TP Hồ Chí Minh lần đầu xác định 4 tình huống phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả động đất, sóng thần

UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành phương án phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả động đất, sóng thần năm 2026 (kèm theo Quyết định 5148/QĐ-UBND ngày 14/8), trong đó yêu cầu bảo vệ tối đa tính mạng, tài sản, các công trình trọng điểm… khi có thiên tai xảy ra.

Đặc biệt, Phương án trên đã chia các kịch bản thiên tai thành bốn tình huống cụ thể, được phân cấp dựa trên cường độ chấn động địa chấn và mức độ cảnh báo nguy hiểm của sóng thần nhằm giúp cho công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục đạt hiệu quả cao nhất.

Tình huống 1 xảy ra khi có động đất từ cấp V trở xuống và không kèm theo cảnh báo sóng thần, với chấn tâm nằm trong khu vực Thành phố hoặc bị ảnh hưởng do chấn tâm ở vùng lân cận. Ở kịch bản này, mức độ tác động được đánh giá là nhẹ nên không cần tổ chức sơ tán người dân. Nhiệm vụ trọng tâm của các sở, ngành và địa phương là tổ chức trực ban nghiêm túc, truyền tin động đất kịp thời, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện, trang thiết bị để chủ động ứng phó trong trường hợp thiên tai diễn biến mạnh hơn.

Tình huống 2 sẽ được kích hoạt nếu xảy ra động đất mạnh từ cấp VI trở lên và không có cảnh báo sóng thần, với tâm chấn nằm ngay trong địa bàn Thành phố. Đây là tình huống khẩn cấp, đòi hỏi sự phối hợp hành động nhanh chóng của toàn bộ hệ thống phòng thủ dân sự. Ban Chỉ huy sẽ trực tiếp điều hành công tác sơ tán dân, điều động các lực lượng nòng cốt như Quân sự, Công an, Y tế tiến hành cứu hộ, cứu nạn người bị kẹt trong các công trình đổ nát, xử lý các sự cố cháy nổ hoặc rò rỉ hóa chất độc hại. Đồng thời, các chốt an ninh được thiết lập khẩn cấp để điều phối giao thông, phong tỏa cầu vượt, hầm chui và bảo vệ tài sản của Nhà nước cũng như người dân khỏi các đối tượng xấu lợi dụng cơ hội để trộm cắp.

Đối với các hiểm họa từ đại dương, tình huống 3 xuất hiện khi động đất ngoài khơi kích hoạt cảnh báo sóng thần ở mức 1 tại các vùng ven biển, xã đảo và đặc khu Côn Đảo. Do mức độ ảnh hưởng của sóng thần ở giai đoạn khuyến cáo sẵn sàng sơ tán này vẫn còn nhẹ, Thành phố chưa triển khai di dời dân cư. Các cơ quan thường trực có trách nhiệm tiếp nhận tin cảnh báo từ cơ quan chuyên môn, phối hợp với hệ thống truyền thông đại chúng để phát tin khẩn cấp liên tục, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng lực lượng và phương tiện ứng trực nhằm chủ động đối phó nếu cột sóng dâng cao hơn.

Cuối cùng, nguy hiểm nhất là tình huống 4, khi động đất ngoài khơi dẫn đến cảnh báo sóng thần từ mức 2 (sóng lớn gây hại vùng ven bờ) đến mức 3 (sóng thần có sức hủy diệt, bắt buộc sơ tán ngay lập tức). Lực lượng vũ trang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương khẩn trương sơ tán toàn bộ người dân vùng ven biển vào sâu trong đất liền hoặc di chuyển lên các tầng cao của những tòa nhà kiên cố. Trên biển, lực lượng chức năng sẽ bắn pháo hiệu yêu cầu tàu thuyền không quay về bờ mà di chuyển ra các vùng nước sâu an toàn, đồng thời tổ chức cứu thương, sơ cứu y tế và chuẩn bị hậu cần chu đáo tại các điểm tạm cư cho đến khi thiên tai hoàn toàn chấm dứt…

Phòng ngừa, ứng cứu phải kịp thời, xuyên suốt

Trong phương án, Thành phố cũng yêu cầu xây dựng cơ chế phối hợp chỉ huy thống nhất, phân công nhiệm vụ rõ ràng; nâng cao kỹ năng tự ứng phó cho người dân và năng lực chuyên môn cho các lực lượng cứu nạn nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại.

Cụ thể, Thành phố yêu cầu phát huy phương châm “bốn tại chỗ” tại cơ sở (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; và hậu cần tại chỗ) nhằm có tính kịp thời, xuyên suốt trên tinh thần “ba sẵn sàng”, gồm: phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả. Ngoài ra, để phát huy mọi nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, kỹ thuật, Thành phố nhấn mạnh, công tác này phải được thực hiện chặt chẽ, khắt khe trên nguyên tắc “sáu rõ” là rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và rõ thẩm quyền...

Trước đó, trong Kế hoạch quốc gia ban hành kèm theo Quyết định số 645/QĐ-TTg, công tác phòng ngừa, ứng phó thảm họa động đất và sóng thần được xác định vô cùng quan trọng, thông qua các mục tiêu chiến lược. Trong đó, Quyết định số 645/QĐ-TTg xác định, phải bảo vệ tính mạng, tài sản và môi trường. Đây là mục tiêu cốt lõi của việc huy động các nguồn lực và triển khai các nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, ứng phó nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại về người, tài sản cũng như môi trường khi thiên tai xảy ra.

Ngoài ra, việc thực hiện tốt công tác phòng ngừa và ứng cứu thảm họa là một phần không thể tách rời, góp phần trực tiếp vào việc thực hiện thắng lợi Chiến lược quốc gia phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quyết định cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cấp năng lực giám sát, dự báo, cảnh báo thiên tai; tối ưu hóa công tác thông tin truyền thông để phổ cập kiến thức cho cộng đồng, đồng thời rèn luyện kỹ năng chuyên môn cho các lực lượng ứng cứu nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại khi đối mặt với thảm họa…