Tội 'cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự': Xác định và xử lý khoản tiền thu lợi bất chính thế nào?

(PLVN) - Liên quan đến tội “Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự” quy định tại Điều 201 của Bộ luật Hình sự, (BLHS) nhiều ý kiến độc giả thắc mắc về cách thức xác định khoản tiền thu lợi bất chính, thu lợi bao nhiêu thì bị xử lý hình sự? Khoản tiền này sẽ được xử lý thế nào?
Tội 'cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự': Xác định và xử lý khoản tiền thu lợi bất chính thế nào?

Cách xác định khoản tiền thu lợi bất chính 

Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về “Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” nêu rõ: “Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự (BLDS), thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm”.

Điều 201 BLHS cũng quy định “Phạm tội thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỉ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”; “Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”.

Trước câu hỏi “Khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự là tổng số tiền lãi thu được từ việc cho vay hay là khoản tiền lãi thu được sau khi trừ đi tiền lãi theo quy định của Bộ luật Dân sự?”, Tòa án nhân dân Tối cao (TANDTC) trả lời: Theo quy định tại khoản 1 Điều 468 của BLDS thì: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay...”. Do đó, khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự là số tiền lãi thu được sau khi trừ đi số tiền lãi tương ứng với mức lãi suất theo quy định của BLDS

Khoản tiền thu lợi bất chính để xác định trách nhiệm hình sự là tổng số tiền lãi mà người phạm tội thu được của tất cả những người vay, nếu hành vi cho vay lãi nặng được thực hiện một cách liên tục, kế tiếp nhau về mặt thời gian.

Trường hợp một người thực hiện nhiều lần hành vi cho vay lãi nặng, mà tổng số tiền thu lợi bất chính của các lần phạm tội từ 100 triệu đồng trở lên, nếu các lần phạm tội đều chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, thì ngoài việc bị áp dụng khung hình phạt tương ứng với trị giá tài sản chiếm đoạt, họ còn bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 02 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của BLHS.

Tịch thu sung công quỹ nhà nước 

Về khoản tiền thu lợi bất chính sẽ bị tịch thu sung công hay trả lại cho người vay? TANDTC đã giải đáp trong Thông báo số 212/TANDTC-PC. Theo đó, tại đoạn 2 khoản 1 Điều 468 của BLDS quy định: “Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực”. Do đó, khoản tiền lãi tương ứng với mức lãi suất trên 20%/năm là khoản tiền mà người phạm tội thu lợi bất chính của người vay nên được trả lại cho người vay tiền, trừ trường hợp người vay sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp (như đánh bạc, mua bán trái phép chất ma túy...) thì khoản tiền thu lợi bất chính bị tịch thu sung công quỹ nhà nước.

Vậy, “khoản tiền người phạm tội dùng để cho vay và khoản lãi tương ứng với mức lãi suất 20%/năm có xác định là phương tiện phạm tội để tịch thu sung quỹ nhà nước hay trả cho người phạm tội?”, TANDTC cho biết: Đối với khoản tiền cho vay (tiền gốc) được xác định là phương tiện phạm tội, nên bị tịch thu sung quỹ nhà nước; Đối với khoản tiền lãi tương ứng với mức lãi suất 20%/năm tuy không bị tính khi xác định trách nhiệm hình sự, nhưng đây cũng là khoản tiền phát sinh từ tội phạm, đồng thời hoạt động cho vay lãi nặng thường gắn với các băng nhóm tội phạm. Do đó, để bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm thì Tòa án phải tuyên tịch thu sung công quỹ nhà nước khoản tiền này.

Theo quy định tại Điều 65 của Bộ luật Tố tụng Hình sự thì người vay tiền trong trường hợp này tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Tại Điều 4 của Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-VKSNDTC- TANDTC-BCA-BTP ngày 13/12/2017 quy định những trường hợp cần thiết phải trưng cầu giám định tư pháp trong giải quyết vụ án, vụ việc về tham nhũng, kinh tế thì việc xác định tiền lãi, tiền lãi nặng trong vụ án này không thuộc trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp. 

Bách Nguyễn
Cùng chuyên mục
Phải tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội với tinh thần “ai ở đâu ở đó”; giữ vững “vùng xanh”, “xanh hóa vùng vàng, thu hẹp vùng đỏ” - Ảnh: Báo Nhân dân điện tử

Chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ từ ngày 13-17/9

Đưa dịch vụ y tế đến gần người dân nhất, ngay tại xã, phường, thị trấn; bãi bỏ, dừng thực hiện các quy định làm cản trở giao thông, lưu thông hàng hóa; phong trào thi đua đặc biệt cả nước đoàn kết, chung sức chiến thắng đại dịch; tăng cường trí thức trẻ tình nguyện đến các khu kinh tế - quốc phòng... là những thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần từ 13-17/9/2021.

Đọc thêm

Thể chế, thể chế và thể chế

Chính phủ tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế .
(PLVN) - Hôm qua (16/9), Chính phủ tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.

Xem xét giải thể các cơ quan, tổ chức hoạt động không hiệu quả

Ảnh minh họa (nguồn: https://giaoduc.net.vn)
(PLVN) - Đây là một trong những nội dung chỉ đạo đáng chú ý của Thủ tướng Chính phủ tại văn bản số 1156/TTg-TCCV ngày 13/9/2021, về xây dựng dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ.

Thủ tục đăng ký đóng mới bảo hiểm xã hội cho doanh nghiệp

Thủ tục đăng ký đóng mới bảo hiểm xã hội cho doanh nghiệp
(PLVN) -  Bạn đọc Nguyễn Thị Ngọc (Gia Lâm, Hà Nội) hỏi: Công ty tôi trước ở tỉnh Hưng Yên nhưng vừa thay đổi địa chỉ lên quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội. Cho tôi hỏi, giờ công ty tôi muốn làm hồ sơ đăng ký đóng mới bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động ở địa chỉ mới thì phải làm những giấy tờ gì? Và công ty tôi phải nộp hồ sơ đến đâu?

Phát triển mạng xã hội Việt Nam thành kênh truyền tải thông tin tuyên truyền chủ lực

Dự thảo đưa ra mục tiêu xây dựng các mạng xã hội của Việt Nam cạnh tranh được với các mạng xã hội xuyên biên giới.
(PLVN) - Theo dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở báo chí, phát thanh, truyền hình, thông tin điện tử, cơ sở xuất bản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, mạng xã hội Việt Nam sẽ trở thành một trong các kênh truyền tải thông tin tuyên truyền chủ lực trong tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tạo sự đồng thuận xã hội.

Đáng giận hay đáng thương?

15 người (một trẻ em) là công dân của 3 tỉnh Quảng Trị, Hà Tĩnh và Nghệ An đã lên thùng xe đông lạnh để trốn về quê.
(PLVN) -  Câu chuyện 15 người từ TP HCM, Bình Dương… là những vùng tâm dịch, trốn trong thùng chiếc xe tải đông lạnh “thông chốt” về quê miền Trung, nhận được nhiều ý kiến bình luận trái chiều những ngày qua. Và mỗi địa phương cũng có những động thái, phản ứng khác nhau.

Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ: Cần làm rõ khái niệm “vũ khí quân dụng”

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Xung quanh khái niệm “vũ khí quân dụng”, phá hủy kết cấu vật chất tương tự” trong Luật số 50/2019/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, ý kiến chuyên gia cho rằng cần làm rõ, cụ thể hơn nữa để tránh kẽ hở pháp luật.

Máy tính cho em

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em”.
(PLVN) - Sự kiện Thủ tướng Phạm Minh Chính phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em” tối 12/9 đã lay động lòng nhiều người.

5 nhiệm vụ ngăn dịch lây lan trong cơ sở giáo dục

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành kế hoạch công tác đảm bảo an toàn phòng, chống dịch COVID-19 của ngành Giáo dục năm học 2021-2022 nhằm chủ động phòng ngừa và ngăn chặn lây lan của dịch COVID-19 trong các cơ sở giáo dục.

Xuống với dân

Thủ tướng thăm hỏi và động viên người dân đang thực hiện cách ly phòng chống dịch tại Đồng Nai. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
(PLVN) -Những hình ảnh Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Phạm Minh Chính, hay Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam xuống cơ sở thăm hỏi nhân dân, kiểm tra việc phòng chống dịch, xem lãnh đạo địa phương phục vụ dân ra sao khi đang thực hiện giãn cách; kiểm tra sự sẵn sàng của hệ thống chính trị ở cơ sở trong việc phục vụ nhân dân trong phòng chống COVID-19... thực sự đã lan tỏa ra nhiều nơi và đem lại những tín hiệu tích cực.

Đừng tiếp tay tội phạm địa ốc

Tháng 8/2021 thắt chặt giãn cách xã hội, nín thở tránh Covid, không được ra khỏi nhà, có ai giao dịch nhà đất?
(PLVN) - Sài Gòn đã trải qua hơn 100 ngày giãn cách xã hội trong cuộc chiến chống COVID-19. Con virus tí hon này cũng tình cờ cho người ta thấy những góc khuất trong lĩnh vực địa ốc ở đô thị đông dân và mật độ người chật chội nhất Việt Nam này.