phú tự thân trẻ nhất thế giới và Theranos là một trong những công ty khởi nghiệp xuất sắc ở Thung lũng Silicon, có giá trị ước tính lên đến 9 tỉ USD. Holmes cũng tự ví mình như phiên bản nữ của Steve Jobs - người đồng sáng lập hãng Apple danh tiếng.

Sự thành công của Holmes và công ty của cô ta xuất phát từ sáng chế một công nghệ thử máu mới được công bố là “thử máu không dùng kim” (còn được gọi là xét nghiệm Edison). Theo lời quảng cáo của Holmes, với chỉ một vài giọt máu, xét nghiệm Edison của công ty của cô ta có thể phát hiện các bệnh như ung thư và tiểu đường một cách nhanh chóng mà không cần đến kim tiêm.

Với ý tưởng được cho là đột phá này, Holmes nổi như cồn. Cô ta từng xuất hiện trên trang nhất các tạp chí kinh tế nổi tiếng như Fortune, Forbes, Bloomberg Businessweek; từng trò chuyện trên truyền hình cùng với cựu Tổng thống Bill Clinton và tỉ phú Trung Quốc Jack Ma. Năm 2015, tạp chí Times vinh danh Holmes là một trong 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất với tài sản năm 2014 ước tính lên đến 3,6 tỉ USD.

Vốn hóa của Theranos trên thị trường chứng khoán lúc bấy giờ lên đến 9 tỉ USD. Hàng loạt những nhân vật tiếng tăm, từ Henry Kissinger đến Tướng James Mattis – người về sauu trở thành Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ trong chính quyền của Tổng thống Donald Trump – đều bị thu hút và trở thành thành viên trong hội đồng quản trị của công ty. Bộ trưởng tài chính Mỹ George Schultz, tỉ phú truyền thông Rupert Murdoch và gia đình giàu nhất nước Mỹ Walton đều lên tiếng ủng hộ Holmes.

Trò lừa đảo lớn nhất Thung lũng Silicon ảnh 1

Chân dung Elizabeth Holmes.

Lật tẩy

Tuy nhiên, đến năm 2015, những nghi ngờ về thiết bị xét nghiệm của Theranos bắt đầu nổi lên. Từ tháng 8/2015, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã bắt đầu điều tra Công ty Theranos. 2 tháng sau đó, tờ Wall Street Journal công bố loạt bài điều tra, cho rằng kết quả của xét nghiệm Edison là không đáng tin cậy và Theranos đã sử dụng các máy xét nghiệm thương mại do các nhà sản xuất khác sản xuất cho hầu hết các xét nghiệm của mình.

Vài tháng sau, đến lượt Bộ Y tế Mỹ đưa ra cảnh báo nghi ngờ về xét nghiệm Edison. Ủy ban chứng khoán và sàn giao dịch Mỹ (SEC) cũng đã vào cuộc. Đến tháng 7/2016, Holmes bị cấm hành nghề trong lĩnh vực xét nghiệm y khoa trong 2 năm.

Kết quả điều tra của giới chức Mỹ được công bố vào giữa tháng 3/2018 khẳng định, Công ty Theranos và Elizabeth Holmes cùng cựu Chủ tịch Ramesh Balwani đã kêu gọi góp vốn hơn 700 triệu USD của các nhà đầu tư dựa trên trò lừa đảo quy mô lớn, có tổ chức và kéo dài nhiều năm. Theo đó, Theranos thực ra chỉ thực hiện công nghệ “thử máu không dùng kim” với một số rất ít mẫu xét nghiệm, còn đa số các mẫu còn lại được họ sử dụng máy của các công ty khác để tiến hành.

Kết quả điều tra còn khẳng định Theranos đã phóng đại hoặc nói dối các nhà đầu tư về công nghệ, hoạt động và tình hình tài chính công ty. Ví dụ, Holmes khẳng định sản phẩm của Theranos đã được Bộ Quốc phòng Mỹ sử dụng ở Afghanistan và doanh số năm 2014 đạt 100 triệu USD nhưng trên thực tế, Bộ Quốc phòng Mỹ chưa từng sử dụng sản phẩm của Theranos và doanh số thực tế của công ty chỉ đạt... 100.000 USD.

Để tránh việc bị SEC đề nghị truy tố, Holmes đã ký thỏa thuận với cơ quan này, theo đó chấp nhận đóng nửa triệu USD tiền phạt, chuyển nhượng một phần vốn công ty, từ bỏ phần lớn quyền kiểm soát công ty, không lãnh đạo các doanh nghiệp có đăng ký trên thị trường chứng khoán trong 10 năm và công ty sẽ hoàn trả 19 triệu cổ phần cho các cổ đông.

“Nhắm mắt đưa chân” vì áp lực phải thành công?

Câu chuyện khởi nghiệp của Holmes từng được nhiều người lúc bấy giờ xem như một tấm gương “tuổi trẻ tài cao”. Mặc dù là chủ đề của một cuốn sách, bộ phim tài liệu của HBO và một số bộ phim khác nhưng cho đến nay, người ta vẫn chưa rõ tại sao Holmes lại tham gia “canh bạc” công nghệ mà cô biết là không hiệu quả.

Nhà phát minh kiêm doanh nhân Richard Fuisz (81 tuổi) cho biết, Holmes chịu áp lực rất lớn của việc phải thành công. Sinh ra trong một gia đình danh giá và giàu có ở thủ đô Washington của Mỹ, cụ của cô ta là người đã lập ra công ty Fleischmann’s Yeast, công ty đã thay đổi ngành công nghiệp bánh mì của Mỹ.

Theo ông Fuisz, gia đình Holmes rất ý thức về dòng dõi của họ. Cha mẹ Holmes đều làm việc cho các cơ quan chính phủ Mỹ. Những người hàng xóm nhận xét rằng “họ rất quan tâm đến địa vị” và “sống vì các mối quan hệ”. Ngay từ khi còn nhỏ, Holmes đã tỏ ra cực kỳ năng động. Trong một bức thư gửi cho cha vào năm 9 tuổi, Holmes đã nói rằng: “Điều con thực sự mong muốn trong đời là khám phá điều gì đó mới mẻ, điều mà nhân loại không biết phải làm thế nào”.

Năm 2002, Holmes vào học tại khoa Hóa của Đại học Stanford. Ngay trong năm nhất đại học, Holmes đã nhận được học bổng trị giá 3.000 USD và đi thực tập tại một viện nghiên cứu gen ở Singapore nhờ biết tiếng Hoa. Dù vậy nhưng theo nhận xét của một số người, Holmes dường như tự tin thái quá về những ý tưởng của mình.

Ví dụ, ngay sau khi vào trường, cô ta đã nảy ra ý tưởng về một miếng dán có thể quét qua một người và phát hiện tình trạng nhiễm khuẩn, đồng thời đưa kháng sinh vào cơ thể người bệnh khi cần thiết. Giáo sư Phyillis Gardner, một chuyên gia về dược học lâm sàng tại Stanford, đã thảo luận về ý tưởng miếng dán da của Holmes và nói rằng nó sẽ không hiệu quả. “Tuy nhiên, cô bé không để tâm đến lời tôi. Cô bé dường như cực kỳ tự tin về sự sáng chói của mình, đến mức không quan tâm đến chuyên môn của tôi”, vị Giáo sư kể lại.

Năm 2003, Holmes đăng ký bằng sáng chế cho thiết bị theo dõi và định lượng thuốc cài trong điện thoại di động do mình phát minh ra. Đây cũng là năm bước ngoặt trong cuộc đời người phụ nữ này, bởi cũng trong năm 2003, ở tuổi 19, Holmes quyết định bỏ học, thành lập Công ty khởi nghiệp Theranos và hợp tác với chuỗi nhà thuốc Walgreens để thực hiện thử máu ngay tại nhà thuốc.

Chỉ trong ít năm sau đó, với cách thử máu từng được xem là mang tính cách mạng trong chẩn đoán bệnh từ một vết chích ngón tay đơn giản, Theranos đã vụt sáng, vươn lên đứng đầu tại Thung lũng Silicon, khiến nhiều công ty khởi nghiệp khác phải thèm thuồng, còn Holmes được ca ngợi như một thiên tài. Kể từ đó, Holmes trượt dài trong sai lầm, cho đến khi không thể quay đầu.

Tại phiên tòa vừa diễn ra, Holmes bị kết tội lừa đảo và âm mưu lừa đảo 3 nhà đầu tư khác. Trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2015, Holmes đã lừa các nhà đầu tư bằng công nghệ mà cô ta giới thiệu, đồng thời khiến bệnh nhân hiểu lầm về độ chính xác của các xét nghiệm. Khung hình phạt cho mỗi tội danh này lên đến 20 năm, đồng nghĩa với việc Holmes có thể lĩnh án tới 80 năm tù giam.

Bồi thẩm đoàn đã tuyên bố Holmes không có tội về 4 tội danh khác và không đưa ra phán quyết đối với 3 tội danh nữa. Cô ta không nhận tội với tất cả các tội danh này và dự kiến sẽ kháng án sau khi bản án được tuyên trong thời gian tới.

Cát Lê
Cùng chuyên mục
Trụ sở tòa Hình sự Quốc tế (ICJ) nơi Đức đệ đơn kiện Italy đòi bồi thường.

Mười năm kiện cũ

(PLVN) - Cuộc xung khắc pháp lý giữa nước Đức và Italy kéo dài 10 năm nay vừa có kết cục mới. Chính phủ Đức đã rút về đề đạt khởi kiện nhà nước Italy tại Tòa án quốc tế của Liên Hợp quốc.

Đọc thêm

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp

Làng cổ đẹp như tranh bên bờ sông Lauch nước Pháp
(PLVN) - Tọa lạc ngay bên dòng sông Lauch thơ mộng của nước Pháp, làng Colmar nằm cách Strasbourg – thủ phủ vùng Alsace khoảng 64 km về phía Tây Nam. Nơi đây được mệnh danh là một trong những ngôi làng đẹp nhất nước Pháp, có thể khiến bất cứ ai cũng say đắm, phải lòng khi có dịp ghé thăm.