Triển vọng xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2026 vẫn tích cực

Theo công bố mới nhất của cơ quan thống kê, trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25,0% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó xuất khẩu đạt 215 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229 tỷ USD, tăng 30,8%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 13,8 tỷ USD.

Đây là sự thay đổi rất đáng kể nếu so với cùng kỳ năm trong 5 năm gần đây. Bởi trong 5 năm trở lại đây, cán cân thương mại 5 tháng đầu năm thặng dư khá lớn. Cụ thể, năm 2025 xuất siêu hơn 5 tỷ USD; năm 2024 xuất siêu lên đến 8.01 tỷ USD; năm 2023 xuất siêu tăng mạnh với 9,8 tỷ USD; năm 2022, cán cân thương mại hàng hóa của cả nước xuất siêu 434 triệu USD. Thời điểm gần nhất Việt Nam nhập siêu sau 5 tháng đầu năm là năm 2021, song mức nhập siêu khi đó chỉ đạt 369 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với năm nay.

Tuy nhiên, đại diện Bộ Công Thương cũng như các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, vấn đề nhập siêu sau 5 tháng đầu năm chưa thực sự đáng lo ngại. Bởi phân tích cơ cấu nhập khẩu tăng mạnh cho thấy, phần lớn giá trị gia tăng đến từ các nhóm hàng phục vụ sản xuất và đầu tư như điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc, thiết bị; nguyên liệu nhựa; hóa chất; nhiên liệu và năng lượng.

Cụ thể, trong cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu 5 tháng đầu năm 2026, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 215,99 tỷ USD, chiếm 94,1%, trong đó nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 55,7%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,4%. Đây là những nhóm mặt hàng dùng để sản xuất các mặt hàng vốn là các mặt hàng xuất khẩu trên chục tỷ USD. Nhập khẩu dành cho nhóm hàng phục vụ tiêu dùng chỉ chiếm 5,9% với giá trị đạt 13,47 tỷ USD.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, dù sau 5 tháng, khu vực doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn xuất siêu gần 7 tỷ USD nhưng tỷ trọng nhập khẩu của khu vực này trong tháng 5 tăng rất mạnh, lên đến 34,3%. Các doanh nghiệp FDI, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và linh kiện máy tính đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất và tích trữ hàng tồn kho trước nguy cơ giá tiếp tục tăng. Đồng thời, giải ngân vốn FDI tích cực và nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi số, khoa học - công nghệ gia tăng đã thúc đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị và linh kiện công nghệ cao.

Ngoài ra, ông Hải cho biết thêm, nhập siêu tăng mạnh trong 5 tháng đầu năm cũng đến từ nguyên nhân xung đột tại Trung Đông, làm gián đoạn nguồn cung, đẩy giá năng lượng tăng cao, khiến nhập khẩu và nhập siêu nhóm năng lượng gia tăng. Giá dầu tăng kéo theo giá các nguyên liệu đầu vào như hóa chất, chất dẻo, sắt thép tăng, làm mở rộng mức nhập siêu của các nhóm hàng này.

Một chuyên gia kinh tế cho rằng nhập khẩu tư liệu sản xuất thường đi trước xuất khẩu từ vài tháng đến nửa năm. Vì vậy, lượng nguyên liệu, máy móc nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm sẽ được chuyển hóa thành hàng hóa xuất khẩu vào những tháng cuối năm, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp chủ động dự trữ đầu vào trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng và địa chính trị.

Theo vị chuyên gia này, triển vọng xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2026 vẫn tích cực nhờ hàng hóa Việt Nam ngày càng khẳng định chất lượng và năng lực cạnh tranh. Việc duy trì vị thế trong nhóm 20 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới tiếp tục tạo sức hút đối với các nhà mua hàng quốc tế.

Bên cạnh đó, chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) của Việt Nam trong tháng 5 đạt 52,8 điểm, duy trì trên ngưỡng 50 điểm trong 11 tháng liên tiếp, cho thấy ngành chế biến, chế tạo đang mở rộng sản xuất. Điều này tạo cơ sở để kỳ vọng cán cân thương mại sớm cân bằng trở lại và Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế xuất siêu trong thời gian tới.