TP Hồ Chí Minh tháo gỡ 'điểm nghẽn', hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số
(PLVN) - Theo Viện nghiên cứu phát triển TP HCM, hướng mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8,5% trong năm 2025 và tăng trưởng 2 con số vào năm 2030, thành phố cần giải quyết các “điểm nghẽn” về quy hoạch, hạ tầng giao thông, đầu tư xã hội và chuyển đổi số. Trong đó, yếu tố con người được xem là “chìa khóa” quyết định.
4 "điểm nghẽn" mang tính cấu trúc
Tại họp báo kinh tế - xã hội chiều 15/1, bà Trương Thiết Hà - Phó Trưởng phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế, Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM thẳng thắn chỉ ra 4 “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc, làm kìm hãm động lực tăng trưởng.
Trước hết là "điểm nghẽn" về quy hoạch. Công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện trong giai đoạn trước chưa theo kịp yêu cầu phát triển, thiếu tầm nhìn dài hạn và chiến lược lấy con người làm trung tâm.
Chất lượng một số quy hoạch còn thấp, thiếu đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn, dẫn đến điều chỉnh quy hoạch nhiều lần, có trường hợp điều chỉnh còn tùy tiện, theo lợi ích của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật và các lợi ích hợp pháp của cộng đồng dân cư.
Bên cạnh đó, những bất cập của pháp luật đất đai, hạn chế nguồn lực giải phóng mặt bằng, cùng khó khăn phát sinh sau sáp nhập địa giới hành chính đã làm chậm tiến độ triển khai quy hoạch, kéo dài tình trạng quy hoạch treo, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Thứ hai là hạ tầng giao thông. Mặc dù TP HCM đã tập trung đầu tư nhiều công trình trọng điểm như các tuyến vành đai, cao tốc, quốc lộ và đưa vào vận hành tuyến Metro số 1, song hệ thống giao thông vẫn quá tải, thiếu đồng bộ, thường xuyên ùn tắc tại các cửa ngõ đô thị. Kết cấu hạ tầng liên kết vùng, liên vùng chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch, làm gia tăng chi phí logistics, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng sống của người dân.
Thứ ba là "điểm nghẽn" về đầu tư toàn xã hội. Giải ngân đầu tư công còn chậm, mới đạt khoảng 78% kế hoạch vốn năm 2025; huy động đầu tư tư nhân chưa đạt mục tiêu, trong khi tổng vốn đầu tư xã hội của TP HCM chỉ chiếm 17,4% cả nước, chưa tương xứng với quy mô nền kinh tế. Nhu cầu đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 lên đến 3,2 triệu tỷ đồng, nhưng ngân sách Thành phố chỉ đáp ứng được khoảng 30%. Điều đó buộc Thành phố phải dựa vào một khuôn khổ thể chế đủ mạnh, minh bạch và linh hoạt để huy động nguồn lực tư nhân.
Mặt khác, mặc dù đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục tăng trưởng (trong năm 2025 Thành phố thu hút được khoảng 8,17 tỷ USD, tăng 15,8% số lượt đầu tư nước ngoài và tăng 21,1% tổng số vốn đầu tư so với cùng kỳ năm 2024), nhưng còn hạn chế trong chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nội địa.
Thứ tư là "điểm nghẽn" về chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chuyển đổi số trong khu vực công đã đạt những kết quả ban đầu nhưng còn nhiều thách thức về thể chế, công nghệ, dữ liệu và con người. Việc thiếu nguồn lực đầu tư xây dựng văn hóa số, thiếu kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, cùng khung pháp lý khoa học công nghệ chưa đồng bộ đã làm chậm tiến độ triển khai các chủ trương lớn.
Con người là “chìa khóa” quyết định hiệu quả
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2030, TP HCM xác định phát huy nhân tố con người và sớm triển khai các định hướng chính sách dài hạn là nhiệm vụ then chốt. Trọng tâm là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực công theo hướng bảo đảm phẩm chất, năng lực, uy tín, liêm chính và hiệu quả; đề cao vai trò nêu gương của người đứng đầu, trọng dụng nhân tài, bố trí đúng người, đúng việc.
Cùng với đó, tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ; áp dụng mô hình quản trị hiện đại gắn với KPI để nâng cao hiệu quả quản trị; thông qua các mục tiêu đầu ra, lượng hóa các chỉ số đánh giá và tăng cường trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh công tác luân chuyển, bố trí cán bộ gắn với chiến lược phát triển từng lĩnh vực, từng địa bàn; tạo điều kiện cho cán bộ trẻ tích lũy kinh nghiệm quản lý, đồng thời đáp ứng yêu cầu nhân lực tại các ngành, lĩnh vực trọng điểm.
Song song đó, TP HCM tiếp tục thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đào tạo, thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhân tài trong các ngành mũi nhọn (như công nghệ cao, bán dẫn, logistics, công nghệ sinh học, kinh tế số...); cũng như hoàn thiện cơ chế thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài về nước tham gia các chương trình, dự án cụ thể; với các cơ chế chính sách đặc thù về thu nhập, hỗ trợ nhà ở, môi trường làm việc và ưu tiên tiếp cận các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.
Để tạo nền tảng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Thành phố ưu tiên tháo gỡ các "điểm nghẽn" về quy hoạch và hạ tầng giao thông. Việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thành phố theo Nghị quyết 260/2025/QH15 cần được đẩy nhanh, gắn với tích hợp dữ liệu, công khai thông tin và bố trí đủ nguồn lực thực hiện. Cùng với đó, tiếp tục đầu tư phát triển hệ thống giao thông tích hợp, thông minh, kết nối vùng; đẩy nhanh các dự án metro, đường sắt đô thị và các công trình giao thông trọng điểm.
Bên cạnh hạ tầng, TP HCM tập trung củng cố các động lực tăng trưởng truyền thống về tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư; tận dụng lợi thế thị trường nội địa, các hiệp định thương mại tự do và thu hút các dự án chiến lược, quy mô lớn. Đồng thời, tạo đột phá trong phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo với trọng tâm là các ngành công nghệ chiến lược, chuyển đổi số khu vực công và hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới.