TPHCM định hình không gian kinh tế biển mới từ những dự án lớn

Những dự án lớn chờ khơi thông điểm nghẽn

Ngày 22/8, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cùng đoàn công tác khảo sát, kiểm tra hiện trạng nhiều dự án năng lượng, đô thị, cảng biển, du lịch và giao thông tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu. Cùng tham gia đoàn có các Phó Chủ tịch UBND TPHCM: Hoàng Nguyên Dinh, Nguyễn Công Vinh; cùng lãnh đạo các sở, ngành và địa phương liên quan.

Chuyến khảo sát cho thấy những dự án tại khu vực này đang được đặt trong một không gian phát triển rộng hơn, nơi năng lượng, đô thị, du lịch và giao thông cần được kết nối để tạo thành động lực chung.

Tại xã Long Sơn, đoàn công tác khảo sát vị trí dự kiến xây dựng Nhà máy điện LNG Long Sơn có tổng vốn đầu tư khoảng 39.867,4 tỷ đồng, công suất thiết kế khoảng 1.500MW và diện tích khoảng 42,56ha. Dự án thuộc danh mục nguồn điện quan trọng quốc gia theo Quy hoạch điện VIII, được kỳ vọng góp phần bảo đảm nguồn điện trong giai đoạn 2026-2031.

Theo kế hoạch, dự án triển khai từ năm 2026 và dự kiến vận hành thương mại vào tháng 6/2031. Tuy nhiên, địa phương vẫn phải điều chỉnh một số nội dung quy hoạch trước khi dự án có thể chuyển sang giai đoạn xây dựng.

Khoảng cách từ quy hoạch đến khi dòng điện được đưa vào hệ thống không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động gần 40.000 tỷ đồng vốn đầu tư. Việc hoàn thiện quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng kho cảng nhập LNG, đấu nối lưới điện và bảo đảm tiến độ giữa các hạng mục phải được xử lý đồng bộ.

Trước đó, khi khảo sát các khu công nghiệp tại Long Sơn, Tân Phước và Phú Mỹ, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được cho biết thành phố sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư nhưng ưu tiên những nhà đầu tư có năng lực, công nghệ tiên tiến, đầu tư bài bản và cam kết phát triển lâu dài.

Cũng tại xã Long Sơn, khu vực đảo Gò Găng đang được nghiên cứu phát triển thành khu đô thị mới sau khi định hướng xây dựng sân bay tại đây không tiếp tục triển khai. Phạm vi khoảng 1.400ha hiện được sử dụng để sơ bộ tính toán chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 34.000 tỷ đồng, nhưng đây mới là dữ liệu ban đầu, chưa phải quy mô và ranh giới chính thức của dự án.

Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đảo Gò Găng dự kiến được phê duyệt trong quý IV/2026, làm cơ sở xác định định hướng phát triển và kêu gọi đầu tư. Với quỹ đất lớn và hệ sinh thái đặc thù, bài toán đặt ra không chỉ là hình thành thêm một khu đô thị mà còn phải bảo vệ cảnh quan, bảo đảm sinh kế người dân và hạn chế nguy cơ phát triển nóng.

Mở trục kết nối cho không gian kinh tế biển

Một mắt xích khác đang được TPHCM nghiên cứu là Bến cảng khách quốc tế Vũng Tàu, dự kiến hình thành đầu mối đón tàu khách quốc tế kết hợp bến du thuyền và các dịch vụ vui chơi, giải trí trên biển.

Dự án được đề xuất với quy mô khoảng 73,24ha, gồm khu nhà ga, cầu cảng, khu nước chuyển tiếp, đê chắn sóng và vùng nước xung quanh. Bến cảng dài khoảng 420m, có thể tiếp nhận tàu khách đến 225.000GT, bố trí khoảng 280 du thuyền và có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 3.147 tỷ đồng.

Nếu được triển khai, cảng khách quốc tế có thể mở thêm một cửa ngõ đưa dòng khách quốc tế đến vùng biển TPHCM, đồng thời tạo nhu cầu mới cho thương mại, lưu trú, vận tải và dịch vụ giải trí. Tuy nhiên, hiệu quả của dự án không chỉ được quyết định bởi quy mô cầu cảng hay khả năng tiếp nhận những tàu khách lớn.

Phía sau cảng cần có mạng lưới giao thông thuận lợi, sản phẩm du lịch đủ sức hấp dẫn và chuỗi dịch vụ có khả năng giữ chân, gia tăng mức chi tiêu của du khách. Thành phố cũng phải sớm làm rõ phương thức đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và khả năng kết nối bến cảng với Cần Giờ, sân bay Long Thành cùng các trung tâm du lịch trong khu vực.

Trong số các dự án được khảo sát, đường ven biển ĐT 994 là công trình đã có khối lượng thi công rõ nét nhất, với chiều dài khoảng 76,86km và quy mô 6-8 làn xe. Tuyến đường có điểm đầu giao đường 991B tại Long Sơn, điểm cuối giao quốc lộ 55 tại Bình Châu, kết nối các khu vực Vũng Tàu, Long Hải, Phước Hải, Hồ Tràm và Xuyên Mộc. Được khởi công từ tháng 6/2023, nhiều hạng mục trên tuyến đã hoàn thành hoặc đang được đẩy nhanh thi công, hướng tới khai thác đồng bộ trong năm 2027.

Hai đoạn Long Phù - Sông Ray và Sông Ray - Trung Thủy phải điều chỉnh thời gian thực hiện đến hết năm 2027 do khởi công muộn, sau thời gian chờ hoàn tất thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng. Theo đại diện ban quản lý dự án, vướng mắc về đất rừng đã được xử lý, mặt bằng cơ bản được bàn giao để các nhà thầu tiếp tục thi công.

Qua khảo sát, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được yêu cầu các chủ đầu tư, đơn vị thi công và địa phương bám sát hiện trường, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, thủ tục và tổ chức thi công; đồng thời chủ động triển khai cuốn chiếu để bảo đảm tiến độ công trình. Khi kết nối với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Vành đai 4 TPHCM và các tuyến đường hướng về Cần Giờ, ĐT 994 có thể mở thêm không gian phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ ven biển.

Sau sáp nhập, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ không còn được nhìn nhận như một không gian phát triển tách biệt mà đang trở thành cửa ngõ hướng biển quan trọng của TPHCM. LNG Long Sơn tạo nền tảng năng lượng, Gò Găng mở thêm không gian đô thị, cảng khách quốc tế đón dòng du khách, còn ĐT 994 cùng các tuyến cao tốc hình thành mạng lưới kết nối. Khi được đặt cạnh nhau, các dự án có thể tạo nên một hệ sinh thái phát triển thay vì những công trình hoạt động riêng lẻ.

Tuy nhiên, quy mô vốn lớn và những mục tiêu dài hạn chưa thể tự động chuyển hóa thành hiệu quả kinh tế, xã hội. Nhiều dự án vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu, điều chỉnh quy hoạch hoặc kêu gọi đầu tư, trong khi các công trình đã triển khai tiếp tục chịu áp lực về mặt bằng và tiến độ.

Sức bật của không gian kinh tế biển mới phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và sự thống nhất giữa quy hoạch năng lượng, đô thị, giao thông, cảng biển với bảo vệ môi trường. Thước đo cuối cùng không chỉ là số vốn được công bố mà phải là việc làm được tạo ra, thời gian kết nối được rút ngắn, chất lượng dịch vụ được nâng lên và những thay đổi người dân có thể nhìn thấy trong đời sống.