Triển lãm ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng tại Hải Phòng- Những bài học nghề nghiệp

Buổi khai mạc sáng 31-10 ở Cung văn hóa lao động hữu nghị Việt- Tiệp, phía sau quy trình khánh tiết là một không khí buồn tẻ. Không có lãnh đạo thành phố đến dự mặc dù Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật (VHNT) đã gửi giấy mời từ rất sớm. Đại biểu cao nhất là ông Phạm Văn Hưng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố. Phía Trung ương có nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Huyến, Phó Chủ tịch thường trực Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh  Việt Nam. Đầy đủ nhất chỉ có  lãnh đạo Cung văn hóa lao động hữu nghị Việt- Tiệp, Hội Liên hiệp VHNT thành phố. Người đến dự khai mạc triển lãm không đông, thiếu vắng nhiều hội viên Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng. Có người đến ngó qua rồi về “ vì em không có ảnh treo”’. Người khác đưa ra lý do “không có giấy mời thì không đến”. Thế là những cuộc điện thoại thay cho giấy mời của Ban tổ chức ( như cách làm phong trào) không được nhiều hội viên chấp nhận. Không có sự  thông cảm, chia sẻ  và vì việc chung, thành thử triển lãm  thiếu sự hào hứng từ chính các hội viên  Hội nhiếp ảnh,  mà  lẽ ra họ phải cùng góp sức và  thể hiện rõ trách nhiệm đối với hoạt động này. Không khí chỉ thực sự nóng lên khi những chai sâm panh được mở ra. Những người có mặt chúc  nhau sức khỏe và xem ảnh. Buồn hơn khi nhận thấy không gian trưng bày chật hẹp không tôn vinh được sự bề thế của gần 200 bức ảnh. Tuy nhiên, với những gì diễn ra trong buổi khai mạc triển lãm ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng tại Hải Phòng cho thấy câu chuyện ứng xử với cái đẹp từ nhiếp ảnh thật đáng bàn.

Và  sự nhìn nhận khắt khe

 Với gần 200 bức  ảnh, trong đó có 2 ảnh đoạt HCV, 4 ảnh đoạt HCB tại Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vwcjj đồng bằng sông Hồng lần thứ 11,  triển lãm cho thấy những cống hiến, khả năng sáng tạo của các tác giả nhiếp ảnh  10 tỉnh, thành phố thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng. Qua ống kính của họ, đời sống hiện thực được phản ánh dạng, phong phú. Người xem cảm ơn họ vì sự cống hiến này. Nhưng những người trong cuộc, khi được hỏi “đã bằng lòng chưa?” thì câu trả lời là “chưa  hài lòng”. Sự nhìn nhận khắt khe bắt đầu xuất hiện khi một số tác phẩm trưng bày  được “ soi” dưới góc độ nghề nghiệp, trước hết từ nghệ sĩ nhiếp ảnh Phú Hùng (hội viên Hội NSNA Việt Nam). Theo ý kiến của anh, tả thực là cần thiết, nhưng với nhiếp ảnh, người cầm máy phải biết chắt lọc những điển hình từ cái thực ấy. Nếu chỉ tả thực không có ngôn ngữ nhiếp ảnh, thì tác phẩm không sinh động, không có điển hình. Ở triển lãm này, vẫn có những tác phẩm như thế. Ví dụ,  ảnh “Đi hội đầu xuân” của Bắc Ninh được trao HCV, nhưng mờ nhạt về ngôn ngữ nhiếp ảnh, trong khi có những ảnh treo ( không chấm giải ) lại  vừa có tính nghệ thuật vừa đậm giá trị thông tin. Ví dụ, ảnh “Ban tặng của biển” ( tác giả Đặng Hiển  - Hải Phòng). Hoặc ảnh “Bung sắc bốn mùa” của Song Thủy (Bắc Ninh) chụp bông  hoa bèo tây màu tím đọng những giọt sương phía xa là những xe kéo lúa. Ngôn ngữ nhiếp ảnh ở đây tạo cho tác phẩm vẻ động trong tĩnh, thể hiện nét sinh hoạt đời thường của làng quê bình yên và no ấm. Một số bức ảnh khác cũng thể hiện khả năng cảm nhận cái đẹp cũng như trình độ sử dụng ngôn ngữ nhiếp ảnh đắc địa như chùm ảnh về công nghiệp  của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hải Phòng Nguyễn Viết Rừng. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Dũng xứng đáng sở hữu HCV với ảnh “Hẹn gặp lại” cùng với một số tác giả khác có ảnh nghệ thuật mang tính thời sự báo chí như “ Hiến máu”, “ Hòa nhập”… Còn về mặt kỹ xảo, nhiếp ảnh thời nay không thể không đề cao. Nhưng nếu kỹ xảo không dựa trên tính thẩm mỹ, xa rời chủ thể phản ánh thì lại thành ảnh cắt dán. Vẫn có thể “nhặt “ ra từ liên hoan này một số tác phẩm như thế!

Tóm lại, ở cả góc độ “khơi dậy phong trào” cũng như học hỏi nghề nghiệp, có được hoạt động như triển lãm ảnh nghệ thuật khu vực đồng bằng sông Hồng là rất quý. Hy vọng những đòi hỏi về khâu  tổ chức cũng như sự nhìn nhận khắt khe từ liên hoan ảnh sẽ giúp ích nhiều hơn những người đam mê nghệ thuật nhiếp ảnh và đề cao vị trí nhiếp ảnh trong đời sống.

Ngọc Anh