Trên đã thông-dưới chưa thoáng (Kỳ cuối): Đẩy mạnh cải cách hành chính- phải thực chất và đồng bộ
Trong những năm gần đây, công tác cải cách hành chính ở nước ta có nhiều bước đổi mới theo chiều hướng có lợi cho dân. Nhờ đó, người dân bớt khó khăn trong việc giải quyết các thủ tục hành chính. Tuy nhiên, quy định nhà nước thông thoáng, nhưng quá trình thực hiện ở cơ sở thì “muôn hình vạn trạng”. Nhiều ý kiến cho rằng để cải cách hành chính đạt hiệu quả như mong đợi phải bắt đầu từ những việc có lợi cho người dân.
Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
Một trong những khó khăn nhất hiện nay trong cải cách hành chính tại khu vực ngoại thành là đội ngũ cán bộ làm công tác hành chính công còn nhiều hạn chế về năng lực. Hiện nay có một nghịch lý mà ai cũng thấy rõ: ở một số nơi, cán bộ cơ sở là “công bộc” của dân lại giống như người có quyền ban phát. Chính nghịch lý này đã kéo công tác hành chính đi thụt lùi. Nhiều nơi, cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan hành chính nhà nước có thái độ nhũng nhiễu, cửa quyền, gây phiền hà cho dân, thậm chí có một số người lạm dụng quyền dẫn đến hành vi tiêu cực như nhận hối lộ, tham nhũng. Điều người dân mong mỏi nhất hiện nay là khi đi giải quyết thủ tục hành chính, đến làm việc với chính quyền địa phương được gặp những cán bộ, công chức giỏi về nghiệp vụ, làm việc công khai, minh bạch, hiểu và tôn trọng dân. Vì vậy, việc cần đặc biệt quan tâm đối với CCHC ở khu vực ngoại thành là tăng tính chuyên môn hoá; tăng khả năng trao đổi thông tin; tăng tính chủ động trong công việc của đội ngũ cán bộ hành chính. Phải làm sao để công chức được giao đúng việc, nhận quyền hạn và trách nhiệm song song. Các thành viên trong bộ máy hành chính phải được tuyển chọn dựa trên khả năng chuyên môn, thông qua thi tuyển công khai hoặc qua bằng cấp; cần có chính sách bảo đảm sự thăng tiến dựa trên tiêu chuẩn khách quan như thành tích, đóng góp, thời gian công tác. Đặc biệt phải có chế độ ưu đãi hợp lý cho công chức về lương bổng, kinh phí hỗ trợ học tập nâng cao trình độ…Cần chấm dứt ngay việc tuyển chọn đội ngũ cán bộ, công chức xã theo kiểu ưu tiên “con ông, cháu cha”, coi làm việc hành chính ở xã chỉ là bước trung gian để vào những vị trí cao hơn.
Điều đặc biệt quan trọng là các cấp chính quyền địa phương phải chú ý “dạy” cán bộ, công chức làm công tác hành chính “cách cười” với dân, coi người dân là chủ thể trong việc dịch vụ hành chính, để người dân thực sự thoải mái, tự tin khi đến UBND xã, huyện làm thủ tục hành chính, kiến nghị và đóng góp ý kiến với địa phương…
Xây dựng nền hành chính dịch vụ, hiện đại
Một trong những khó khăn nhất trong CCHC tại khu vực ngoại thành hiện nay là thiếu cơ sở vật chất để xây dựng nền hành chính hiện đại. Hình ảnh quen thuộc đối với mỗi người dân ngoại thành khi đến UBND xã làm thủ tục hành chính là những khu làm việc của “bộ phận một cửa” chung phòng làm việc của văn phòng uỷ ban, cán bộ kiêm nhiệm khó gặp. Những căn phòng chật hẹp không đủ ghế ngồi. Tất cả các huyện đều chưa xây dựng mô hình “ngôi nhà một cửa liên thông hiện đại”, người dân chưa thực sự cảm thấy thoải mái khi đến làm thủ tục hành chính. Để giải quyết khó khăn này, thành phố từng bước đầu tư cơ sở vật chất cho khu vực ngoại thành, đưa công nghệ thông tin vào hoạt động của các cơ quan hành chính, xây dựng mô hình giải quyết thủ tục hành chính điện tử, hiện đại. Tiến tới việc xây dựng nền hành chính công- nền hành chính dịch vụ mang những tính chất mà các ngành dịch vụ khác sở hữu: mục tiêu chính là đạt được sự hài lòng của khách hàng (trong trường hợp này là người dân), lấy cạnh tranh chất lượng dịch vụ làm tiêu chí để hoàn thiện, trở thành yêu cầu cấp thiết…Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” phải được hiện đại hoá nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Để người dân được tham gia góp ý
Một thực tế hiện nay là hoạt động của nhiều cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương còn biệt lập với nhân dân, không tạo điều kiện cho sự tham gia của dân. Nhiều việc người dân ít được biết tới, không được tham gia, không được hỏi ý kiến trong các công việc liên quan đến lợi ích cũng như trách nhiệm của họ. Tình trạng không công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước với dân vô hình là kẽ hở để nhiều cán bộ, công chức sách nhiễu, hành dân, làm phiền người dân. Để căn bệnh “nhũng nhiễu”, “làm phiền có mục đích” trong nền hành chính dịch vụ không còn chỗ đứng, cần thiết lập một hệ thống thông tin đầy đủ trong đó quy định rõ ràng về quyền và trách nhiệm của người dân, tạo một hệ thống thông tin hai chiều giữa lãnh đạo quản lý với người dân bằng cách công khai số điện thoại, địa chỉ email, thông tin liên lạc, tổ chức tiếp dân theo định kỳ… Điều quan trọng nhất là trong nền hành chính dịch vụ, người dân hiểu về thủ tục hành chính, hiểu được quyền của mình, bỏ được tâm lý rụt rè, sợ sệt kiểu “vào cửa quan”, người dân có quyền kiện người công chức nếu thấy họ gây phiền hà cho mình…Vì người dân là chủ thể trong nền hành chính dịch vụ này, nên những ý kiến đóng góp của họ phải được thường xuyên lắng nghe và trao đổi, đồng thời người dân có quyền được giám sát hoạt động hành chính thông qua cá nhân, các hiệp hội, tổ chức đoàn thể. Người dân mong muốn cải cách hành chính thực hiện một cách cụ thể, bắt đầu từ những việc thiết thực. Đó cũng là việc vận dụng linh hoạt các quy định theo hướng có lợi cho dân, xóa bỏ tâm lý xin cho, tâm lý hành dân. Điều gì có thể giải quyết cho dân thì làm, không vin vào những điều khó hiểu, đa nghĩa của văn bản, giấy tờ, chính sách, sa vào “căn bệnh giấy tờ”, “thủ tục rườm rà” để làm khó cho dân... Có như vậy, CCHC mới thực chất, đồng bộ, có lợi cho người dân.
Hoàng Yên - Việt Anh