TP Hồ Chí Minh khơi thông nguồn lực xanh cho hệ thống vận tải công cộng

UBND TP Hồ Chí Minh vừa có chỉ đạo triển khai kết luận Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu.

Trong đó, UBND Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ nhằm giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Đặc biệt, lãnh đạo UBND Thành phố nhấn mạnh, đối với phát triển giao thông xanh, UBND Thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thúc đẩy phát triển hệ thống vận tải công cộng sử dụng năng lượng sạch, xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện và từng bước chuyển đổi phương tiện công cộng sang sử dụng điện.

Đây là một trong những chương trình nằm trong lộ trình thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050, không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết để bảo vệ môi trường mà còn là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một đô thị thông minh, bền vững.

Theo TS. Nguyễn Lê Duy Lai, Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh, việc thúc đẩy giao thông xanh tại TP Hồ Chí Minh hiện nay đang được đặt trong một khung pháp lý mạnh mẽ, đặc biệt là việc tận dụng các cơ chế đặc thù. Thành phố đã chủ động xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính chưa từng có tiền lệ để khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào thị trường vận tải xanh...

Hiện, các đơn vị đầu tư xe buýt điện, xe buýt năng lượng sạch (CNG) đang có thể được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi với mức hỗ trợ lên đến 85% giá trị phương tiện, lãi suất chỉ 3%/năm. Chính sách này đã tháo gỡ “nút thắt” lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu - vốn thường cao gấp 2-3 lần so với xe chạy dầu truyền thống.

Một điểm mới đáng chú ý trong chỉ đạo gần đây của UBND Thành phố là việc giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Về vấn đề này, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở Xây dựng) cho biết, đang nghiên cứu đầu tư 19 trạm sạc lớn, tổng kinh phí khoảng 400 tỷ đồng. Các trạm sẽ được bố trí tại những đầu mối giao thông trọng điểm như Bến xe buýt Sài Gòn, Chợ Lớn, Văn Thánh cùng các khu vực Tân Phú, Hóc Môn, Củ Chi, Cần Giờ… với diện tích từ 50m2 đến gần 800m2. Các trạm này sẽ phục vụ gần 700 xe điện thuộc 47 tuyến buýt trợ giá, dự kiến đi vào hoạt động đồng loạt từ năm 2027.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là sự chuyển dịch tư duy quan trọng, giao thông xanh không chỉ là mua thêm xe điện, mà là xây dựng một hệ sinh thái hạ tầng.

Trong đó, việc quy hoạch trạm sạc, điểm sạc điện, các bãi đỗ xe công cộng và nhà cao tầng… đang được chuẩn hóa. Các đơn vị chức năng cũng đang phối hợp với ngành điện lực để có lưới điện đô thị đáp ứng được nhu cầu sạc quy mô lớn cho hàng ngàn phương tiện cùng lúc.

Tính đến quý I/2026, hơn 46% mạng lưới xe buýt toàn Thành phố đã được “xanh hóa”. Với sự xuất hiện của hơn 600 xe buýt điện hiện đại, người dân đang dần thay đổi thói quen từ phương tiện cá nhân sang phương tiện công cộng nhờ sự tiện nghi và thân thiện với môi trường.

Bên cạnh đó, tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) sau thời gian vận hành ổn định đã trở thành “xương sống” cho giao thông xanh, kết nối hiệu quả với các tuyến buýt điện gom khách, tạo nên một mạng lưới vận tải liên hoàn.

Đồng thời, với sự chuyển đổi mạnh mẽ, gần 90% lượng taxi lưu thông trên địa bàn đã sử dụng năng lượng điện, góp phần đáng kể giảm thiểu khí thải CO2 trong khu vực nội đô.

Dù đã đạt được những kết quả khả quan, nhưng hành trình tiến tới mục tiêu 100% xe buýt xanh vào năm 2030 vẫn còn nhiều thách thức. Đó là bài toán về đơn giá định mức trợ giá cho xe điện, quy chuẩn kỹ thuật cho các trạm sạc trong khu dân cư và ý thức tham gia của cộng đồng...

Trong các phiên họp gần đây, lãnh đạo Thành phố đã nhấn mạnh: “Chuyển đổi xanh không phải là sự lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc”. Để làm được điều này, cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương, Sở Khoa học Công nghệ… trong việc ứng dụng AI để tối ưu hóa luồng giao thông năng lượng sạch.