Trợ giúp pháp lý ở Lạng Sơn: Để người dân vùng khó khăn không đơn độc trước những vấn đề pháp luật

Đưa dịch vụ pháp lý đến gần người dân

Trợ giúp pháp lý là chính sách mang đậm ý nghĩa nhân văn, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền tiếp cận công lý, nhất là đối với người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn. Theo Sở Tư pháp tỉnh Lạng Sơn, người thuộc diện được TGPL sẽ được cung cấp dịch vụ miễn phí thông qua các hình thức như tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng theo quy định.

Tuy nhiên, khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế và những hạn chế trong việc tiếp cận thông tin khiến một bộ phận người dân chưa nắm rõ mình thuộc diện được trợ giúp hoặc chưa biết cách đề nghị hỗ trợ. Nhận thức rõ thực tế đó, công tác TGPL tại Lạng Sơn không chỉ dừng lại ở việc giải quyết vụ việc khi có yêu cầu, mà còn được đẩy mạnh theo hướng chủ động truyền thông, giải thích chính sách và hướng dẫn người dân nhận diện quyền lợi của mình.

Điểm nhấn trong công tác này là việc triển khai hiệu quả nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc Tiểu dự án 1 (Dự án 10) của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cách làm này hướng tới mục tiêu kép: vừa giúp người dân nâng cao hiểu biết pháp luật, vừa tạo cầu nối để họ nhận được sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời khi phát sinh vướng mắc.

Theo báo cáo tháng 6/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn, toàn tỉnh đã tổ chức 215 hội nghị phổ biến kiến thức pháp luật và TGPL với 18.275 lượt người tham dự; đồng thời tổ chức 36 hoạt động TGPL chuyên đề gắn với cộng đồng. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng đã biên soạn và cấp phát 204.500 tờ gấp, 8.000 cuốn cẩm nang TGPL, 30.000 cuốn cẩm nang hướng dẫn tiếp cận TGPL cùng 6.500 cuốn sách hỏi – đáp pháp luật. Những con số này phản ánh nỗ lực đưa chính sách đi vào chiều sâu, giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin và chủ động bảo vệ quyền, nghĩa vụ hợp pháp của mình.

Từ tuyên truyền chính sách đến hỗ trợ cụ thể

Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, việc giúp người dân hiểu rõ ai thuộc diện được hưởng, hình thức hỗ trợ ra sao và thực hiện thủ tục thế nào là yêu cầu tiên quyết. Đây cũng là kim chỉ nam trong các hoạt động hướng về cơ sở của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Lạng Sơn.

Điển hình như ngày 25/3/2026, UBND xã Khánh Khê đã phối hợp với Trung tâm tổ chức hội nghị truyền thông về tiếp cận chính sách TGPL tại thôn Bình Trung và thôn An Tri, thu hút hơn 200 lượt người tham gia. Tại đây, người dân được phổ biến những nội dung cốt lõi của Luật Trợ giúp pháp lý; quyền và nghĩa vụ của người được thụ hưởng; cũng như các nhóm đối tượng được trợ giúp miễn phí (người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn, trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật). Đồng thời, người dân cũng được hướng dẫn chi tiết quy trình, thủ tục yêu cầu trợ giúp khi có nhu cầu.

Những hoạt động sát sao như tại Khánh Khê cho thấy tầm quan trọng của việc đưa thông tin về tận thôn, bản. Khi chính sách được giải thích cặn kẽ, người dân có thêm cơ sở để xác định quyền lợi, tránh tình trạng bỏ lỡ cơ hội được hỗ trợ chỉ vì thiếu thông tin hoặc không biết nơi liên hệ.

Bên cạnh hoạt động truyền thông trực tiếp, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Lạng Sơn còn phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm người thuộc diện TGPL được tiếp cận dịch vụ đúng thời điểm.

Kế hoạch phối hợp liên ngành đặt ra yêu cầu tăng cường trao đổi thông tin, giới thiệu người có nhu cầu; đồng thời bố trí người thực hiện TGPL trực tại Tòa án và trong hoạt động điều tra hình sự. Sự phối hợp này giúp người dân không phải đơn độc xoay xở trong các tình huống pháp lý phức tạp, qua đó tối ưu hóa việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nhóm yếu thế.

Mở rộng cơ hội tiếp cận công lý thời đại số

Không dừng lại ở các hình thức tư vấn truyền thống, việc ứng dụng công nghệ thông tin đang mở ra những phương thức hỗ trợ mới, thiết thực hơn cho người dân vùng cao.

Theo Sở Tư pháp tỉnh Lạng Sơn, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng tổ chức các điểm cầu thành phần phục vụ phiên tòa trực tuyến ngay tại trụ sở Trung tâm. Riêng trong năm 2025, đơn vị đã phối hợp tổ chức 5 điểm cầu thành phần; tiếp đó vào ngày 5/6/2026, Trung tâm tiếp tục phối hợp với Tòa án nhân dân Khu vực 5 – Lạng Sơn tổ chức một điểm cầu, bảo đảm tuyệt đối các yêu cầu về kỹ thuật, an ninh mạng và quyền tham gia tố tụng của người được trợ giúp.

Mô hình này tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia phiên tòa gần nơi sinh sống hơn, giảm thiểu áp lực di chuyển đường dài và vẫn nhận được sự hỗ trợ pháp lý trực tiếp từ trợ giúp viên. Với những người có hoàn cảnh khó khăn, việc giảm bớt thời gian và chi phí đi lại chính là giải pháp hữu hiệu để tháo gỡ rào cản trong quá trình thực hiện quyền tố tụng.

Dù được triển khai qua các hội nghị cộng đồng, hoạt động tư vấn, tham gia tố tụng hay qua các phiên tòa trực tuyến, mục tiêu xuyên suốt của công tác trợ giúp pháp lý tại Lạng Sơn vẫn là điểm tựa vững chắc để người dân tự tin bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Thời gian tới, việc tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, nâng cao khả năng nhận diện đối tượng thụ hưởng và củng cố cơ chế phối hợp tại cơ sở sẽ là chìa khóa để chính sách nhân văn này thực sự đi vào đời sống, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào hệ thống pháp luật.