TP Hồ Chí Minh hướng tới tự chủ công nghệ môi trường

Siêu đô thị lớn nhất cả nước đang đối mặt với những thách thức sinh thái khi lượng chất thải rắn, khí thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt liên tục gia tăng, tạo sức ép khổng lồ lên môi trường sống của người dân.

Trước tình trạng đó, UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025-2030, quyết tâm vận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có, phát triển mạnh ngành công nghiệp môi trường để trở thành một ngành kinh tế độc lập, tự chủ công nghệ, có khả năng xử lý các thách thức môi trường; đóng góp tích cực vào thực hiện các mục tiêu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính…

Đặc biệt, Thành phố cũng sẽ tập trung phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học - cơ quan quản lý nhà nước - tổ chức quốc tế nhằm đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ môi trường, tăng năng lực nội địa hóa thiết bị, tạo lập các chuỗi giá trị xanh trong nước.

Trên cơ sở đó, Thành phố đã đặt ra các mục tiêu cho giai đoạn đến năm 2030, phấn đấu lĩnh vực công nghiệp xử lý nước thải, năng lực sản xuất trong nước phải đáp ứng từ 70-80% nhu cầu và hướng tới xuất khẩu.

Đối với xử lý khí thải, tỷ lệ tự chủ thiết bị được kỳ vọng đạt 60-70%. Thiết bị phục vụ thu gom, vận chuyển và phân loại chất thải rắn và chất thải nguy hại phải đáp ứng từ 50-60% nhu cầu. Mảng phân loại và tái chế trong nước phải đạt từ 60-70%.

Riêng ngành sản xuất thiết bị đo lường và giám sát môi trường nội địa, Thành phố chỉ đặt mục tiêu đáp ứng 20% nhu cầu thị trường vì hiện Thành phố vẫn đang phụ thuộc vào công nghệ ngoại nhập.

Để có thể hoàn thành các mục tiêu công nghệ trên, Thành phố đặt ra 5 giải pháp cơ bản, trong đó, tập trung hoàn thiện thể chế và tạo lập thị trường cho doanh nghiệp nội địa được xem là giải pháp có tính chất quyết định.

Trong thời gian tới, Thành phố cũng có thể sẽ áp dụng các chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư để hình thành các khu, cụm công nghiệp sinh thái chuyên biệt về tái chế làm nền tảng thúc đẩy sản xuất.

Đồng thời, Thành phố sẽ kiến nghị bổ sung các chỉ tiêu thống kê về ngành công nghiệp môi trường vào hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia nhằm nâng cao tính minh bạch pháp lý.

Đặc biệt, có thể, Thành phố sẽ áp dụng hình thức đặt hàng hoặc chỉ định thầu trực tiếp cho doanh nghiệp trong nước đối với các gói thầu cung cấp thiết bị và công nghệ môi trường.

Song song đó, Thành phố ưu tiên thực hiện dán nhãn sinh thái đối với sản phẩm hàng hóa công nghiệp môi trường nhằm nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nội địa.

Mô hình hợp tác công - tư cũng sẽ được Thành phố khuyến khích, trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ hạ tầng, nguồn vốn và đào tạo nhân lực, còn doanh nghiệp gánh vác trách nhiệm vận hành và thương mại hóa sản phẩm. Điều này sẽ giúp loại bỏ các nút thắt cơ chế, tạo môi trường đầu tư lành mạnh và giải phóng nguồn lực xã hội.

Ngoài ra, Thành phố định hướng xây dựng hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa năm chủ thể gồm doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức quốc tế.

Các doanh nghiệp được khuyến khích ứng dụng công nghệ hiện đại như thiết kế CAD/CAM, tích hợp thiết bị cơ điện tử và hệ thống điều khiển tự động thông minh vào dây chuyền sản xuất thiết bị xử lý chất thải. Đồng thời, các công nghệ tiên tiến như cảm biến sinh học và công nghệ sinh học xử lý ô nhiễm sẽ được ưu tiên triển khai nhằm nâng cao hiệu suất xử lý.

Thành phố cũng cam kết cung cấp đủ tài chính kết hợp với vốn tự có của doanh nghiệp, vốn vay tín dụng và Quỹ bảo vệ môi trường để phát triển các dự án nhằm giúp Thành phố giải được bài toán tự chủ công nghệ môi trường trước thời hạn năm 2030.