Tranh đạo, nhái tại các cuộc thi: Khi dư luận trở thành … “hội đồng thẩm định”?

(PLVN) - Vấn nạn đạo, nhái tranh mới đây lại gây “bão mạng” bởi một bức tranh đạo vẫn được tham dự và nhận giải cuộc thi sáng tác tranh cổ động Tuyên truyền - Văn hóa năm Chủ tịch ASEAN 2020. Mặc dù tác phẩm đạo này có thể vượt qua “con mắt” thẩm định của các giám khảo chấm thi nhưng lại không thể vượt qua “hội đồng thẩm định” nghiêm khắc hơn mang tên … dư luận.
Tranh nhái xuất hiện nhiều trong các cuộc thi tranh cổ động. Tranh nhái xuất hiện nhiều trong các cuộc thi tranh cổ động.

Thị trường tranh thiếu định hướng…

Chưa hết bất ngờ và bức xúc khi cộng đồng mạng xã hội đăng tải hàng loạt bức ảnh chứng minh cho việc hoạ sĩ D.N.H đã nhiều lần đạo nhái tranh nước ngoài. Đơn cử, bức tranh cổ động “Hòa bình, ổn định, phát triển và thịnh vượng” của hoạ sĩ này bị nghi đạo lại một bức tranh cổ động về kỳ thế vận hội 1980 tổ chức tại Liên Xô; còn bức tranh cổ động “Một ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng” được cho là tác phẩm đạo lại bức tranh cổ động của một họa sĩ Ukraine đã từng công bố năm 2015.

Trong trường hợp bức tranh về ASEAN, chính hoạ sĩ D.N.H đã xin lỗi và thừa nhận rằng “thấy hình ảnh trong tranh phù hợp với ý tưởng nên áp dụng và không hề nghĩ đó là đạo, nhái”. 

Trả lời báo chí, bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết quy trình thẩm định, chấm chọn các tác phẩm tranh cổ động để trao giải và phục vụ công tác tuyên truyền được triển khai rất chặt chẽ. Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra những vụ việc tác phẩm vi phạm bản quyền tham dự các cuộc thi. Ở đây vẫn phải nói đến vấn đề trách nhiệm của người có tác phẩm tham gia.

Tranh đạo, nhái tại các cuộc thi: Khi dư luận trở thành … “hội đồng thẩm định”? ảnh 1
Bức tranh cổ động của hoạ sĩ H. (bên phải) bị cho là đạo một tác phẩm của một hoạ sĩ Ukraina. 

Đồng tình, ông Vi Kiến Thành, Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cũng cho rằng đạo tranh là do ý thức bản quyền và đạo đức nghề nghiệp của họa sĩ kém. Còn hoạ sĩ Ngô Quang Dương, Giám đốc Trung tâm Giám định và Triển lãm tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định “nguyên nhân sâu xa của thực trạng này bắt nguồn từ sự tồn tại của một thị trường tranh thiếu định hướng”. 

Quả thực, sự “thiếu định hướng” này thể hiện trong tư duy và nhận thức của tác giả, trong lỗ hổng của công tác thẩm định tranh thật – giả, thị hiếu của khán giả. Song đáng trách nhất chắc chắn vẫn chính là tác giả. Sau rất nhiều vụ việc đạo, nhái bị phát giác, vấn đề xâm phạm quyền tác giả đã được nêu ra trên khắp các diễn đàn mạng xã hội, báo đài trong nhiều năm nay.

Việc tác giả nói rằng “không biết hành vi của mình là hành vi đạo nhái” rõ ràng chỉ là một lời nguỵ biện. Lý do này được cho là “chống chế” cho tư duy nghệ thuật nghèo nàn, đạo đức làm nghề yếu kém, cũng như hiểu biết sơ sài về tác quyền và sở hữu trí tuệ. 

Trong nhiều trường hợp, dù tác phẩm đã bị phát giác, tác giả đạo, nhái hoặc im lặng hoặc chỉ giãi bày một số lý do như “không biết”, “sơ sót”, “trùng ý tưởng”… cho xong chuyện. Chỉ khi dư luận tạo rất nhiều áp lực, họ mới xin lỗi trên mạng xã hội, báo đài, truyền thông. Hiếm hoi mới có người liên hệ với tác giả gốc để trả tiền bản quyền. 

… trước “toà án” dư luận

Đáng nói, vụ việc trên còn chưa hết “nóng” thì lại có câu chuyện một tác phẩm đoạt Giải nhất cuộc thi mỹ thuật năm 2019 do Hội Mỹ thuật TP Cần Thơ tổ chức bị thu hồi giải vì nghi sao chép ý tưởng từ ảnh chụp của một tác giả nước ngoài. Quan điểm về vụ việc, Hội Mỹ thuật Việt Nam nhận định tác phẩm tranh lụa nói trên có hình tượng chính giống ảnh chụp đến 90%. Tuy nhiên, tác giả vẫn không thừa nhận và gửi đơn ra toà. 

Điều khiến người trong nghề và dư luận bức xúc là, đã có không ít bức tranh đạo, nhái xuất hiện tại các cuộc thi sáng tác từ quy mô nhỏ đến quy mô quốc gia, quốc tế.

Trong mỗi cuộc thi, quy trình thẩm định, chấm chọn luôn được đảm bảo khắt khe, chặt chẽ; tác phẩm dự thi được đánh giá bởi những người có kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao, nhưng vẫn để “lọt” các tác phẩm xâm phạm bản quyền. Về phía các chuyên gia thẩm định, giám khảo chấm thi, lý do được đưa ra cũng rất nhiều, nhưng nhiều nhất là do “không đủ thời gian để phân định, kiểm tra thật giả”, “không thể biết hết các tác phẩm nghệ thuật trên đời này”… 

Tranh đạo, nhái tại các cuộc thi: Khi dư luận trở thành … “hội đồng thẩm định”? ảnh 2
 Nhiều bức tranh cổ động không chỉ giống về ý tưởng mà gần như trùng khớp về hình ảnh. 

Như vậy, một cách bất đắc dĩ, dư luận và cộng đồng mạng lại trở thành “hội đồng thẩm định” thật - giả khi đăng tải, phơi bày ra những hình ảnh, bằng chứng chứng minh một tác giả nào đó “ăn cắp” tác phẩm của người khác. 

Trước thực trạng nêu trên, ông Vi Kiến Thành cũng đề xuất nên có thêm quy định sau khi chấm giải xong sẽ đưa các tác phẩm đó lên mạng lấy ý kiến; sau bao nhiêu ngày không ai có ý kiến mới trình lãnh đạo Bộ làm quyết định trao giải. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng làm như vậy chưa chắc giải quyết được bản chất vấn đề, đồng thời cũng nảy sinh nhiều câu hỏi khác. Đơn cử, nếu thực sự dư luận có “quyền năng phán xét” tranh thật - tranh giả thì vai trò của ban tổ chức, ban giám khảo và tổ tư vấn chuyên môn ở đâu? Với những tác phẩm đã “qua mắt” được hội đồng chấm thi nhưng bị dư luận phát hiện đạo, nhái thì phải xử lý như thế nào, cuộc thi có được tổ chức lại từ đầu hay không? 

Thiết nghĩ, có cần một “toà án” dư luận để thẩm định thật - giả của thị trường tranh Việt hay không khi vấn đề nằm ở ý thức, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm cộng đồng của người tác giả?

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Ước tính khoảng 90 tỉ đồng “chảy qua” đường dây ghi lô, đề của Đào Thị Hương.

Nhiều đường dây lô, đề chục tỉ hoạt động trên internet bị sờ gáy

(PLVN) - Tình trạng đánh bạc bằng hình thức lô, đề đã và đang là tệ nạn nhức nhối của xã hội hiện nay. Thời đại công nghệ thông tin phát triển, các đối tượng vi phạm pháp luật bằng cách sử dụng các ứng dụng mạng xã hội để đánh lô, đề khiến tệ nạn này ngày càng khó kiểm soát…

Đọc thêm

Một ngày trong quân ngũ

Một ngày trong quân ngũ
(PLVN) - Thời gian được học tập, rèn luyện trong môi trường quân ngũ, hành trang có được của các chiến sĩ là sự tự tin, bản lĩnh, lối sống có nền nếp, quy củ để trau dồi những phẩm chất của người lính “Cụ Hồ”...

Trở thành diễn giả sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc

Từ một nạn nhân, chị Lữ Thị Tím trở thành diễn giả vì cộng đồng phòng chống nạn mua bán người.
(PLVN) - Chị Lữ Thị Tím chính là nạn nhân của tội phạm mua bán người. Sau khi bị lừa bán sang Trung Quốc, chị đã bỏ trốn và may mắn trở về Việt Nam nhưng đôi chân thì không còn lành lặn. Dù đôi chân bị cắt cụt nhưng cô gái miền sơn cước đã làm nên kỳ tích khi dần tạo dựng cuộc sống mới. Chị cũng trở thành “diễn giả” lên tiếng về nạn mua bán người.

Kình ngư Lê Nguyễn Paul: Tự hào khi là người Việt Nam tranh tài ở SEA Games

Kình ngư Việt kiều giành 10 HCV cho đoàn An Giang và phá 5 kỷ lục quốc gia.
(PLVN) - Dù sinh ra và lớn lên tại Mỹ nhưng Lê Nguyễn Paul đã luôn nuôi nguyện vọng khoác áo đội tuyển bơi Việt Nam, quê hương của cả bố mẹ anh. Được tham gia đội tuyển quốc gia từ năm 2017, tới nay, Lê Nguyễn Paul đã có 3 lần vinh dự đại diện cho Việt Nam tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games).

Nơi có thể chạm tay vào lịch sử bảy nghìn năm

Làng chài cổ Cái Bèo hôm nay.
(PLVN) - Làng chài Cái Bèo hay còn gọi là làng chài Vụng O tọa lạc bên đảo Ngọc, quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải, Hải Phòng. Cái Bèo nằm giữa thung lũng đá vôi, chạy dọc bờ biển khu 2B Bến Bèo. Đây là ngôi làng cổ lâu đời nhất Việt Nam, ước chừng lên tới 7.000 năm, nơi đây cũng là cửa ngõ vào vịnh Lan Hạ.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lự

Phụ nữ dân tộc Lự vẫn giữ được nghề dệt thổ cẩm truyền thống để tạo ra những bộ trang phục đặc trưng.
(PLVN) - Xưa kia đồng bào Lự trồng bông, dệt vải để đáp ứng nhu cầu của gia đình thì ngày nay, nghề này đã vươn ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp này, trở thành sản phẩm hàng hóa, từng bước mở ra hướng thoát nghèo cho bà con.

Cảnh giác với quảng cáo “việc nhẹ, lương cao” trên đất Campuchia

Những nạn nhân bị lừa sang Campuchia may mắn được giải thoát (Ảnh: vtv.vn)
(PLVN) - Các tổ chức, người môi giới móc nối cho người lao động sang Campuchia dưới hình thức đi xuất khẩu để lừa các nạn nhân vào làm tại các tổ chức chuyên phục vụ cho các sòng bạc, hoặc lôi kéo khách hàng tham gia các trò chơi đánh bạc. Trước đó, những lời hứa hẹn về một công việc nhàn hạ, lương cao đã khiến nhiều người mắc bẫy...

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố

Phường Nam Sơn (TP Bắc Ninh): Nhiều ý kiến trái chiều sau các cuộc bầu cử Trưởng khu phố
(PLVN) -  Sau khi các cuộc bầu cử Trưởng khu các khu phố thuộc phường Nam Sơn kết thúc, nhiều ý kiến không đồng thuận với kết quả bầu cử, cũng như quy trình ấn định danh sách chính thức ứng cử viên. Tuy nhiên, đơn vị tổ chức bầu cử lại cho rằng họ đã làm đúng theo quy định của tỉnh Bắc Ninh.

Nông dân miền Tây ưa dùng thiết bị bay trong sản xuất nông nghiệp

Người dân dùng thiết bị bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật phòng trị sâu bệnh hại lúa.
(PLVN) - Những năm gần đây, nông dân huyện Tam Nông, Đồng Tháp đã dùng các trang thiết bị, máy móc hiện đại vào sản xuất nông nghiệp, mang lại hiệu quả rất đáng kể. Nổi bật là việc ứng dụng thiết bị bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật phòng trị bệnh cho lúa.