Tổn thất về tinh thần trong THADS có được bồi thường?

Hình minh họa

Hoãn theo yêu cầu của Tòa: bồi thường hay không?

Theo quy định tại Điều 38 Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước về phạm vi bồi thường trong hoạt động thi hành án dân sự (THADS) thì Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra trong các trường hợp: ra hoặc cố ý không ra quyết định (bao gồm: thi hành án (THA); thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy quyết định về THA; áp dụng biện pháp bảo đảm THA; cưỡng chế THA;  thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Toà án; hoãn THA; tạm đình chỉ, đình chỉ THA; tiếp tục THA) và tổ chức thi hành hoặc cố ý không tổ chức thi hành quyết định quy định tại Khoản 1 Điều này.

Như vậy, với những đặc thù trong hoạt động THADS, điều luật trên đã quy định bổ sung yếu tố “lỗi cố ý” đối với trường hợp “không ra quyết định…” và “không tổ chức thi hành quyết định…”.

Dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện bồi thường trong hoạt động THADS đã phân biệt hai trường hợp, bao gồm yếu tố lỗi cố ý và không bao gồm yếu tố này. Ngoài ra, Dự thảo cũng xác định rõ Nhà nước không có trách nhiệm bồi thường trong trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị thiệt hại và trong trường hợp thiệt hại do cả người thi hành công vụ và người bị thiệt hại cùng gây nên thì Nhà nước chỉ bồi thường một phần.

Về phạm vi trách nhiệm của Nhà nước trong một số trường hợp quy định tại Điều 38, Dự thảo Thông tư đã hướng dẫn cụ thể trong đó làm rõ trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan THA và Chấp hành viên

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, trong nhiều trường hợp phạm vi bồi thường là rất khó xác định. Ví dụ, việc cơ quan THA ra quyết định hoãn THA, tạm đình chỉ theo yêu cầu của Tòa, Viện hoặc thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án mà gây thiệt hại nhưng không phải do lỗi của cơ quan THA thì Nhà nước có phải bồi thường không? Nếu phải bồi thường thì cơ quan nào có trách nhiệm?

Có nhiều ý kiến phản bác cho rằng những trường hợp nói trên không thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động THADS, đồng thời lưu ý chỉ nên “khoanh vùng” phạm vi bồi thường theo đúng Luật Bồi thường, không nên mở rộng hơn.

Chưa nên tính thiệt hại tổn thất về tinh thần

Cũng theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, thiệt hại được bồi thường bao gồm: thiệt hại do tài sản bị xâm phạm; thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút; thiệt hại do tổn thất về tinh thần; thiệt hại về vật chất do người bị thiệt hại chết; thiệt hại về vật chất do bị tổn hại về sức khỏe.

Theo Dự thảo Thông tư hướng dẫn thì thiệt hại thực tế là thiệt hại có thực mà người bị thiệt hại phải gánh chịu do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra, trong đó bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại do tổn thất về tinh thần.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến, đặc biệt trong các cơ quan THADS, cho rằng, trong hoạt động THADS, hành vi của người thi hành công vụ không thể trực tiếp gây ra tổn thất về tinh thần nên không có thiệt hại này. Nếu không cẩn trọng, cơ quan THA sẽ phải “chạy” theo đương sự.

Trên thực tế hiện nay, việc tính toán thiệt hại về tinh thần để bồi thường dân sự cũng rất phức tạp, nhiều trường hợp bế tắc do không có một tiêu chí nào cụ thể nên rất khó xác định.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Vụ Pháp luật dân sự kinh tế (Bộ Tư pháp) trong một hội nghị thì trong quá trình tổ chức THA, người thi hành công vụ vẫn có thể trực tiếp xâm phạm đến sức khỏe cũng như tính mạng của người khác, gây ra tổn thất về tinh thần cho bản thân người bị thiệt hại và nhân thân của họ. Do đó, Vụ này cho rằng việc quy định bồi thường cả thiệt hại do tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt hại là phù hợp.

PV - CTV