TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung nhiều giải pháp cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường

Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường không khí, UBND TP cho biết, kết quả quan trắc giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy, chất lượng không khí tại địa phương cơ bản duy trì ổn định, với trên 90% số ngày có chỉ số AQI ở mức tốt và trung bình. Dù vậy, áp lực ô nhiễm bụi vẫn hiện hữu thường trực và gia tăng cục bộ tại các khu vực đông dân cư, trục giao thông trọng điểm và vùng ven các khu công nghiệp. Hàm lượng bụi tổng lơ lửng (TSP) dao động từ 20 đến 619,8µg/m³, trong đó có 8% số liệu quan trắc vượt quy chuẩn cho phép.

Đáng lo ngại hơn đối với sức khỏe cư dân là tình trạng ô nhiễm bụi mịn PM2.5. Giá trị trung bình 24 giờ của bụi PM2.5 dao động từ 10 đến 269,5µg/m³, có 16% số liệu quan trắc vượt quy chuẩn. Năm 2025, tại một số thời điểm và vị trí, nồng độ bụi mịn đã vượt từ 1,1 đến 4,6 lần quy chuẩn, tập trung ở nơi có mật độ giao thông cao, gần khu công nghiệp và khu xử lý chất thải. Bên cạnh đó, 10% số liệu nồng độ hợp chất Benzen tại các nút giao thông đông đúc vào năm 2025 cũng ghi nhận mức vượt quy chuẩn từ 1,6 đến 2,5 lần.

Sau khi sáp nhập, hiện TP đang quản lý khoảng 12,78 triệu phương tiện giao thông, bao gồm 1,28 triệu ô tô và 11,5 triệu xe mô tô, xe gắn máy. Hoạt động giao thông đường bộ được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, mỗi năm trút vào bầu khí quyển khoảng 288.890 tấn CO, 68.755 tấn NOx, 7.509 tấn bụi PM10 và 6.900 tấn bụi mịn PM2.5. Tiếp đến là 2.264 cơ sở sản xuất công nghiệp xả hơn 20.822 tấn SO2 và 40.109 tấn NOx. Ngoài ra, hoạt động đun nấu dân sinh, công trình thi công xây dựng rầm rộ cùng nạn đốt rác hở, đốt rơm rạ vùng ven cũng đóng góp lượng bụi đáng kể vào không gian sống.

Trước tình trạng này, giai đoạn 2026 - 2030, TP đặt mục tiêu tổng thể là kiểm soát, phòng ngừa ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường không khí nhằm bảo vệ sức khỏe người dân; phấn đấu đạt ít nhất 80% số ngày trong năm có chỉ số AQI ở mức tốt và trung bình, đồng thời kéo giảm nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm sau so với năm trước; 95% cư dân được tiếp cận thông tin về chất lượng không khí minh bạch thông qua các nền tảng công nghệ số.

TP cũng yêu cầu 100% cơ sở sản xuất quy mô lớn có nguy cơ ô nhiễm cao (xi măng, nhiệt điện, lò hơi...) phải kiểm soát khí thải tự động. Về giao thông và đô thị, 100% phương tiện tham gia giao thông phải được quản lý khí thải theo quy chuẩn quốc gia, phấn đấu 100% xe buýt và giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch vào năm 2030. Đồng thời, 100% công trường xây dựng phải thực hiện nghiêm các biện pháp bảo vệ môi trường, chấm dứt hoàn toàn việc đốt rác hở và rơm rạ ngoài trời.

Nhằm xử lý nguồn ô nhiễm lớn nhất từ giao thông, TP sẽ đẩy nhanh Đề án phát triển đường sắt đô thị với mục tiêu hoàn thành khoảng 470km metro vào năm 2035. Đối với xe buýt, hệ thống giao thông công cộng hiện có 176 tuyến (với 50% đoàn xe đã sử dụng điện và khí CNG), TP quyết tâm chuyển đổi toàn bộ sang năng lượng sạch vào năm 2030.

Song song đó, TP sẽ triển khai các “vùng phát thải thấp” (LEZ) tại khu vực trung tâm, huyện Cần Giờ và Côn Đảo để hạn chế xe cộ gây ô nhiễm. Địa phương sẽ ban hành các chính sách ưu đãi thuế, phí, hỗ trợ lãi suất vay tín dụng giúp người dân, tài xế công nghệ và doanh nghiệp chuyển đổi sang xe điện. Các chính sách giảm giá vé giao thông công cộng cho học sinh, sinh viên và phát triển mạng lưới xe đạp công cộng tại các điểm trung chuyển cũng được mở rộng. Hạ tầng trạm sạc công cộng cũng sẽ được TP quy hoạch bài bản, đạt kỹ thuật an toàn, minh bạch.

Bên cạnh giải pháp giao thông, việc rà soát và di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp gây ô nhiễm ra khỏi nội thành sẽ được triển khai quyết liệt. Toàn bộ quỹ đất sau di dời được TP ưu tiên cho việc xây dựng công trình công cộng, công viên cây xanh và hạ tầng phúc lợi xã hội phục vụ cư dân. Đối với hoạt động xây dựng, 100% công trường bắt buộc phải lắp đặt rào chắn, che phủ phế thải, đào ẩm và rửa sạch xe ra vào. Các dự án xây dựng lớn trên 10.000m² phải lắp cảm biến đo bụi và camera AI để giám sát, xử lý vi phạm qua hình ảnh.

Nhằm làm sạch bụi đường, TP sẽ đầu tư thêm xe hút bụi và phun rửa chuyên dụng, tăng tần suất vệ sinh trong các tháng mùa khô từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Đáng chú ý, hoạt động dọn dẹp đường phố được tập trung thực hiện vào khung giờ đêm và sáng sớm, thời điểm tích tụ ô nhiễm cao nhất để tránh ùn tắc và mang lại bầu không khí trong lành cho người dân tập thể dục buổi sáng...