Trên đã thông-dưới chưa thoáng (Phần II): Khổ vì... văn bản hành chính

Hậu quả từ …văn bản trái luật

Đến thời điểm này, 54 hộ dân ở xã Hoà Nghĩa (Kiến Thuỵ) vẫn chưa biết “số phận” những lô đất mà họ đã “đóng kinh phí” 100 triệu đồng/ suất cho UBND xã Hoà Nghĩa trong 2 năm 2004- 2005 (thuộc dự án “xây dựng khu nhà ở cho công dân và cán bộ, công nhân viên Sở Du lịch”) sẽ ra sao? Đến giữa năm 2006, các hộ dân mua đất tại dự án này mới “té ngửa” khi biết dự án “xây dựng khu nhà ở cho công dân và cán bộ, công nhân viên Sở Du lịch” mới trong quá trình làm thủ tục xin giao đất, UBND thành phố chưa có quyết định giao đất. Vậy mà, Thường vụ Đảng uỷ, UBND xã Hoà Nghĩa đã họp bàn (tháng 11-2004) đã họp bàn và nhất trí cho phép tạm thu tiền cấp đất ở cho công dân ở hai bên đường Duy Tu- Đại Đồng (khu quy hoạch nhà ở cho công dân và cán bộ công nhân viên Sở Du lịch Hải Phòng) với mức thu 100 triệu đồng/ suất; số lượng 60-65 lô. Tin tưởng vào các văn bản hành chính mà xã đã ban hành về dự án này, từ tháng 10-2004 đến tháng 4-2005, 54 hộ dân nộp cho UBND xã tiền đất, dưới hình thức đóng góp xây dựng địa phương, không dùng phiếu thu, phiếu chi theo mẫu quy định của Bộ Tài Chính. Sau đó, UBND xã Hoà Nghĩa  lập biên bản tạm giao quyền sử dụng đất và cấp trích đo cho 47 hộ dân. Năm 2006, sau khi Huyện uỷ Kiến Thụy điều tra, làm rõ sai phạm của xã Hoà Nghĩa trong quá trình triển khai dự án này, các hộ dân mới biết số tiền thu của 54 hộ mua đất, xã đã chi trả cho đơn vị thi công xây dựng các công trình của địa phương dưới hình thức tạm ứng, chi bằng giấy biên nhận; xã đã ra hàng loạt văn bản trái luật trong khi thành phố chưa có quyết định giao đất. Dự án phải tạm dừng để thành phố có quyết định đấu giá đất tại khu vực này. Người dân không biết phải chờ đợi đến bao giờ, và sẽ chịu thiệt hại gì chỉ vì những văn bản hành chính trái luật của chính quyền địa phương?

Từ tháng 2 đến tháng 8-2007, nhiều hộ dân ở xã Minh Tân (huyện Thuỷ Nguyên) kiên quyết không nhận tiền đền bù, giao mặt bằng khu mỏ sét cho Công ty xi – măng Chin- phong. Huyện Thuỷ Nguyên và các ngành chuyên môn phải tổ chức đến hơn 50 cuộc họp về công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực này. Nguyên nhân do xã ra hàng loạt văn bản trái luật, khiến nhiều hộ dân nghi ngờ. Ngày 2-2-2007, khi UBND xã Minh Tân thông báo mời các hộ dân ra thanh lý hợp đồng giao đất, giao rừng ở khu mỏ sét để chuẩn bị cho công tác hỗ trợ đền bù, giải phóng mặt bằng; mới phát hiện các hợp đồng ghi lùi thời gian thực hiện so với thời gian thực tế xã tiến hành giao đất cho các hộ dân. Cụ thể: lãnh đạo xã Minh Tân yêu cầu các hộ nhận rừng năm 2003 phải ký hợp đồng ngược thời gian từ năm 1995. Nhiều ý kiến nghi ngờ có vấn đề khuất tất. Nhiều hộ dân khẳng định hoàn toàn không hiểu chính quyền xã Minh Tân ghi lùi thời gian hợp đồng để làm gì, trong khi kinh phí hỗ trợ các hộ dân vẫn chỉ 1 mức là 30% công cải tạo đất. Việc này  làm phát sinh những ý kiến nghi ngờ, một số hộ dân không chịu nhận tiền. Điều vô lý nữa là với các hộ dân tự khai hoang đất rừng, xã quyết định họ phải nộp 70% mức hỗ trợ đền bù vào ngân sách xã (?) Vấn đề ở xã Minh Tân đến nay đã được giải quyết, văn bản hành chính trái luật bị cấp có thẩm quyền huỷ bỏ. Nhưng liên quan đến những văn bản này, huyện Thủy Nguyên  tốn khá nhiều công sức, giấy mực, nhân dân gặp nhiều thiệt thòi và mất lòng tin vào chính quyền địa phương.

Văn bản hành chính “đá nhau”

Gần 4 năm nay, nhiều hộ dân ở xã Tân Dương (Thủy Nguyên) kiên quyết không chịu nhận tiền đền bù giải phóng mặt bằng dự án kênh Hòn Ngọc. Nguyên nhân là các hộ có sự so sánh giá đền bù đất trên cùng một khu vực. Ví dụ, trên cùng một đoạn kênh có hộ tự lấn chiếm, cải tạo đất trước năm 1993, có hộ dân thuê mặt bằng của xã, có hộ được UBND xã giao sử dụng lâu dài theo Quyết định 03/QĐ-UB. Nhiều khu vực cùng là đất lấn chiếm nhưng có hộ được địa phương cấp sổ đỏ từ nhiều năm trước thì được đền bù (theo Luật Đất đai), có hộ không có bìa đỏ không được đền bù do vi phạm Pháp lệnh Thủy nông. Các hộ dân và cả chủ đầu tư đều cho rằng như vậy rất vô lý nhưng không thể làm trái luật. Chủ tịch UBND xã Tân Dương (Thủy Nguyên) cho rằng chính sự “đá nhau” giữa Luật Đất đai và Pháp lệnh Thuỷ nông đang gây khó khăn cho cả địa phương, người dân và chủ dự án. Đây là nguyên nhân khiến dự án  4-5 năm chưa thể triển khai xây dựng.

Cũng lại chuyện văn bản hành chính “đá nhau” đang khiến một số chủ bãi vật liệu xây dựng tại bãi sát đê sông Lạch Tray thuộc thị trấn Trường Sơn (An Lão) “đứng ngồi không yên”. Nhiều hộ băn khoăn tại sao họ có giấy phép cho sử dụng khu vực bãi sông làm bãi chứa vật liệu xây dựng của Đoạn quản lý đường sông số 8 mà địa phương vẫn yêu cầu di dời vì vi phạm Luật Đê điều? Thậm chí một số hộ còn coi giấy phép này là “cây gậy” pháp lý kiện lại địa phương. Chính việc chồng chéo trong phân định quản lý giữa các ngành tại khu vực ven bãi sông, trong hành lang bảo vệ đê, hành lang thoát lũ là nguyên nhân của tình trạng khó xử lý các trường hợp vi phạm Luật Đê điều. Tình trạng văn bản hành chính “đá nhau”, chính quyền cơ sở, ra những văn bản không đúng pháp luật, hoặc cấp dưới ra văn bản ngược lại với văn bản cấp trên đã xảy ra ở một số địa phương, một số ngành.Tình trạng này gây nhiều khó khăn cho cơ sở. Có trường hợp, một địa phương vừa ra văn bản cưỡng chế đối với hộ lấn chiếm, cấp trên lại có văn bản khẳng định việc làm của hộ dân đó là đúng. Được thể, hộ dân đó kiện lại chính quyền địa phương, làm chính quyền địa phương lâm vào tình cảnh “tiến thoái lưỡng nan” trong việc giải quyết triệt để vụ việc.

(Còn tiếp)
Việt Anh - Hoàng Yên