TP Hồ Chí Minh sơ kết một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Báo cáo tại Hội nghị, bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh cho biết, nhìn lại hành trình một năm qua, việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc hành chính của Thành phố.

Trên diện tích tự nhiên rộng hơn 6.772 km2, hệ thống hành chính cấp cơ sở đã được tinh giản một cách mạnh mẽ từ 441 xã, phường trước đây nay chỉ còn 168 đơn vị hành chính cấp xã (bao gồm các xã, phường và đặc khu), tương đương mức giảm kỷ lục 64,9% số lượng đầu mối.

Sự tinh giản này lan tỏa đồng bộ trong toàn bộ hệ thống chính trị và đã tái cấu trúc năng lực cơ sở bằng việc thành lập mới 168 trạm y tế và 134 Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã để tăng tính chủ động tại chỗ. Đặc biệt, dấu ấn công nghệ đã bám rễ sâu vào quản lý khi Thành phố số hóa thành công 15,4 triệu dữ liệu hộ tịch, đồng bộ 99,5% dữ liệu bảo hiểm xã hội và kết nối 5,7 triệu dữ liệu đất đai vào cơ sở dữ liệu quốc gia…

Hiệu quả từ một bộ máy gọn nhẹ đã nâng cao chất lượng phục vụ người dân khi tỉ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng hạn đạt trên 99,5%, tỉ lệ hồ sơ trực tuyến vượt mốc 88% và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp duy trì ở mức cao, trên 96%...

Về định hướng thời gian tới, bà Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, Thành phố sẽ tiếp tục khai thác tối đa các nguồn lực để vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hệ thống chính trị sau sắp xếp. Đồng thời, Thành phố sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng rà soát, cắt giảm tối đa các thủ tục không cần thiết; tăng cường kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn phát sinh tại cơ sở, đặc biệt ở những lĩnh vực tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp...

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh thêm, việc phân cấp, phân quyền là điều kiện tiên quyết, là “chìa khóa” để vận hành thông suốt mô hình 2 cấp. Việc phân cấp mạnh mẽ - gồm 900 nhiệm vụ của các sở, ngành và 108 nhiệm vụ của UBND Thành phố về cho cấp xã, đã mang lại hiệu quả cao. Nhiều thủ tục trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp hay nội vụ trước đây phải chạy lên Trung ương hoặc qua nhiều tầng nấc, thì nay được xử lý nhanh gọn tại địa phương, tiết kiệm thời gian và chi phí cho xã hội…

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND Thành phố cũng cho rằng có “nút thắt” lớn đang gây áp lực ngược lại cho cơ sở như khối lượng công việc đổ về cấp xã tăng lên gấp bội sau khi dồn đầu mối, nhưng định mức biên chế lại đang bị cào bằng, chưa tính đến yếu tố đặc thù của những phường xã có dân số đông. Hệ quả là tình trạng quá tải cục bộ diễn ra. Bên cạnh đó, việc thiếu đồng bộ trong chia sẻ dữ liệu chuyên ngành giữa Trung ương và địa phương đôi khi vẫn buộc người dân phải bổ sung giấy tờ xác minh, làm giảm tính ưu việt của chính quyền số…

Từ đó, ông kiến nghị khi giao nhiệm vụ mới, bắt buộc phải phân bổ nguồn lực tương ứng về biên chế, ngân sách và hạ tầng công nghệ. Cần giao thẳng thẩm quyền xử lý cho các cơ quan chuyên môn thuộc sở, ngành thay vì gom hết lên thẩm quyền của UBND hay Chủ tịch UBND Thành phố để giảm gánh nặng phê duyệt. Chuyển mạnh tư duy từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”…

 Cuộc cách mạng thay đổi cách nghĩ, cách làm

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang khẳng định việc chuyển dịch từ chính quyền 3 cấp sang 2 cấp không phải là một đợt sắp xếp cơ học, mà là “Một cuộc cách mạng tổng thể của hệ thống chính trị”. Ông bày tỏ sự thấu hiểu sâu sắc trước những áp lực mà đội ngũ cán bộ cơ sở đang gánh vác khi điều kiện làm việc, phần mềm quản lý chưa đồng bộ, trong khi áp lực về an sinh xã hội, đất đai tại các địa bàn đông dân là rất lớn.

Để bộ máy mới không bị quá tải, Bí thư Thành ủy yêu cầu toàn bộ đội ngũ cán bộ phải nỗ lực vượt lên chính mình, dứt khoát thay đổi tư duy cốt lõi: Chuyển từ tư duy quản lý hành chính (vốn nặng tính thủ tục, giấy tờ) sang tư duy quản trị phát triển (hướng đến hiệu quả và sự phát triển). Từ bỏ hoàn toàn tư duy “xin - cho” để chuyển sang tinh thần tự chủ, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật và nhân dân.

Ông Trần Lưu Quang yêu cầu trong thời gian tới cần tái cấu trúc thượng tầng nhằm giải vây cho hạ tầng bằng cách Thành phố sẽ thành lập Đảng bộ khối Đại học và Đảng bộ khối Y tế để giảm bớt gánh nặng quản lý cho Đảng bộ UBND Thành phố; đồng thời lập Cơ quan nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh trực thuộc Ban Thường vụ Thành ủy để chuyên trách tham mưu các chiến lược vĩ mô.

Bên cạnh đó, sẽ bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao bằng cách vận dụng Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cho phép TP Hồ Chí Minh tăng tổng biên chế, và Thành phố sẽ ưu tiên dồn nguồn lực này cho các địa bàn đang quá tải. Đặc biệt, đối với lực lượng hoạt động không chuyên trách sau sắp xếp, Thành phố sẽ giữ lại gần 1.000 người để bồi dưỡng, tuyển dụng làm công chức, viên chức và hơn 400 người làm việc theo chế độ hợp đồng, ưu tiên nhân sự có chuyên môn sâu về khoa học - công nghệ.

“Thành phố phải lựa chọn đúng người có năng lực, tránh tư duy “xin suất”, tuyển dụng hình thức và không cào bằng giữa các địa phương. Thành phố sẽ đẩy mạnh thi tuyển công khai để hút sinh viên xuất sắc, người giỏi về công nghệ. Việc đào tạo cán bộ sẽ không còn là những bài lý luận suông mà chuyển sang phương thức “cầm tay chỉ việc”, thúc đẩy các địa phương tự học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để làm chủ dữ liệu số để xử lý hồ sơ nhanh hơn cho người dân và doanh nghiệp…”, Bí thư Trần Lưu Quang khẳng định.