Tranh cải “nảy lửa” về dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A

Nguồn tài nguyên nước và rừng đầu nguồn lưu vực sông Đồng Nai đang đứng trước những thử thách và rủi ro tác động của việc phát triển hệ thống bậc thang thủy điện trên sông Đồng Nai. Ngoài ra, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của hai công trình này còn quá sơ sài, bỏ qua nhiều vấn đề quan trọng, cần đánh giá bổ sung thêm. Vì vậy, chưa nên cấp phép xây dựng 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A...

Ngày 26/10, tại Sở TN&MT tỉnh Đồng Nai đã diễn hội thảo khoa học “Về tác động môi trường của dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A đối với vùng hạ lưu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai”. Hầu hết các nhà khoa học và giới chuyên môn đều lo lắng, nếu 2 thủy điện này được xây dựng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hệ sinh thái của Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên và hàng ngàn hộ dân sống ở lưu vực thượng nguồn.
 Quang cảnh hội thảo.
Quang cảnh hội thảo.
Tranh cãi “nảy lửa”

Dự án thủy điện Đồng Nai 6 thuộc qui hoạch khai thác bậc thang thủy điện Đồng Nai. Trong quá trình thực hiện, chủ dự án là Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai thay đổi thành 2 bậc thang thủy điện, Đồng Nai 6 và 6A.

Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đối với dự án này, sẽ có 372 ha đất rừng bị mất do biến thành hồ tích, trong đó có 137 ha thuộc VQG Cát Tiên.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, nếu thực hiện thì 2 dự án thủy điện này sẽ tác động nghiêm trọng đến môi trường, vì tỉnh Đồng Nai nằm ở phía hạ lưu, nên phải gánh chịu các tác động trực tiếp và gián tiếp từ dự án.

Theo TS. Vũ Ngọc Long - Đại diện của Mạng lưới sông Ngòi phía Nam, hiện là Giám đốc Trung tâm đa dạng sinh học và phát triển cho biết: “Nguồn tài nguyên nước và rừng đầu nguồn lưu vực sông Đồng Nai đang đứng trước những thử thách và rủi ro tác động của việc phát triển hệ thống bậc thang thủy điện trên sông Đồng Nai. Ngoài ra, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của hai công trình này còn quá sơ sài, bỏ qua nhiều vấn đề quan trọng, cần đánh giá bổ sung thêm. Vì vậy đề nghị, chưa nên cấp phép xây dựng 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A”.

Hệ thống sông Đồng Nai là nguồn cung cấp nước cho phát triển nông nghiệp, thủy điện, nước sinh hoạt và nước công nghiệp cho vùng hạ lưu sông. Từ hồ thủy điện Trị An, vùng thượng lưu và hạ lưu có đến 30 trạm bơm để phục vụ cho hơn 3.900 ha nông nghiệp và chưa kể hơn 5.000 ha cánh đồng ven sông đang tưới bằng hệ thống nước thủy triều.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Kim Phúc - Giám đốc Công ty Thủy điện Trị An: “Tác động đối với các yếu tố môi trường của một công trình thủy điện là rất đa dạng, phức tạp và diễn ra theo nhiều chiều hướng khác nhau. Công trình thủy điện Đống Nai 6 và 6A được xây dựng trên hệ thống bậc thang thủy điện của sông Đồng Nai, là dạng thủy điện điều tiết ngày và đêm, qui mô hồ chứa nhỏ so với qui mô công suất lắp máy 125MW và 100MW”.  
Loài Khỉ chà và đen tại vị trí của dự án 6, 6A (ảnh do TS Vũ Ngọc Long cung cấp).
Loài Khỉ chà và đen tại vị trí của dự án 6, 6A. Ảnh do TS.Vũ Ngọc Long cung cấp.
Ngày 29/6/2011, khu dự trử sinh quyển Đồng Nai (KDTSQ ĐN) đã được UNESCO công nhận gồm 3 vùng lõi rừng gồm: VQG Cát Tiên, Khu bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Khu bảo tồn vùng nước nội địa Đồng Nai với diện tích 969,781 ha.

Khu vực này có diện tích rừng mưa ẩm nhiệt đới cuối cùng còn sót lại ở miền Nam nước ta.

Ở đây rất nhiều loài động vật quí hiếm đang bị đe dọa tuyệt chủng. Mới đây nhất, Quỹ Quốc tế bảo tồn thiên nhiên (WWF) đã công bố con tê giác bị sát hại ở VQG Cát Tiên là cá thể cuối cùng của Việt Nam.

Không chỉ 2 thủy diện 6 và 6A có nguy cơ tác động đối với đa dạng sinh học, mà có thể tác động đến môi trường và xã hội, chẳng hạn như việc nông dân tại vùng dự án sẽ mất đất nông nghiệp, người dân vùng hạ lưu sẽ gặp khó khăn trong canh tác do môi trường thay đổi và kéo theo hàng loạt bất cập…

Với những ý kiến và phân tích, ông Nguyễn Minh Tâm - Phó giám đốc khu bảo tồn Thiên Nhiên-Văn hóa Đồng Nai nói: “Nếu không có sự nghiên cứu nghiêm túc, dự án này có thể gây ra những hủy hoại đến đa dạng sinh học của VQG Cát Tiên, khu Ramsa Bàu Sấu…Do đó, để có sự an toàn đa dạng sinh học cao, đề nghị dự án tạm ngưng và tiến hành đánh giá TĐM một cách toàn diện và khoa học”.

Không đồng tình với những ý kiến trên, PGS–TS.Nguyễn Văn Phước, Viện trưởng Viện Môi trường và Tài Nguyên TP.HCM nhận định: “Hệ thống thủy điện Đồng Nai 6 và 6A có tác động tích cực trong điều tiết dòng chảy trên sông Đồng Nai, giảm lũ trong mùa mưa và gia tăng nguồn nước vào mùa khô đối với trạm Tà Lài. Ngoài ra, hai thủy điện này không phải là nguyên nhân làm gia tăng nhiễm mặn đối với hạ lưu sông Đồng Nai”.
Hình 3: Nếu 2 thủy điện xây dựng, Khu vực Bàu Sấu sẽ bị ảnh hưởng. Ảnh do vườn cung cấp.
Nếu 2 thủy điện xây dựng, khu vực Bàu Sấu sẽ bị ảnh hưởng. Ảnh do vườn cung cấp.
Cần xem xét đánh giá lại

GS-TSKH Lê Huy Bá, Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý môi trường nhấn mạnh: “Về ĐTM, giới khoa học môi trường hiện nay đã quá ngán ngẩm về cách “tuyển chọn” hay “chỉ định” ĐTM và đã tạo ra một nếp làm việc “lobby”. Từ đó chỉ nặng dịch vụ thu tiền mà coi nhẹ tính khoa học của ĐTM. Bởi vì, ĐTM là một khoa học thực thụ của Khoa học môi trường”.

Theo GS-TSKH Lê Huy Bá, trào lưu thế giới đang ngưng đầu tư thủy điện, thì ta vẫn tiếp tục đầu tư theo kiểu “nhà nhà làm thủy điện, người người làm thủy điện”, xem nhẹ sự cân đối giữa các lưu vực, các con sông với sức chịu tải của chúng. Sông Đồng Nai phải mất ít nhất 5,5 triệu năm mới có lưu vực và dòng chảy ổn định như ngày nay. Nếu con người bắt sông quá tải, bắt nó “sống” trái qui luật tự nhiên thì có thể sông Đồng Nai đổi dòng, khi đó thảm họa tất yếu sẽ xảy ra như “lũ quét đại hồng thủy”.

“Thử xem lại trên lưu vực có 16 đập lớn và hàng chục đập nhỏ thì có sức chịu tải có vượt quá không? Sao chưa thấy nhà qui hoạch nào, kể cả bảng ĐTM này đề cập. Nếu chúng ta cho phép làm thủy điện ngay trong VQG hay khu bảo tồn sinh quyển, lần này có tạo 1 tiền lệ xấu cho các VQG khác hay không?”, GS-TSKH Lê Huy Bá lo lắng.

Thọ Lang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Việt Nam đóng góp trách nhiệm vào nỗ lực chung đẩy nhanh phục hồi kinh tế, phát triển bền vững

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu theo hình thức trực tuyến tại buổi lễ. Ảnh: VGP
(PLVN) - Việt Nam sẽ cùng các nước ASEAN và các đối tác liên quan tiếp tục thảo luận, làm rõ hơn nội hàm của các trụ cột hợp tác, đem lại một chương trình nghị sự kinh tế tích cực, hiệu quả, khả thi cho khu vực và cho mỗi nước; vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển, và thịnh vượng trong khu vực và trên toàn thế giới.

Làm rõ trách nhiệm, xử lý tổ chức và cá nhân vi phạm trong lập, chấp hành dự toán ngân sách

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc trình bày báo cáo tại phiên họp.
(PLVN) - Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương làm rõ trách nhiệm và có hình thức xử lý cụ thể đối với tổ chức, cá nhân nhiều năm vi phạm trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán Ngân sách Nhà nước (NSNN); thực hiện nghiêm các giải pháp tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng NSNN theo đúng các Nghị quyết của Quốc hội.

Phấn đấu hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ năm 2022 và những năm tiếp theo

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2021. Ảnh: VGP
(PLVN) - Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành nhấn mạnh khi thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo bổ sung Kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) năm 2021, tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH những tháng đầu năm 2022 tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV sáng nay, 23/5.

Giải quyết thấu đáo những vấn đề 'tồn đọng' về đất đai do lịch sử để lại

Ông Đỗ Văn Chiến, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trình bày báo cáo tại phiên họp.
(PLVN) - Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân cả nước, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam kiến nghị Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo giải quyết thấu đáo những vấn đề "tồn đọng" về đất đai do lịch sử để lại, nhất là tình trạng nhiều hộ gia đình đã nộp tiền sử dụng đất hàng chục năm nhưng chưa được giao đất, chưa được xây dựng nhà ở để ổn định cuộc sống.

Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Hình ảnh tại phiên khai mạc Kỳ họp.
(PLVN) - Đúng 9h hôm nay, 23/5, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV khai mạc trọng thể tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội, với sự tham dự của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng; các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng gần 500 đại biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri trong cả nước.

Khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thảo luận dân chủ, bảo đảm chất lượng các quyết sách

Khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thảo luận dân chủ, bảo đảm chất lượng các quyết sách
(PLVN) - Hôm nay (23/5), Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV sẽ chính thức khai mạc tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội. Theo dự kiến chương trình, Quốc hội sẽ họp trong thời gian 19 ngày. Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ tập trung vào công tác lập pháp, đồng thời xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và các nội dung quan trọng khác.

Đề nghị quy định Lịch sử là môn học bắt buộc cấp trung học

Các thành viên Ủy ban biểu quyết thông qua các báo cáo tại Phiên họp.
(PLVN) - Ủy ban Văn hóa, Giáo dục thống nhất đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu ý kiến các tầng lớp Nhân dân, đội ngũ chuyên gia lịch sử, các đại biểu Quốc hội, quy định môn học Lịch sử cấp trung học phổ thông trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là môn học bắt buộc.

Thủ tướng Chính phủ dự lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai

Thủ tướng Chính phủ dự lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai
(PLVN) - Tối ngày 21/5, tại quảng trường Đại Đoàn Kết, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai (24/5/2032- 24/5/2022), công bố di sản thiên nhiên thế giới, di tích lịch sử tiêu biểu của tỉnh.

Kỷ niệm 75 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về ATK Định Hóa: Góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở ATK Định Hóa, năm 1950. (Ảnh tư liệu).
(PLVN) - Chiều qua (20/5), tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt An toàn khu (ATK) Định Hóa, Tỉnh ủy Thái Nguyên phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Bác Hồ về An toàn khu Định Hóa, Thái Nguyên – Quyết định lịch sử mở ra thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến, kiến quốc”.

Hà Nội bố trí khoảng 23.524 tỷ đồng cho Dự án đường Vành đai 4

Các đại biểu tại Kỳ họp.
(PLVN) - Sáng nay, 20/5, tại Kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề), với 100% đại biểu có mặt tán thành, HĐND TP Hà Nội khóa XVI đã quyết nghị thống nhất chủ trương dự kiến nguồn vốn triển khai thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô được bố trí từ ngân sách TP là khoảng 23.524 tỷ đồng.