Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm sẽ là danh nhân văn hóa thế giới?

Trong khuôn khổ lễ hội Đền Trạng, đó là việc sưu tầm tư liệu, di vật liên quan đến Nguyễn Bỉnh Khiêm song song với quá trình tu bổ, tôn tạo di tích, nơi thờ tự. Tại Đền Trạng ở xã Lý Học, phòng trưng bày bên trong khuôn viên di tích được chuyển ra phía ngoài và nâng cấp thành Nhà trưng bày tư liệu về thân thế, sự nghiệp danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm. Năm 2009, UBND xã Lý Học xuất bản sách “ Thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm” (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành). Cuốn sách giới thiệu tiểu sử, thân thế Trạng Trình, một số bài thơ Nôm, thơ chữ Hán và một số bài tương truyền là sấm ký Trạng Trình. Ở hình thức quảng bá thông qua nghi lễ tưởng niệm và hoạt động biểu diễn, nổi bật vẫn là bài Chúc văn tưởng niệm Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm của Anh hùng Lao động- Giáo sư Vũ Khiêu với sức khái quát cao về tư tưởng, tình cảm thời đại đối với Nguyễn Bỉnh Khiêm- ngôi sao sáng trên bầu trời văn hiến Việt Nam. Hình tượng Nguyễn Bỉnh Khiêm và lịch sử đương thời cũng được đưa lên sân khấu chèo Hải Phòng.

Tại đền thờ song thân Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm mới được xây dựng tại Khu di tích.

Tuy nhiên, so với chặng đường “ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm được công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới”, việc quảng bá hình ảnh Trạng Trình là chưa đáng kể. Thành phố mới tổ chức hội thảo khoa học về thân thế, sự nghiệp Trạng Trình vào những năm 1985 và 2000. Từ đầu những năm 2000, với sự tài trợ của Tổng cục Du lịch Việt Nam, Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng đã phục hồi bia quán Trung Tân.Trước đó, năm 1991, Trung tâm Nghiên cứu Hán Nôm xuất bản kỷ yếu mang tên cuộc hội thảo “Nguyễn Bỉnh Khiêm trong lịch sử phát triển văn hóa dân tộc” do Viện Khoa học xã hội và Sở Văn hóa – Thông tin TP Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức. Nhiều tham luận với quan điểm mới định giá lại nhân cách Nguyễn Bỉnh Khiêm và Vương triều Mạc cũng như kết luận hội thảo này có ý nghĩa gợi mở những cuộc thảo luận mới về danh nhân Cũng trong năm 1991, tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Ủy ban Khoa học Xã hội, Bộ Văn hóa Thông tin và UBND TP Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học về Trạng Trình. Nhưng “ trống vắng” nhất hiện nay là việc sưu tầm dịch thuật, những tổng tập giới thiệu cuộc đời, sự nghiệp Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và những ảnh hưởng mang tính thời đại của Cụ, đặc biệt lĩnh vực văn chương. Riêng  thơ chữ Hán, Trạng Trình để lại hơn 700  bài, nhưng đến nay mới có hơn 100 bài trong số này được dịch. Tổng quát trên các bình diện, chúng ta còn thiếu quá nhiều dữ kiện để có thể hy vọng  những hội thảo mang tầm quốc tế về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Bóng đa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm đang tiếp tục tỏa bóng thời  đại. Nhưng để UNESCO công nhận Danh nhân văn hóa thế giới Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, vẫn nên nhắc lại những gợi ý sâu sắc ẩn dưới mong ước khiêm nhường của nhiều nhà nghiên cứu về Trạng Trình “ nên làm một cái gì đó lưu lại cho hậu thế”. Đó là, cùng với việc phát huy tinh thần tu bổ, tôn tạo không gian lễ hội, các cấp chính quyền thành phố, các huyện, xã, quê hương Trạng Trình đầu tư sự suy nghĩ nhiều hơn, gấp rút hơn nữa trong việc thu thập,tưng bừng, giới thiệu những di vật, di tích, giai thoại liên quan đến Nguyễn Bỉnh Khiêm theo nghĩa rộng và cả nghĩa hẹp. Công việc này không bó hẹp trong một huyện, một xã, mà cần có sự mở rộng và huy động trí tuệ, công sức của nhiều giới, nhiều ngành, nhiều địa phương. Vì xét cho cùng quảng bá hình ảnh danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm đạt đến tầm quốc tế, cũng chính là hiểu rõ cái mạnh, cái yếu của quá khứ  để phát huy tinh hoa Nguyễn Bỉnh Khiêm và thời đại của Trạng Trình trong xu thế mở cửa và hội nhập./.  

Ngọc Anh