Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Khi ngọn lửa bùng lên từ con thằn lằn rơm, những người đứng xem xung quanh đồng loạt vỗ tay, reo mừng. Ngọn lửa lung linh hắt ánh sáng trên gương mặt những người thực hành tục như một lời cầu chúc cho năm mới sắp đến tốt lành.

Sáng 14/1/2023, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh tổ chức chương trình Trải nghiệm Tết Việt vùng Kinh Bắc nhằm hướng tới chương trình “Vui Xuân Quý Mão: Sắc thái văn hóa Bắc Ninh” sẽ được tổ chức vào hai ngày mùng 7 và 8 Tết năm nay (ngày 28 và 29/1/2023).

Chương trình "Trải nghiệm Tết Việt vùng Kinh Bắc" có các hoạt động trình diễn bao gồm: dựng cây nêu, gói bánh chưng, in tranh Đông Hồ, hát quan họ, trình diễn chạy ró, viết thư pháp, chơi các trò chơi dân gian gắn với Tết...

Đặc biệt, khán giả tham gia trải nghiệm có cơ hội tìm hiểu tục kéo dây lấy lửa độc đáo trong lễ hội làng Yên Vỹ huyện Yên Phong được tái hiện qua hoạt động trình diễn kéo lửa với những con thằn lằn rơm của người dân địa phương.

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 1

Tương truyền rằng, tục kéo dây lấy lửa độc đáo có nguồn gốc từ một ông tướng trên đường hành quân qua vùng đất Kinh Bắc đã hạ trại cho quân nghỉ ngơi, nấu nướng và cách làm ra lửa độc đáo cũng được lưu truyền từ đây.

Dụng cụ để thực hiện tục kéo dây lấy lửa bao gồm con thằn lằn bện bằng rơm. Ở phần đầu con thằn lằn có thanh gỗ, mùn gỗ và dây kéo bằng tre cật để dễ đánh lửa nhờ động tác kéo dây kéo tạo ma sát mạnh vào thanh gỗ.

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 2
Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 3

Khi kéo lửa, sẽ có hai người thực hiện bao gồm người dẫm lên thanh gỗ để giữ chặt và kéo dây trẻ cật để tạo ma sát, người đứng trước đầu thằn lằn chúm môi thổi hỗ trợ cho ngọn lửa bùng lên.

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 4
Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 5

Cùng với cơ hội tìm hiểu tục kéo dây lấy lửa trong lễ hội của làng Yên Vỹ, huyện Yên Phong khán giả còn được trải nghiệm nét đặc sắc trong chương trình lần này là hoạt động trưng bày chuyên đề Tinh hoa văn hóa quan họ Bắc Ninh và trình diễn quan họ (hát canh, hát hội) của các liền anh, liền chị đến từ Bắc Ninh.

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 6

Từ giai điệu, ca từ, trang phục đến lề lối, lễ nghĩa của người quan họ đều được giới thiệu tại không gian này. Công chúng thích khám phá sẽ được trải nghiệm mặc thử trang phục quan họ, têm trầu cánh phượng và nghe các nghệ nhân, anh hai, chị hai chia sẻ những câu chuyện.

Bên cạnh các hoạt động mang đậm sắc thái văn hóa Bắc Ninh, cái hồn Tết Việt cũng là một phần không thể thiếu của chương trình thông qua nghệ thuật viết thư pháp, làm hoa giấy, nặn tò he, nặn mâm ngũ quả...

Lễ dựng cây nêu ngày Tết cũng là một trải nghiệm thú vị thu hút sự chú ý của khách tham quan có mong muốn tìm hiểu thêm về nét đẹp của ngày Tết cổ truyền Việt Nam.

Theo tài liệu văn hóa dân gian, cây nêu ngày Tết mang triết lý âm dương, qua hai chữ Càn (Trời) và Khôn (Đất) nằm trong hình ảnh cái nón và cây gậy của Chử Đồng Tử và Tiên Dung. Nó bao hàm sự thống nhất và tương trợ giữa âm và dương hay sự không tách rời giữa động và tĩnh… cây nêu còn gắn với truyền thuyết dân gian ngăn ngừa không cho quỷ ở biển đông vào đất liền, bén mảng tới nơi con người cư trú làm ăn, sinh sống.

Theo thời gian, từng địa phương phong tục, tập quán ở mỗi dân tộc, ý nghĩa của trồng cây nêu ngày Tết trải rộng hơn, đa dạng hơn. Thời gian dựng cây nêu cũng khác, ví như người Kinh dựng nêu vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, để ngăn ngừa ma quỷ tới quấy rầy gia chủ trong những ngày ông Công - ông Táo lên chầu trời.

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 7

Những vật treo trên cây nêu hướng về bảo vệ, tạo lập hạnh phúc cho con người như chiếc khánh đồng âm với khánh có nghĩa là phúc, đem lại hạnh phúc cho gia đình; chiếc vòng đỏ tượng trưng cho mặt trời; giỏ đựng thóc, lúa tượng trưng cho sự cầu mong sung túc…

Trải nghiệm tục kéo dây lấy lửa độc đáo tại Bảo tàng Dân tộc học ảnh 8

Bà Nguyễn Thị Trọng, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh chia sẻ: “Bảo tàng mang đến những nét văn hoá đặc trưng nhất của tỉnh để giới thiệu đến người dân ở Thủ đô Hà Nội. Chúng tôi mong muốn tạo ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa các nghệ nhân dân gian với công chúng cũng như các nghệ nhân ở vùng miền khác. Hy vọng chương trình sẽ là cầu nối giới thiệu di sản văn hóa Bắc Ninh đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước để bản sắc văn hóa của địa phương có sức lan tỏa và góp phần giáo dục thế hệ trẻ".

TS. Bùi Ngọc Quang - Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, cho biết: "Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam luôn quan tâm tạo điều kiện để giới thiệu bản sắc văn hóa của các dân tộc trong các hoạt động. Hằng năm, chúng tôi thưởng tổ chức một chủ đề gắn với mỗi một vùng miền, dân tộc. Tính đến nay, Bảo tàng tổ chức các hoạt động đã hơn 20 năm và Bảo tàng trở thành một điểm du xuân của công chúng vào dịp năm mới. Hoạt động năm nay được tổ chức đa dạng hình thức và nội dung không chỉ đáp ứng nhu cầu tham quan, vui chơi giải trí, mà còn giúp du khách nâng cao hiểu biết về giá trị văn hóa. Điều này góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá của dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế".

Đọc thêm

Độc đáo ẩm thực Tây Bắc “thưởng thức là mê”

Đặc sắc ẩm thực Tây Bắc.
(PLVN) -  Từ lâu, Tây Bắc không chỉ được biết đến là vùng đất có cảnh thiên nhiên núi rừng hoang sơ, hùng vĩ tuyệt đẹp mà còn được biết đến là vùng đất hội tụ nhiều nét đẹp văn hóa ẩm thực đặc sắc, phong phú của đồng bào các dân tộc. Với những món ăn đặc trưng vô cùng độc đáo mang đậm chất núi rừng, luôn để lại nhiều ấn tượng khó quên đối với du khách mỗi khi đến nơi đây.

Hải Dương: Khai hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc

Lãnh đạo tỉnh Hải Dương cùng nhiều đại biểu, tăng, ni phật tử cùng nhân dân tham dự
(PLVN) - Sáng nay (6/2), tại đền Kiếp Bạc (TP Chí Linh, tỉnh Hải Dương) diễn ra Lễ khai hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2023 và tưởng niệm 689 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả đã thu hút rất nhiều du khách thập phương và người dân đến dự.

Chụp đìa bắt cá - nét văn hóa đặc thù của nông dân Cà Mau

Chụp đìa bắt cá - nét văn hóa đặc thù của nông dân Cà Mau
(PLVN) - Chụp đìa bắt cá là một hoạt động rất thú vị, là phương thức đánh bắt sáng tạo của người dân Cà Mau. Đặc biệt trong đó là huyện Trần Văn Thời, huyện U Minh, Thới Bình… nổi tiếng xưa nay vì nhiều cá đồng, nhất là mùa khô, ruộng đồng khô cạn nên các loài cá đồng tìm về những cái đìa (ao) để trú ngụ… mà không phải nơi đâu cũng có.

Hơn 4000 nghìn du khách đội mưa xem rước sinh thực khí tại Lễ hội Ná Nhèm

Nghi lễ rước sinh thực khí nam (Tàng thinh)
(PLVN) -  Được coi là một trong những lễ hội độc đáo nhất Việt Nam, tổ chức vào ngày Rằm tháng Giêng hằng năm, tại xã Trấn Yên , huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, lễ hội Ná Nhèm theo tiếng dân tộc Tày gọi là "mặt nhọ" độc đáo với màn rước sinh thực khí, nghi thức để cầu may mắn, bình an, sinh sôi nảy nở.

Mở lại Lễ hội chọi trâu Hải Lựu

Chọi trâu Hải Lựu được xem là lễ hội chọi trâu lâu đời nhất Việt Nam, diễn ra vào ngày 16 và 17 tháng Giêng hàng năm.
(PLVN) - Lễ hội chọi trâu Hải Lựu (Sông Lô, Vĩnh Phúc) được tổ chức trở lại vào dịp đầu xuân Quý Mão với 20 "ông cầu" tham dự. Sân chọi mở cửa tự do để du khách dự khán.

Trang trọng lễ Khai ấn đền Trần Xuân Quý Mão 2023

Trang trọng lễ Khai ấn đền Trần Xuân Quý Mão 2023
(PLVN) - Trước ban thờ Trung Thiên, Đền Thiên Trường, đại diện lãnh đạo Trung ương và lãnh đạo tỉnh Nam Định đã dâng hương tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các vị Vua Trần và Đức Thánh Trần - Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, qua đó động viên cán bộ và nhân dân trong tỉnh tiếp nối truyền thống tốt đẹp của cha ông...

Giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống qua điệu múa cổ

Giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống qua điệu múa cổ
(PLVN) -  Trong không khí lễ hội mùa xuân náo nức, điệu múa trống bồng hay “Con đĩ đánh bồng” đã hơn một ngàn năm tuổi chốn kinh kỳ xưa có một sự quyến rũ kỳ lạ. Vũ công là những “nam thanh” được chọn lọc khắt khe trong làng để thực hiện điệu múa cổ xưa mà vô cùng hiện đại trong cuộc sống hôm nay…

Những lễ hội xuân riêng có của dân tộc Việt

Lễ hội Yên Tử đầu xuân.
(PLVN) -  Cứ độ mùa xuân, trên cả nước lại diễn ra nhiều lễ hội rộn ràng, gắn với văn hóa các vùng miền. Trong số đó, có những lễ hội đến từ sự giao thoa văn hóa, nhưng cũng có những lễ hội được ra đời từ bản sắc Việt, làm nên nét đẹp độc đáo chỉ riêng có của nước ta.

Tháng Giêng, mùa lễ hội

Mong lễ hội xuân Quý Mão không có cảnh chen lấn, tranh ấn, cướp lộc.
(PLVN) -  Cứ mỗi mùa lễ hội, nỗi lo bị chen lấn, bạo lực, giẫm đạp xin ấn, cướp lộc, “chặt chém”, ngắt hoa, bẻ cành, ăn xin bủa vây, ngộ độc thực phẩm, chứng kiến cảnh xẻ thịt thú rừng… khiến nhiều người chùn bước. Để thu hút khách thập phương, rút kinh nghiệm từ những năm trước, ban tổ chức một số lễ hội đã đưa ra kế hoạch nhằm “trong lành” hóa lễ hội.

Vì một mùa lễ hội an toàn, văn minh

Mùa lễ hội, sẽ xử lý nghiêm những vi phạm. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Vào mỗi dịp đầu năm, hoạt động lễ hội có ý nghĩa đặc biệt, với nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, bên cạnh những ý nghĩa tích cực của lễ hội, vẫn còn những mặt hạn chế, hoạt động biến tướng.

Trò chơi dân gian, còn đó ký ức xưa của người Việt

Trò chơi dân gian, còn đó ký ức xưa của người Việt
(PLVN) -  Với các thế hệ 8X trở về trước là cả bầu trời ký ức tuổi thơ về những trò chơi cùng chúng bạn như: Nu na nu nống, Chồng đống chồng đe… Cùng với những trò chơi trong ký ức ấy là gia đình, bạn bè, làng mạc, quê hương và một giai đoạn nào đó của lịch sử đất nước.

Hà Nội vào xuân

Lễ hội gò Đống Đa - một trong những lễ hội diễn ra sớm nhất ở Hà Nội.
(PLVN) -  Hà Nội - mảnh đất nghìn năm văn hiến đã trải qua biết bao thăng trầm lịch sử. Mùa xuân và những lễ hội mùa xuân càng khiến Hà Nội thêm đẹp, thêm tươi tắn và rạng ngời. Với 1.206 lễ hội trải dài trong năm, trong đó tập trung chủ yếu vào mùa xuân, Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều lễ hội nhất cả nước.

Cõi thơ ở đất Kinh kỳ ngàn năm

Ngày thơ Việt Nam những năm trước được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
(PLVN) - Mùa lễ hội Quý Mão, “Ngày thơ Việt Nam” được diễn ra tại Hoàng Thành Thăng Long – Di sản quốc gia đặc biệt được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới. Người yêu thơ và du khách lạc vào “Cõi thơ” để thưởng thức, thưởng lãm thơ với nét truyền thống hòa quyện công nghệ 4.0, góp phần tô thắm thêm nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Hai mối tình sâu đậm của “người viết tình ca” Phan Huỳnh Điểu

Cố nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.
(PLVN) - Mặc dù được biết đến như là tác giả của nhiều ca khúc cách mạng nổi tiếng, nhưng thực sự, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu vẫn được mệnh danh là một trong những nhạc sĩ viết tình ca ngọt ngào nhất. Ông từng trải qua vài mối tình đẹp, trong đó, tình yêu sâu sắc, trọn đời dành cho người vợ tào khang.