Top 10 loài vật mang mầm bệnh cúm

Tổ chức Y tế Thế giới đang nỗ lực để kiềm chế sự bùng phát của dịch cúm A/H1N1, dịch bệnh đã lấy đi mạng sống của ít nhất 149 người và ngày càng nhiều người mắc bệnh trên khắp thế giới, bao gồm Mỹ, các nước châu Âu, New Zealand,… và cả Việt Nam.

Bệnh cúm được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1930 trên lợn. Trong nhiều thập kỷ tiếp theo sau đó, các chuyên gia y tế đã xác định được virus cúm trên một số loài động vật khác. Con vật nào có thể truyền virus cúm sang người? Bạn có thể sẽ ngạc nhiên với top 10 sau đây:

1. Gà  

 

Ảnh: scienceblogs.com

 

Dịch cúm gia cầm có thể không phải là tâm điểm hiện nay, nhưng nó là nguyên nhân gây ra cái chết của hàng trăm người trong những thập kỷ vừa qua, trong đó, gà là nguồn lây truyền phổ biến nhất.

Ông April Johnson - một trợ lý giáo sư về dịch tễ học và y tế cộng đồng của ĐH Thú y Purdue (Mỹ) cho biết: “Nhiều loài chim dễ mắc các chứng cúm, chứng bệnh mà sau đó sẽ lây truyền sang cho con người. Những việc như giết mổ, cầm nắm và các hình thức tiếp xúc gần gũi khác với chúng sẽ làm nguy cơ lây bệnh cao hơn. Virus cúm H5N1 sẽ tiếp tục trở thành mối bận tâm lớn vì 60% số người bị lây nhiễm đều tử vong sau khi mắc bệnh”. 

2. Lợn

 

Ảnh: www.pennywellfarm.co.uk

Anthony Fauci, Giám đốc Viện Dị ứng và các bệnh truyền nhiễm (Mỹ) đã cảnh báo rằng: “Lợn đóng một vai trò quan trọng trong việc truyền virus cúm sang cho người”. Hầu hết các trường hợp mắc bệnh đều có liên quan đến những người công nhân nông nghiệp và những người khác tiếp xúc trực tiếp với lợn.

Trung tâm kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh (CDC) của Mỹ đã giám định cúm lợn trong khoảng thời gian kể từ lúc những con lợn lây bệnh sang người và họ cho rằng virus cúm sẽ làm tăng thêm những mầm bệnh đã có sẵn trong cơ thể hơn.

Nếu sự lây truyền diễn ra đồng thời hơn 1 loại virus thì việc tổ hợp có thể xảy ra, Jean-Pierre Vaillancourt, một giáo sư về thuốc thú y tại Đại học Montreal cho biết. Ông cũng giải thích thêm rằng vấn đề căng thẳng mới nhất xuất hiện đó là một loại virus mà 80% là xuất phát từ lợn, phần còn lại là sự lai căng giữa virus cúm gia cầm và virus ở người.

Mặc dù các nhà lãnh đạo trên thế giới, như ông Barack Obama, đang thúc đẩy sự quan tâm và không báo động trên các ổ dịch, nhưng tiềm năng bùng phát các ổ dịch vẫn còn tồn tại. Các chuyên gia đã thông báo trên tờ tạp chí Discovery (Mỹ) kể từ khi bệnh cúm lợn bắt đầu lây từ người sang người. 

3. Vịt

 

Ảnh: wildbirds-ai.cirad.fr

Vịt thường được nuôi để lấy thịt, đặc biệt là vùng châu Á. Vì vậy, các chuyên gia y tế thường xuyên giám sát vịt bệnh tại Trung Quốc, Hồng Kông, Thái Lan, Việt Nam và các nước châu Á đã có kinh nghiệm xử lý các dịch bệnh bùng phát.

 “Vịt được đánh giá là kẻ mang mầm bệnh nhiều hơn là kẻ gây ra mối đe dọa trực tiếp”, ông Johnson cho biết. Ông còn giải thích rằng khả năng lây bệnh cúm từ vịt sang người ít chắc chắn hơn từ vịt sang các loài vật khác.

 Các nhà nghiên cứu ở Mexico cũng không loại trừ khả năng rằng các loài gia cầm, như gà hoặc vịt chính là nguồn gốc của cơn bùng phát dịch gần đây, chúng lây truyền sang cho heo rồi sau đó lây lan cho người. 

4. Ngỗng

 

Ảnh: flickr.com

 

 Cả ngỗng hoang dã và ngỗng nuôi đều được biết đến như tác nhân lây truyền virus H5N1 khét tiếng. Khu vực di chuyển rộng của loài gia cầm này (có thể bay tối đa 1000 dặm mỗi ngày) có thể phát sinh vấn đề, ông Yi Guan, Trường ĐH Hong Kong cho biết.

Nếu ngỗng nuôi tiếp xúc với ngỗng hoang dã mắc bệnh, nguy cơ bệnh cúm lây truyền sang người sẽ tăng cao. Đa số các trường hợp liên quan đến ngỗng đều bắt đầu từ những người công nhân nuôi gia cầm tại các quốc gia châu Á, những người thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với gia cầm bị bệnh hoặc chết. 

5. Gà tây

 

Ảnh: www.wildlife.state.nh.us

 Không phải tất cả các loài gia cầm đều có thể mắc cúm. Tuy nhiên, những loại dễ mắc thì đa số đều nhiễm cúm tuýp A, loại cúm có thể lây truyền sang cho con người. Gà tây cũng không phải là ngoại lệ. Khoảng thời gian trước trong năm nay, virus cúm H5 đã được phát hiện trong một nông trại nuôi gà tây ở phía nam nước Anh. Tuy đã được kiểm soát một cách nhanh chóng nhưng 10.000 con gà tây đã bị tiêu hủy hoàn toàn ở Canada và các nơi khác khi bệnh truyền nhiễm được xác định.

Chẳng hạn vào năm 2004, thung lũng sông Fraser của British Columbia đã có một kinh nghiệm khi 40 nông trại thương mại bị ảnh hưởng của dịch cúm và đã dẫn đến 17 triệu gia cầm bị loại bỏ (theo Trung tâm chính sách và nghiên cứu bệnh truyền nhiễm).

Nhà cung cấp duy trì các nguyên tắc cứng nhắc để đảm bảo an toàn cho cộng đồng. “Chúng tôi thường xuyên chỉ trích nhà máy trang trại, nhưng trong trường hợp này sản xuất hiện đại đã giúp giảm bớt những tiếp xúc trực tiếp với gia súc, vì vậy ngăn chặn được sự lây truyền",  Vaillancourt cho biết. “Ở châu Á và Mexico, nhiều gia đình sống chung với gia cầm của họ và những loài vật nuôi làm thực phẩm khác, vì thế họ vẫn có sự tiếp xúc gần gũi với chúng”. 

6.  Ngựa

 

Ảnh: animals.nationalgeographic.com

Theo CDC, ngựa cũng có thể bị lây nhiễm với virus cúm tuýp A. “Những người có nuôi ngựa thì phải được xử lý, chăm sóc kỹ hơn nhiều, đặc biệt là vùng mặt”. Marie Gramer, trợ lý riêng của giáo sư lâm sàng tại Đại học Minnesota cho biết. “Khi ngựa mắc virus cúm, chúng sẽ có triệu chứng ho, hắt hơi và chảy nước mũi giống như con người”. Tuy nhiên, virus cúm ở ngựa ít nguy hiểm đối với con người hơn virus ở các loài chim.

 7. Chó

 

Ảnh:  www.squidoo.com

 

 Vào năm 2004, một trường hợp bệnh hô hấp chưa được xác định xuất hiện ở chó, và đã được báo cáo với CDC. Kết quả điều tra cho biết bệnh hô hấp này là do virus cúm ngựa A H3N8.

Các nhà khoa học tin rằng virus này đã lây từ ngựa sang chó, và bây giờ lây lan từ chó sang chó, dẫn đến virus trên chó H3N8.

8. Mèo

 

Ảnh: Reuters

 Giống như chó, loài mèo cũng có sự tiếp xúc gần gũi với con người. Có một khả năng xảy ra là cả chó và mèo đều có thể lây lan một dạng tổ hợp của vi-rút cúm sang người. Hầu hết các chuyên gia đều tin rằng một cách đơn giản, rửa tay có thể loại trừ nguy cơ lây bệnh từ vật nuôi.

Ông Johnson cũng cho biết thêm: “Các trường hợp hổ và mèo nuôi có liên quan với dịch cúm gia cầm đã được báo cáo ở nước ngoài. Trong phần lớn, nếu không phải tất cả các trường hợp, tôi tin rằng, các gia súc mắc bệnh đã ăn phải gà hoặc những con chim đã chết. Cách phòng ngừa dễ nhất những rủi ro như trên là không cho các loài vật nuôi ăn chim hay các loài vật hoang dã khác – những con mồi có nguy cơ mắc bệnh cao”. 

9. Hải cẩu

 

Ảnh: www.animalgift.org

Mặc dù chưa có trường hợp “cúm hải cẩu” lây truyền sang con người, nhưng các loài động vật có vú ở biển vẫn có thể lây lan vi-rút cúm tuýp A. Và Vaillancourt cho rằng các loại bệnh khác cũng có nguy cơ lan truyền từ loài hải cẩu sang loài người.

Một số dân cư bao gồm những người ăn thịt hải cẩu sống đã được chẩn đoán bệnh ký sinh trùng độc hại. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc nấu chín thức ăn sẽ làm giảm nguy cơ của vấn đề này.

10. Cá voi

 

Ảnh: Cache.eb.com

Liệu có xảy ra cúm cá heo trong tương lai? Cá voi có thể bị lây cúm từ gia cầm, vi khuẩn, chất thải của chim. Trên lý thuyết, người dân có thể được tiếp xúc và mắc bệnh từ virus nếu họ tiếp xúc gần gũi với cá voi mắc bệnh hoặc ăn thịt cá voi, nhưng những rủi ro đó vẫn chiếm một tỉ lệ thấp. Việc mắc cúm là không chắc chắn bởi vì nước biển có khuynh hướng làm loãng đi tất cả mọi thứ. 

Nguồn: VietNamNet