TP Hồ Chí Minh: Người dân sẽ được hưởng quyền lợi bồi thường, tái định cư vượt trội

Cơ chế khuyến khích sớm bàn giao mặt bằng

Theo Dự thảo tờ trình về ban hành Nghị quyết, những chính sách này nhằm thể chế hóa các cơ chế đột phá tại Luật Phát triển đô thị (Dự thảo) phục vụ rút ngắn thời gian chuẩn bị mặt bằng; giữ vững an sinh xã hội cho người có đất thu hồi thông qua các chính sách hỗ trợ vượt trội. Bên cạnh đó, các quy định thể hiện được nguyên tắc công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân; đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền phê duyệt dự án bồi thường chi tiết cho cấp xã để rút ngắn tối đa thời gian hành chính.

Về quy định bồi thường, theo Dự thảo, đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại điểm a, điểm c, điểm d khoản 1 Điều 36 Luật Phát triển đô thị thì áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định tại Quyết định số 11/2026/QĐ-UBND ngày 6/3/2026 của UBND TP Hồ Chí Minh và quy định tại Nghị Quyết này. Đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36 Luật Phát triển đô thị thì mức bồi thường (bằng tiền) về đất bằng 2 lần so với mức quy định.

Chính sách bồi thường cũng mở rộng sự hỗ trợ đến những đối tượng gặp vướng mắc về mặt pháp lý đất đai hoặc có nguồn gốc đất phức tạp. Người dân nhận chuyển nhượng quyền sử dụng nhà đất bằng giấy tay từ sau ngày 1/7/2014 đến trước ngày có chủ trương thực hiện dự án sẽ được xem xét nhận mức hỗ trợ tài chính tương đương mức bồi thường thông thường. Quyền lợi này đi kèm với nghĩa vụ tự chứng minh của người sử dụng đất, đòi hỏi họ phải lập hồ sơ bồi thường, có giấy cam kết sử dụng ổn định, không tranh chấp có xác nhận của UBND cấp xã, đồng thời thực hiện niêm yết công khai tại địa phương và đăng thông báo liên tục ba kỳ trên báo Sài Gòn Giải Phóng mà không phát sinh khiếu nại.

Đối với các công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện bồi thường phát sinh trước ngày 1/8/2024 và không vi phạm pháp luật đất đai, người dân được hỗ trợ 20% mức bồi thường theo hạn mức giao đất tối đa của địa phương. Ngay cả những trường hợp đất có vi phạm pháp luật đất đai từ trước ngày 1/7/2014 nhưng đã sử dụng ổn định và không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận vẫn được xem xét hỗ trợ cụ thể: đất phi nông nghiệp nhận hỗ trợ bằng 70% giá bồi thường nếu sử dụng từ trước ngày 15/10/1993, 56% nếu sử dụng trong giai đoạn từ 15/10/1993 đến trước 1/7/2004, và 42% nếu sử dụng từ ngày 1/7/2004 đến trước ngày 1/7/2014 trong phạm vi hạn mức giao đất ở; đối với đất nông nghiệp, mức hỗ trợ bằng 70% giá đất nông nghiệp cụ thể được duyệt trong phạm vi hạn mức giao đất.

Song song đó, để khuyến khích việc sớm bàn giao mặt bằng, cơ chế thưởng bằng tiền được áp dụng linh hoạt cho những hộ gia đình chủ động thực hiện trước hạn.

Cụ thể, khi Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích, người dân sẽ nhận được khoản thưởng này nếu hoàn thành bàn giao đất nông nghiệp trong 10 ngày, đất ở trong 20 ngày, đất sản xuất, thương mại trong 30 ngày, và đối với dự án cấp bách là không quá 15 ngày kể từ ngày có quyết định thu hồi. Trong trường hợp thu hồi một phần diện tích đất, thời hạn bàn giao để hưởng thưởng được rút ngắn tương ứng còn 5 ngày đối với đất nông nghiệp, 10 ngày đối với đất ở, 15 ngày đối với đất sản xuất công nghiệp, thương mại, dịch vụ, và không quá 10 ngày đối với các dự án khẩn cấp cần mặt bằng triển khai ngay.

Mức thưởng tiền cụ thể này có thể sẽ được quy định chi tiết ở các văn bản hướng dẫn thi hành riêng biệt hoặc nằm trong Quyết định khác.

Quyền lợi an cư và tái định cư

Cũng theo các Dự thảo, những người đủ điều kiện tái định cư nhưng chủ động tự lo chỗ ở mới mà không nhận đất hay nhà tái định cư sẽ được nhận một khoản hỗ trợ bằng tiền tương đương 10% giá trị bồi thường đất nếu địa bàn cấp xã chưa có quỹ nhà đất tái định cư, hoặc 5% nếu địa bàn đã có sẵn quỹ. Riêng đối với các hộ gia đình sử dụng nhà tập thể thuộc sở hữu nhà nước chưa cấp Giấy chứng nhận có khuôn viên và sử dụng riêng từ trước ngày 1/7/2006, nếu không còn chỗ ở nào khác trên địa bàn bị thu hồi thì được tạo điều kiện mua một căn hộ tái định cư.

Đáng lưu ý, kể cả trường hợp người dân không đủ điều kiện tái định cư theo quy định của Luật Đất đai nhưng hoàn toàn không còn nhà ở hay đất ở nào khác trên toàn địa bàn Thành phố, họ vẫn được giao một lô đất hoặc một căn nhà tại khu tái định cư để ổn định cuộc sống. Trong giai đoạn chuyển tiếp chờ bàn giao đất hoặc nhà tái định cư, người dân có quyền được bố trí tạm cư hoặc nhận hỗ trợ tiền tạm cư theo quy định cụ thể của Thành phố để tránh các xáo trộn trong sinh hoạt thường nhật.

Đi đôi với những quyền lợi, người có đất bị ảnh hưởng có nghĩa vụ hợp tác với cơ quan chức năng trong việc thực hiện các bước điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và phân loại chi tiết hiện trạng diện tích đất cùng tài sản gắn liền nhằm phục vụ cho công tác lập phương án bồi thường. Khi phương án bồi thường và quyết định thu hồi đất đã được ban hành, người dân có trách nhiệm tuân thủ nghiêm túc các quyết định của Nhà nước, thực hiện di dời tài sản và bàn giao mặt bằng trống đúng thời hạn quy định để đạt đúng tiến độ triển khai của các công trình đầu tư công trọng điểm.

UBND Thành phố cho biết, trong thời gian tới, Thành phố sẽ tập trung toàn nguồn lực cho thúc đẩy đầu tư xây dựng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật nên có khối lượng rất lớn các dự án đầu tư cần triển khai. Việc đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác thu hồi đất để thực hiện dự án là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết cần tập trung thực hiện.

Để Nghị quyết phù hợp hơn với tình hình thực tế của địa phương, Thành phố hiện đang lấy ý kiến người dân để hoàn thiện các nội dung quan trọng của văn bản này.