Toyota Việt Nam ra “tối hậu thư”: Bộ Tài chính nói không!

Khả năng thứ nhất, nếu Nhà nước có chính sách ưu tiên cho dòng xe chiến lược, dòng xe này sẽ tăng nhanh doanh số bán, đủ để mở rộng đầu tư phát triển công nghiệp phụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá (NĐH), hạ giá thành sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Và như vậy, đến năm 2018, dòng xe chiến lược sản xuất lắp ráp trong nước có thể cạnh tranh được với xe nguyên chiếc nhập khẩu…

Khả năng thứ hai, sẽ xảy ra khi chính sách của Nhà nước không xác định rõ ưu tiên cho dòng xe chiến lược. Thị trường Việt Nam có quy mô nhỏ nhưng có rất nhiều dòng xe, sản lượng và doanh số của từng dòng xe sẽ rất nhỏ và phân tán, kết quả là không dòng xe nào đạt được số lượng đủ lớn cho việc NĐH để hạ giá thành. Trong một thời gian ngắn từ nay đến năm 2018, các dòng xe sản xuất trong nước sẽ không cạnh tranh nổi với xe nhập khẩu. Các doanh nghiệp sẽ không sản xuất và lắp ráp xe tại Việt Nam mà sẽ chuyển sang nhập khẩu xe nguyên chiếc. Nếu như vậy, Việt Nam không những không phát triển được công nghiệp ô tô và công nghiệp phụ trợ mà còn làm gia tăng thâm hụt thương mại.

Quan điểm của Bộ Tài chính

Trước thời điểm 1/1/2009, mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTTĐB) áp dụng đối với ô tô từ 6-15 chỗ ngồi là 30%... Sau đó, Quốc hội đã thông qua mức thuế suất TTTĐB thống nhất với ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống (có hiệu lực từ ngày 1/4/2009) theo dung tích xilanh, cụ thể: Dung tích xi lanh từ 2.000cm3 trở xuống là 45%; từ 2.000cm3 - 3.000cm3  là 50%; trên 3.000cm3 là 60%. TMV cho rằng, việc thay đổi TTTĐB, thuế trước bạ làm cho doanh số bán của dòng xe 6-9 chỗ ngồi bị sụt giảm nghiêm trọng.

Ông Vũ Văn Trường, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế, Bộ Tài chính cho biết: Giải quyết kiến nghị của TMV, Bộ Tài chính đã có buổi giải thích đối với đại diện của TMV: Việc giảm TTTĐB và xác định dòng xe chiến lược để đầu tư cho nó có thể dẫn đến những hệ quả mà chúng ta không mong muốn. Thứ nhất, khi hạ TTTĐB thì không phân biệt xe trong nước hay xe nhập khẩu, mong muốn tiêu thụ xe trong nước tăng lên chưa chắc đã đạt được. Thứ hai, việc tách dòng xe chiến lược để ưu tiên phát triển, sẽ tác động tới chiến lược xây dựng ngành công nghiệp phụ trợ, gây ra sự mất cân đối khi đầu tư quá nhiều công nghiệp phụ trợ cho một dòng xe.

Thêm nữa, việc thiết kế chính sách thuế là tổng thể cho cả một ngành, đưa một đạo luật thuế vào cuộc sống hoặc sửa đổi luật thuế phải được Quốc hội thông qua. Do vậy, việc TMV đòi hỏi thiết kế chính sách thuế cho từng dòng xe là rất khó.

Nhà nước đã thấy những khó khăn của các doanh nghiệp và đã thực hiện những giải pháp tình thế như: Giảm 50% thuế suất GTGT đối với ô tô các loại áp dụng từ 1/2/2009 đến hết 31/12/2009; giảm 50% mức thu lệ phí trước bạ đối với xe ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi kể từ ngày 1/5/2009-31/12/2009; ngày 27/2/2009, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 38/2009/TT-BTC điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu đối với hộp số, bộ ly hợp và động cơ từ các mức 15%, 22%, 23%, 25% xuống 10%, 15%, 20% tuỳ từng chủng loại; bộ phận của hộp số, ly hợp, động cơ từ 20% xuống 15% (áp dụng với các tờ khai đăng ký với cơ quan hải quan kể từ ngày 9/3/2009)… “Thực hiện một loạt các giải pháp tình thế, doanh nghiệp và người tiêu dùng được lợi thì Nhà nước sẽ mất đi nguồn thu…” - Ông Trường nhấn mạnh.

Ông Trường cũng cho rằng: “Đã là nhà kinh doanh thì phải tính tới tối đa hoá lợi nhuận, không thể trách họ được, họ có quyền đòi được cái gì họ đòi, họ đề xuất được chừng nào hay chừng ấy…”.

Kiến nghị của TMV phần nào cũng cho thấy, trong thời gian dài, chúng ta chưa nâng được tỷ lệ NĐH ô tô như mong muốn; giá thành xe ở Việt Nam luôn bị đội lên cao ngất ngưởng. Một chuyên gia kinh tế cho rằng, trong thời gian dài các doanh nghiệp được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước để phát triển ngành công nghiệp ô tô mà vẫn phải nhập khẩu linh kiện, tỷ lệ NĐH chưa cao thì chưa thể nói rằng doanh nghiệp đã hết sức nỗ lực để làm giảm giá thành xe.

Giả định Nhà nước giảm mức thuế suất TTTĐB thì đương nhiên giá xe sẽ giảm. Tuy nhiên, giá xe giảm là do sự điều chỉnh thuế của Nhà nước chứ không thể hiện sự nỗ lực của doanh nghiệp. Như vậy, để đầu tư chiến lược cho một dòng xe bằng cách tách và giảm TTTĐB có thể sẽ đem lại những lợi ích cho doanh nghiệp, song sẽ gây ra những biến động không tốt cho nền kinh tế. Vì thế, việc Bộ Tài chính nói không với đề nghị của TMV cũng là dễ hiểu.