Trạm điện gió Bạch Long Vĩ: Khắc phục sự cố càng chậm, càng lãng phí lớn
Tua bin gió ngừng quay, máy phát điện đi-ê-den hoạt động phập phù, cán bộ, chiến sĩ, người dân đảo Bạch Long Vĩ chịu cảnh “hai sáng, một tối” (2 ngày có điện, 1 ngày không) hơn hai năm nay. Công trình trạm điện gió trị giá hàng chục tỷ đồng nằm bất động từ ngày nào, lãng phí lớn ngày đó.
Đảo xa khát điện
Ở nơi bốn bề gió lộng, vậy mà tua- bin gió phát điện không quay, dập tắt niềm vui mới, của cán bộ, chiến sĩ, người dân huyện đảo Bạch Long Vĩ. Họ chờ biết bao hy vọng để tua-bin tiếp tục quay và cung cấp điện lâu dài cho huyện đảo. Nhưng hơn hai năm trôi qua, từ tháng 6-2006 đến nay, nó vẫn đứng bất động vẫn chưa le lói tín hiệu khả dĩ nào có thể khôi phục chỉ trông vào nguồn cung cấp điện từ hai máy phát đi-ê-den lúc chạy, lúc hỏng. “Nền nếp sinh hoạt gia đình bị đảo lộn, bởi phần lớn đồ dùng sinh hoạt đều cần điện. Điện đóm phập phù, chuẩn bị bữa ăn cho gia đình cũng khó khăn, nói gì đến chuyện học hành của con trẻ”- Chị Huyền gắn bó với đảo từ năm 1999 tâm sự. Buổi tối trên đảo vốn vắng vẻ, không có điện càng buồn hơn. Hầu hết gia đình đóng cửa đi ngủ sớm. Chỉ còn le lói ánh sáng yếu ớt của bóng đèn tích điện phát ra từ những quán hàng ăn, giải khát phục vụ ngư dân ngoại tỉnh neo đậu tàu thuyền trên âu cảng Bạch Long Vĩ, và cũng chỉ được vài giờ.
Những ngày máy phát điện không chạy, mọi hoạt động trên đảo gần như ngừng trệ. Từ các cơ quan của huyện, đồn biên phòng, hải quân đến những cơ sở sản xuất sử dụng điện rơi vào tình trạng “bất động” như chiếc tua- bin gió “trơ gan” sừng sững trên đồi cao. Phó Chánh Văn phòng UBND huyện Vũ Hồng Hạnh cho biết: “Mọi công văn, giấy tờ muốn soạn thảo, sao in để chuyển về đất liền đành đợi đến ngày có điện. Việc cần gấp, mới chạy máy phát điện dự phòng đủ cho máy fax hoạt động để chuyển công văn, nhưng cũng rất bất tiện”. Những nơi có nguồn điện ưu tiên từ máy phát điện riêng như bưu điện huyện cũng chỉ sử dụng để bảo đảm thông tin liên lạc nhưng phải giản tiện tối đa vì giá nhiên liệu cao. Trong khi thời tiết khắc nghiệt thì máy phát điện liên tục “dở chứng”.
Giải pháp trước mắt và lâu dài
Hai máy phát điện đi-ê-den ở đây, công suất 414KVA, không phải được lắp đặt để cung cấp điện phục vụ huyện đảo. Theo thiết kế dự án, nó được sử dụng như giải pháp thay thế, đúng hơn là phát điện trợ tải khi tua- bin gió vì lý do nào đó tạm ngừng hoạt động. Vốn ở vai trò dự bị nay vào vai chính, vì thế chúng phải hoạt động quá tải. Chỉ một thời gian ngắn, một máy hỏng phải đưa vào đất liền sửa chữa, máy còn lại phải cầm cự. Theo lãnh đạo huyện, bằng giá nào cũng phải duy trì một máy phát cung cấp điện cho người dân trên đảo, nhưng anh Nguyễn Sỹ Dũng, cán bộ điều hành máy phát điện đi-ê-den cho biết: “Không còn cách nào khác, sau hai ngày phát điện, chúng tôi đành phải cho máy nghỉ ít nhất một ngày để kiểm tra, bảo dưỡng. Nếu chạy liên tục vài ngày, máy phát này cũng khó tránh khỏi hỏng hóc”.
Để tua - bin gió có thể hoạt động trở lại, cần giải quyết nhiều vấn đề, song không thể giải quyết được trong ngày một, ngày hai. Điều người dân quan tâm hơn lúc này là giải pháp duy trì nguồn điện thường xuyên cho huyện đảo trong suốt quá trình khắc phục sự cố trạm điện gió. Trước mắt, các ngành liên quan và huyện Bạch Long Vĩ cần có kế hoạch bảo dưỡng, thay thế hai máy đi-ê-den, bảo đảm cung cấp điện sản xuất và sinh hoạt ổn định.
Vì sao tua bin gió ngừng quay
Ban quản lý dự án xây dựng đảo thanh niên Bạch Long Vĩ được giao làm chủ đầu tư, triển khai dự án xây dựng Trạm điện sức gió Bạch Long Vĩ từ năm 2000 và hoàn thành, đưa vào sử dụng tháng 10- 2004. Theo Phó Giám đốc Ban quản lý dự án xây dựng huyện đảo thanh niên Bạch Long Vĩ Nguyễn Thị Thanh Vân, lý do duy nhất khiến tua bin gió ngừng quay là do lỗi phần mềm. Lý giải về sự dở chứng của phần mềm này, bà Vân cho biết: “Theo thiết kế, tua bin gió cho công suất 800KW, trong khi phụ tải tiêu thụ của huyện đảo quá thấp, thời kỳ cao điểm cũng chỉ khoảng 146KW. Đây chính là lý do khiến tua bin hoạt động không ổn định, thường xuyên phải phát điện trợ tải bằng máy phát diezen, gây ra lỗi phần mềm tự động điều khiển tua bin gió”. Trong quá trình triển khai dự án, theo tính toán, phụ tải tiêu thụ điện của huyện bảo đảm tua bin gió hoạt động bình thường. Đó là thời điểm Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, đơn vị có lượng tiêu thụ điện khá lớn chưa ngừng hoạt động. Mặt khác, những người làm dự án tính toán phụ tải tiêu thụ điện của huyện ngày càng tăng theo xu hướng phát triển mà không ngờ rằng, sau đó lượng tiêu thụ điện của huyện giảm nhiều, quá thấp.
![Trạm điện gió Bạch Long Vĩ: Khắc phục sự cố càng chậm, càng lãng phí lớn](https://cdn.baophapluat.vn/w3840/"/upload-images/gio2.jpg")
Thực tế, công suất tua bin lớn nên không hoạt động ở chế độ phụ tải thấp, dẫn đến nguồn cung cấp điện chủ yếu từ máy phát diezen. Chi phí dầu diezen trong quá trình chạy đồng thời với tua bin gió tính đến tháng 7-2006, ngân sách nhà nước phải cấp hỗ trợ hơn 2,608 tỷ đồng. Như vậy, theo kiểm tra của cơ quan chức năng, rõ ràng dự án có nguy cơ lãng phí ngay cả khi tua bin gió còn hoạt động. Điều mà đáng ra, khi ký hợp đồng, phía Việt Nam phải tính đến mức công suất tua bin tối thiểu phù hợp để nó hoạt động bình thường, thay vì cài đặt ở mức quá cao như vậy.
Khi còn thời hạn bảo hành, chuyên gia Tây Ban Nha, đơn vị cung cấp thiết bị và phần mềm hoạt động của tua bin gió đã sang bảo dưỡng, cài đặt lại phần mềm nên những hỏng hóc, trục trặc kịp thời được khắc phục. Khi hết hạn bảo hành, tua bin gió tiếp tục “sinh bệnh”, chuyên gia nước ngoài không chịu trách nhiệm. Được biết, họ đưa ra điều kiện cài đặt lại phần mềm kèm theo yêu cầu thay thế một số phụ tùng đã hỏng với đơn giá thông báo khoảng 800 nghìn USD, tương đương lắp mới.
|
Tua bin gió có ký hiệu AE52, công suất 800kw, trị giá 813.150 USD thuộc dự án điện sức gió Bạch Long Vĩ do Trung ương Đoàn đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ từ chương trình Biển Đông hải đảo với hơn 34 tỷ đồng. Tua bin gió ngừng hoạt động kéo theo dự án tiền tỷ này cũng “chết đứng”. |
Bộc lộ nhiều hạn chế
Dự án điện gió là mô hình có công nghệ mới và hiện đại nên việc Ban quản lý dự án hiểu chưa tường tận về công nghệ cũng dễ hiểu. Có điều họ đã không tận dụng được chất xám của những đơn vị được mời tham gia tư vấn cho công trình này. Tua bin gió không hoạt động do thiết bị cài đặt phần mềm điều khiển tự động hoá bị hỏng, trong khi thiết bị dự phòng không thể thay thế do chưa cài đặt phần mềm. Điều đó đặt ra giả thuyết vì sao trong quá trình ký hợp đồng, phía Việt
Mặt khác, đây là công trình hiện đại, mới về công nghệ và thiết bị, xây dựng ở nơi có độ ẩm và độ mặn lớn, mức độ rủi ro cao. Trong khi đó, Ban quản lý dự án không tính đến chi phí bảo hiểm công trình, nên khi xảy ra sự cố, những người có trách nhiệm lúng túng, bị động trong việc giải quyết khăc sphục hậu quả.
Một phần dự án đến nay thể chưa quyết toán thuộc về gói thầu số 3 do công ty LILAMA 69-2 đảm nhiệm thi công móng, cột tháp, vận chuyển và lắp đặt tua bin gió trị giá gần 7,5 tỷ đồng. Lý do là có những bất đồng trong quá trình thanh toán khối lượng một số hạng mục, khiến công ty ngừng thi công và phía Ban quản lý dự án phải tìm đối tác khác để kịp thích ứng với điều kiện thời tiết đặc thù và bảo đảm tiến độ dự án. Việc thay đổi của Ban quản lý dự án có thể hiểu được, nhưng theo kết luận số ngày 25-1-2008 của thanh tra thành phố, chủ đầu tư sơ suất không làm đúng trình tự, thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nên dẫn đến chậm trễ trên.
Nhiều người lo lắng khi trạm điện gió rơi vào tình trạng “năm cha, ba mẹ” bởi một gói thầu của dự án chưa quyết toán xong, có nghĩa là nó vẫn thuộc về Ban quản lý dự án xây dựng đảo thanh niên Bạch Long Vĩ. Trong khi dự án từng được chuyển giao cho Tổng đội Thanh niên xung phong và từ tháng 1-2008, huyện Bạch Long Vĩ được giao nhiệm vụ quản lý, khai thác trong tình trạng chỉ còn một máy phát điện diezen hoạt động cầm chừng. Chưa nói đến việc Tập đoàn Điện lực Việt
Những hạn chế, yếu kém trên cùng với sự cố của Trạm điện gió Bạch Long Vĩ là bài học cần được rút kinh nghiệm trong đầu tư và triển khai các dự án hiện nay, nhất là vấn đề chuyển giao bí quyết công nghệ.
Văn Lượng