TP Hồ Chí Minh dự kiến hỗ trợ tiền thu hút, phát triển nhân tài công nghệ số, trí tuệ nhân tạo

Nhà nước, doanh nghiệp cùng chia sẻ chi phí và rủi ro

TP Hồ Chí Minh đang tiến hành xây dựng, lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ phát triển nhân lực công nghiệp công nghệ số làm việc tại các dự án nghiên cứu, sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn, hệ thống trí tuệ nhân tạo trên địa bàn.

Hoạt động này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Trung ương, Kế hoạch hành động của Thành ủy TP Hồ Chí Minh về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; giải quyết yêu cầu cấp bách về nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chiến lược; thu hút, giữ chân và phát triển nhân tài.

Theo Dự thảo, các dự án đáp ứng đủ các điều kiện sẽ được hỗ trợ chi phí thuê nhân lực chất lượng cao 50% chi phí tiền lương thực tế, tối đa 60 triệu đồng/người/tháng, tối đa 36 tháng, tối đa 5 nhân lực/dự án, áp dụng chung cho chuyên gia không phân biệt quốc tịch. Bên cạnh đó, Thành phố cũng sẽ hỗ trợ chi phí đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng 50% chi phí thực tế, tối đa 150 triệu đồng/người/khóa, áp dụng cho khóa đào tạo có chứng chỉ theo tiêu chuẩn quốc tế, khu vực hoặc nước ngoài, thực hiện sau khi hoàn thành khóa học...

Việc hỗ trợ được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng đối tượng, có điều kiện, gắn với kết quả đầu ra, có hiệu quả, khả thi; Nhà nước và doanh nghiệp cùng chia sẻ chi phí và rủi ro; ưu tiên phát triển năng lực công nghệ lõi, tạo tác động lan tỏa đối với hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số của Thành phố.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt là cuộc cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt về công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các công nghệ số lõi, nguồn nhân lực chất lượng cao đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng bứt phá của Thành phố trong giai đoạn mới.

TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt trong hành trình kiến tạo kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Để thực hiện sứ mệnh này, Thành phố cần xây dựng đội ngũ nhân lực công nghệ số tinh hoa có trình độ chuyên môn cao, bản lĩnh, khát vọng đổi mới sáng tạo và khả năng làm chủ các công nghệ lõi của tương lai.

Từ thực tiễn đó, việc ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển nhân lực công nghiệp công nghệ số là yêu cầu cần thiết và cấp bách. Chính sách không chỉ hỗ trợ trực tiếp người lao động, chuyên gia và các tổ chức tham gia dự án, mà còn tạo động lực hình thành hệ sinh thái nhân lực công nghệ số có chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Các nền tảng khẳng định vị thế, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, trong định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, Thành phố xác định các dự án nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, lắp ráp, kiểm định chip bán dẫn; phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo; trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D); hạ tầng dữ liệu và nền tảng số là những hạt nhân của hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao. Đây không chỉ là các dự án trọng điểm mà còn là nền tảng để Thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy bài toán lớn nhất của các doanh nghiệp và dự án công nghệ cao hiện nay không nằm ở vốn hay hạ tầng, mà ở nguồn nhân lực. Thành phố đang thiếu đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhà nghiên cứu có trình độ chuyên sâu, có khả năng tham gia ngay vào các hoạt động nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và phát triển công nghệ. Thiếu hụt không chỉ về số lượng mà còn về chất lượng, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng thích ứng với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ toàn cầu.

Trong khi đó, thị trường lao động quốc tế đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Thực tế cho thấy, mức thu nhập của kỹ sư thiết kế vi mạch tại một số quốc gia trong khu vực như Singapore và Thái Lan cao gấp khoảng 3 đến 4 lần so với Việt Nam. Khoảng cách này tạo sức hút lớn đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, làm gia tăng nguy cơ dịch chuyển lao động và hiện tượng chảy máu chất xám.

Bên cạnh đó, chi phí đào tạo chuyển đổi (upskilling) để một kỹ sư điện tử có thể đảm nhiệm công việc thiết kế chip hiện ở mức khoảng 150 - 200 triệu đồng cho mỗi khóa đào tạo. Mức chi phí này vượt quá khả năng tự đầu tư của phần lớn nhân lực trẻ, đồng thời cũng là rào cản đáng kể đối với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo trong việc nhanh chóng phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của ngành.

Bên cạnh nguồn nhân lực trong nước, quá trình triển khai các dự án công nghệ số trọng điểm của Thành phố còn cần sự tham gia của chuyên gia là người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn và mạng lưới hợp tác toàn cầu. Đây cũng là nguồn lực trí tuệ quan trọng, góp phần chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực nghiên cứu, quản trị và kết nối Thành phố với các tiêu chuẩn, hệ sinh thái công nghệ quốc tế…

TS. Nguyễn Lê Duy Lai, ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh nhìn nhận, mọi giải pháp đều bắt nguồn từ con người. Nếu thu hút, giữ chân được nhân tài thì đó sẽ là tài sản lớn để doanh nghiệp mở rộng hoạt động nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa công nghệ; đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo cũng như củng cố vai trò tiên phong của TP Hồ Chí Minh trong sự nghiệp phát triển đất nước.