Trên vùng biển Hải Phòng: Nóng bỏng cuộc chiến chống buôn lậu than, khoáng sản
Nằm ở phía nam tỉnh Quảng Ninh-vựa than lớn nhất cả nước, khu vực biên giới biển Hải Phòng được coi là địa bàn trung chuyển than, khoáng sản tới cả nước và xuất khẩu. Lợi dụng địa bàn sông, biển, tội phạm thường đi qua vùng biển Hải Phòng để xuất lậu than, khoáng sản ra nước ngoài.
Nằm ở phía nam tỉnh Quảng Ninh-vựa than lớn nhất cả nước, khu vực biên giới biển Hải Phòng được coi là địa bàn trung chuyển than, khoáng sản tới cả nước và xuất khẩu. Lợi dụng địa bàn sông, biển, tội phạm thường đi qua vùng biển Hải Phòng để xuất lậu than, khoáng sản ra nước ngoài.
Thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi
Chiều 8-3-2010, theo dự báo của Trung tâm dự báo khí tượng, thủy văn Trung ương, trên vùng biển Đông Bắc có gió mùa mạnh. Trong khi các phương tiện hành nghề trên biển đều tìm nơi neo đậu an toàn tránh gió thì tàu Hoàng Triệu 07 của Công ty cổ phần Hoàng Triệu (trụ sở ở Cát Thành, Trực Ninh, Nam Định) lại từ bến đỗ ở thị xã Cẩm Phả tiến ra khơi. Con tàu chở đầy hàng hóa này lợi dụng địa hình có nhiều hòn đảo nhỏ quanh đảo Long Châu để neo đậu. Tới khoảng 14 giờ 45, khi thấy các phương tiện không còn di chuyển trên biển, thuyền trưởng tàu này là Nguyễn Văn Tuấn, sinh năm 1982 ở Cát Thành, Trực Ninh, Nam Định quyết định cho tàu phóng hết tốc lực, hướng ra phía đảo Bạch Long Vỹ. Tuy nhiên, đi chẳng được bao xa, bỗng trên biển xuất hiện tàu tuần tra của Bộ đội Biên phòng Hải Phòng. Kiểm tra thủ tục hàng hóa trên tàu Hoàng Triệu 07 phát hiện toàn bộ 1.600 tấn than mà tàu này đang vận chuyển không có giấy tờ, hóa đơn. Trước những chứng cứ không thể chối cãi, thuyền trưởng tàu Hoàng Triệu 07 phải thừa nhận buôn lậu số than trên để bán ra nước ngoài. Bộ đội Biên phòng Hải Phòng ra quyết định tịch thu số than trên, phát mại sung công quỹ Nhà nước.
Tiếp đó, Đồn Biên phòng 54 phối hợp với Đội 3 Cục Phòng, chống ma túy, tội phạm (Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng) tạm giữ tàu tàu QN 6468 trọng tải 1800 tấn do Hoàng Văn Chạt sinh năm 1956 trú tại Hà An- Yên Hưng- Quảng Ninh làm thuyền trưởng, vận chuyển 1800 tấn than cám, vi phạm vận chuyển hàng hóa không có giấy tờ. Tàu QN 6598, trọng tải 1385 tấn do Hoàng Đình Chi, sinh năm 1986, trú tại An Lư- Thủy Nguyên làm thuyền trưởng, vi phạm vận chuyển hàng hóa không có giấy tờ, phương tiện không có đăng ký, đăng kiểm theo quy định. Trên đây là một số ít trong hàng chục vụ lực lượng Bộ đội Biên phòng Hải Phòng triển khai, phối hợp với các lực lượng truy bắt “than tặc”.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng 54 (Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng Hải Phòng) kiểm tra phương tiện vận chuyển than qua vùng biển Cát Bà.
Địa bàn biên giới biển Hải Phòng có vị trí nằm tiếp giáp 2 trung tâm khai thác, chế biến than lớn là Mạo Khê-Đông Triều và Uông Bí. Hải Phòng cũng có đường hàng hải quốc tế thuận lợi cho hoạt động giao thông vận tải biển với các tỉnh phía nam Trung Quốc – thị trường rộng lớn có nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu than, khoáng sản.
Sau năm 2009, khi lực lượng chức năng đánh mạnh, tại những “điểm nóng” như Quảng Ninh, Hải Phòng, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại trong lĩnh vực này không còn trắng trợn như trước, thay vào đó là những thủ đoạn tinh vi, diễn ra trên cả đường biển, đường sông và đường bộ. Thượng tá Bùi Đình Loãn, Phó trưởng Phòng Phòng, chống ma túy, tội phạm (Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng cho biết: “Thủ đoạn chủ yếu của các “đầu nậu” buôn lậu than hiện nay là hình thành các công ty, đăng ký kinh doanh đa ngành để lấy tư cách pháp nhân, mở các bến bãi để tập kết thu gom, ký kết các hợp đồng kinh tế, vận chuyển nội địa vào các tỉnh miền Trung, miền Nam nhưng thực chất là vượt tuyến để xuất lậu ra nước ngoài”.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố, nhiều bãi tập kết than của các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động không phép, tập trung ở tuyến ven sông từ khu vực bến phà Rừng đến cầu Đá Bạc, trên địa bàn huyện Thủy Nguyên. Nguồn than lậu cung cấp về các bãi than này phần lớn là khai thác tận thu, mua hàng thanh lý hoặc mua đi bán lại xoay vòng. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng giấy phép kinh doanh, hóa đơn, chứng từ để hợp pháp hóa nguồn hàng, sang tay qua nhiều cầu, nhiều công ty để đối phó với các cơ quan chức năng. Trong quá trình điều tra, lực lượng Bộ đội Biên phòng Hải Phòng phát hiện có những lô hàng được ký hợp đồng bởi các công ty “ma” chuyên cung cấp hóa đơn để hợp thức hóa một lượng lớn than “thổ phỉ”, từ đó xuất lậu ra nước ngoài. Trung tá Lưu Công Sỹ, Đội trưởng đội Đặc nhiệm, Phòng Phòng, chống ma túy, tội phạm (Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng) cho biết: “Khi chúng tôi kiểm tra phương tiện vận chuyển nghi là buôn lậu than, khoáng sản, nhiều chủ tàu, thuyền viên không xuất trình bất cứ giấy tờ nào về hàng hóa, phương tiện, con người. Tuy nhiên, khi tạm giữ để điều tra thì họ lại xuất trình đầy đủ giấy tờ. Đây là thủ đoạn lợi dụng thời gian, kẽ hở pháp luật để hợp lý hóa đơn chứng từ hoặc xoay vòng hóa đơn. Thủ đoạn của bọn buôn lậu là dùng 1 bộ hóa đơn có nhiều lần vận chuyển hoặc cho nhiều phương tiện vận chuyển ở nhiều bến khác nhau, số than thực tế xuất lớn hơn thể hiện trên hóa đơn nhiều lần. Khi lực lượng chức năng kiểm tra 1 tàu thì các tàu khác vẫn tiếp tục hành trình, còn tàu vi phạm ngay sau đó được cung cấp bộ hóa đơn xuất hàng”.
Mỗi khi bị bắt, để đối phó với công tác điều tra, xác minh, từ chủ tàu tới thuyền viên đều trả lời là “không biết”, chỉ vận chuyển thuê lấy cước, việc đi đâu không được biết trước, mọi việc do chủ hàng điều khiển từ xa (qua điện thoại). Bên cạnh đó, thời gian vừa qua, tội phạm buôn lậu than, khoáng sản xuất hiện thêm thủ đoạn mới là khi xuống hàng thì dùng một kíp tàu, khi tàu chạy lại dùng một kíp tàu khác để che giấu nguồn và địa điểm tập kết than lậu hoặc thay đổi biển số tàu nhiều lần để đánh lạc hướng lực lượng trinh sát. Với những thủ đoạn tinh vi nêu trên, tội phạm buôn lậu than, khoáng sản được coi là loại tội phạm “khó nhằn” nhất trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trên biển của Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng.
Tập trung triệt xóa “than tặc”
Đại tá Nguyễn Văn Nam, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng cho biết: Xác định khu vực biên giới biển Hải Phòng là địa bàn các đối tượng buôn lậu than, khoáng sản thường lợi dụng để xuất lậu qua biên giới, những năm qua, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng tích cực triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn tình trạng “chảy máu” tài nguyên của đất nước. Đặc biệt, từ đầu tháng 7-2010 tới nay, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng chỉ đạo các đơn vị tích cực triển khai kế hoạch của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng về mở đợt cao điểm về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận than, khoáng sản trên vùng biển Đông Bắc và tuyến biển miền Trung”.
 |
| Chiến sĩ trạm Biên phòng Bạch Đằng (đồn Biên phòng Tràng Cát) kiểm tra phương tiện vận tải thủy hoạt động tại khu vực quản lý. Ảnh: Hoàng Phước |
Thực hiện đợt cao điểm, từ ngày 2 đến 31-7, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng tham mưu với Ban chỉ đạo 127 thành phố thành lập đoàn kiểm tra liên ngành gồm: Quản lý thị trường, Công an thành phố và Bộ đội Biên phòng Hải Phòng tiến hành tổng kiểm tra hoạt động kinh doanh các mặt hàng than, khoáng sản trên địa bàn thành phố. Kết quả kiểm tra 17 doanh nghiệp, đoàn công tác liên ngành tham mưu với Ban chỉ đạo 127 thành phố xử lý hành chính 15 doanh nghiệp, thu phạt 68 triệu đồng với các hành vi vi phạm không bảo đảm các điều kiện kinh doanh, chế biến than.
Bên cạnh việc thường xuyên kiểm tra, rà soát các bến, bãi tập kết than, khoáng sản, kịp thời phát hiện các biểu hiện nghi vấn, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ đấu tranh với tội phạm buôn lậu than, khoáng sản. Để đấu tranh với loại tội phạm đặc biệt tinh vi này, các cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ nắm được phương thức, thủ đoạn hoạt động của đối tượng. Các trinh sát biên phòng phải nắm được đặc điểm phương tiện, trọng tải, tốc độ, trang bị hàng hải và quy luật hoạt động, vai trò của từng đối tượng trên tàu nghi vấn vận chuyển than lậu. Nếu không nắm chắc được những yếu tố trên, lực lượng truy bắt dễ để “sổng” đối tượng điều khiển phương tiện vượt biên giới. Bên cạnh đó, qua công tác trinh sát, Biên phòng Hải Phòng xác định những khu vực trọng điểm phương tiện vận chuyển than đi qua, quy luật đi lại, hành trình theo luồng, tuyến của các phương tiện nghi vấn liên quan đến hoạt động xuất lậu than, khoáng sản sang Trung Quốc.
Truy bắt đối tượng nghi vấn buôn lậu than, khoáng sản đã khó, xử lý vi phạm trong lĩnh vực này còn khó khăn hơn. Thượng tá Bùi Đình Loãn, Phó trưởng Phòng Phòng, chống ma túy, tội phạm (Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Hải Phòng cho biết: “Mỗi khi lực lượng Biên phòng kiểm tra phương tiện nghi vấn buôn lậu than, khoáng sản, thuyền trưởng và các thuyền viên đều đối phó bằng cách không xuất trình bất cứ giấy tờ nào. Trong thời gian lực lượng chức năng đưa phương tiện về tạm giữ thì những đối tượng vi phạm trên tàu đã kịp điện về bờ để “chạy” giấy tờ. Khi vừa dẫn giải phương tiện và người vi phạm về đến nơi tạm giữ thì chủ tàu liền mang đến nộp đầy đủ hóa đơn, chứng từ của số than, khoáng sản trên tàu. Trước những thủ đoạn mới đó, lực lượng bắt giữ tàu buôn lậu than, khoáng sản phải dày công thu thập tài liệu, nắm rõ từng “chân tơ kẽ tóc” về nguồn gốc số than đang vận chuyển trên tàu, thời gian tàu đó xuất bến, xuất bến từ đâu…Trước những giấy tờ có biểu hiện nghi vấn, chúng tôi cử cán bộ tới tận nơi xác minh nguồn gốc hóa đơn, đối chiếu với khả năng cung cấp nguồn hàng…để có căn cứ đấu tranh buộc chủ phương tiện và các thành viên trên tàu đó phải thừa nhận hành vi buôn lậu. Thông thường, để thu thập đủ tài liệu kết luận phương tiện buôn lậu than, khoáng sản, chúng tôi phải mất 1 tháng tích cực điều tra”.
Khu vực vùng biển Cát Bà là nơi có nhiều tàu buôn lậu than, khoáng sản trú ẩn, neo đậu trước khi vượt biên, vận chuyển ra nước ngoài. Thời gian qua, Đồn biên phòng 54 là đơn vị điển hình trong đấu tranh với loại tội phạm này. Thượng tá Đào Quang Thức, Đồn trưởng Đồn biên phòng 54 cho biết: “Triển khai kế hoạch cao điểm phòng, chống tội phạm buôn lậu than, khoáng sản, Đồn Biên phòng 54 phối hợp với các lực lượng chức năng bắt giữ 5 phương tiện, tới nay đã xử lý 3 vụ, còn 2 vụ đang tiếp tục điều tra, làm rõ”.
|
Đợt cao điểm phòng, chống buôn lậu than, khoáng sản trên địa bàn biên giới biển từ ngày 30-6 đến cuối tháng 9-2010, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng bắt giữ 8 vụ với 8 tàu buôn lậu. |
Với các biện pháp toàn diện, thời gian qua Bộ đội Biên phòng Hải Phòng là lực lượng nòng cốt phát hiện, bắt giữ, xử lý các phương tiện buôn lậu than, khoáng sản. Tuy nhiên, một trong những khó khăn của lực lượng biên phòng là lực lượng mỏng, địa bàn rộng trong khi nguồn hàng chủ yếu từ các địa phương ở sâu trong nội địa, việc phát hiện cũng như điều tra, xác minh khó khăn, tốn kém. Theo lãnh đạo Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng, cuộc chiến chống buôn lậu than, khoáng sản còn kéo dài, lực lượng chức năng còn gặp nhiều khó khăn trong công tác đấu tranh. Trước tình hình đó, Bộ đội biên phòng tiếp tục tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau giữa các đơn vị biên phòng và các lực lượng khác. Biện pháp toàn diện để kiềm chế, ngăn chặn triệt để nạn “than tặc” là bên cạnh việc đấu tranh, xử lý, các cơ quan chức năng quản lý chặt chẽ tận gốc nguồn than, khoáng sản, kiên quyết không để xảy ra nạn “chảy máu” nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá của quốc gia.
Việt Hòa