Toàn cảnh thị trường ôtô Trung Quốc

Kể từ khi Trung Quốc vượt Nhật Bản để trở thành nhà sản xuất xe hơi lớn thứ 2 thế giới, các nhà sản xuất ôtô nước này bước vào giai đoạn liên kết và cạnh tranh mạnh mẽ.

Cái tên Longbridge từng một thời làm lẫy lừng tăm tiếng những chiếc xe Anh quốc. Nhà máy của hãng ở phía nam thành phố Birmingham của xứ sở sương mù từng là một trong các nhà máy sản xuất ôtô lớn nhất thế giới, cho ra đời những chiếc Austin, Morris và MG Rover. Nhưng đến giai đoạn cuối thế kỷ 20, công nghiệp ôtô nước Anh như chìm trong một giấc ngủ. Các vấn đề về thị trường, tài chính, mẫu mã xe trở thành những "câu hỏi" lớn làm đau đầu những nhà quản lý. Nhiều nhà máy sản xuất ôtô buộc phải đa dạng hoá hình thức sở hữu để có thể tồn tại. Tháng 4/2005, cùng với việc rao bán mác xe MG Rover, Longbridge đóng cửa sau 100 năm tồn tại, khiến 6.500 người mất việc làm. Nếu mọi việc diễn ra đúng như kế hoạch đã định trước thì tất cả sẽ chấm dứt vào tháng 5. Nhưng lịch sử đã "sang trang" với việc người Trung Quốc trở thành "ông chủ" mới của Longbridge. Vào thời điểm này, nhà máy ôtô Nam Kinh đã cho xuất xưởng những chiếc MG-TF và chúng sẽ được bán rộng rãi, cả ở thị trường châu Âu, vào cuối năm 2007. Các nhà quản lý nền công nghiệp xe hơi Trung Quốc tin tưởng rằng đây sẽ là một trong những "cú hích" thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu ôtô của Trung Quốc và cạnh tranh với các mác xe nước ngoài tại thị trường nội địa.

"Ngày 8/4/2005 là một trong những ngày đáng nhớ của cuộc đời tôi", Adrian Ross, cựu lãnh đạo công đoàn tại Longbridge nói, "đến tận cuối ngày hôm đó, hãng ôtô Nam Kinh mới bày tỏ rõ quan điểm của họ đốI với Longbridge và tôi ủng hộ họ 110%. Giờ đây, mọi việc đã ổn định và chúng tôi sẽ lại tiến lên phía trước".

Cạnh tranh và hợp tác

Vô hình chung, hãng xe Nam Kinh nhỏ bé lại trở thành "đối thủ" cạnh tranh với người khổng lồ Tập đoàn công nghiệp ôtô Thượng Hải (SAIC) trong việc sở hữu các mác xe MG Rover. Trong khi Nam Kinh Auto chỉ là một nhà sản xuất xe hơi "thấp cổ bé họng" thì SAIC thật sự là một "tượng đài". Họ là đối tác liên doanh của GM và Volkswagen ở Trung Quốc và sản xuất được trên 700.000 xe hơi các loại mỗi năm. Mọi sự ngã ngũ khi SAIC bỏ ra 130 triệu USD để giành quyền sản xuất hai mẫu xe Rover và một mẫu động cơ. Nam Kinh Auto, với số vốn đầu tư 97 triệu USD, giành được quyền sở hữu thương hiệu MG (Rover hiện đang thuộc sở hữu của Ford) và dây chuyền sản xuất từ nước Anh. Gần như ngay lập tức, SAIC tiến hành sản xuất những chiếc Roewe 750 với động cơ 2.5 trên cơ sở chiếc Rover 75. Đến tháng 3/2007, Nam Kinh Auto vận hành dây chuyền sản xuất những chiếc MG-TF 1.8 cùng MG 7295 và MG 7275 tại nhà máy mới của mình ở Nam Kinh. Những mẫu xe này cũng sẽ được sản xuất tại Longbridge. Dù được coi là những đối thủ cạnh tranh nhưng trong vấn đề mang tên MG này, Nam Kinh Auto và SAIC lạI cùng nhau tạo nên một sức mạnh mới cho công nghiệp ôtô Trung Quốc.

Năm ngoái, Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành nước sản xuất ôtô lớn thứ 2 thế giới với tổng số xe sản xuất mỗi năm hơn 7,2 triệu chiếc. Lượng xe chở khách tiêu thụ được tăng trưởng tớI 30%, lên 5,14 triệu chiếc. Các nhà chuyên môn quốc tế cho rằng trong 7 năm tới, Trung Quốc sẽ đạt đến mức sản xuất 10,3 triệu xe các loại mỗi năm. Để làm được điều này, cả các nhà sản xuất xe nội địa và liên doanh cần hợp sức, chứ không phải là cạnh tranh, cùng hướng tới mục tiêu chung.

"Nếu bạn muốn có bất cứ sự tăng trưởng nào trong sản xuất ôtô, hãy đến Trung Quốc", Joseph Liu, Giám đốc bán hàng, dịch vụ và marketing của GM Motor Trung Quốc nói, "Chúng tôi đang mong đợi sự tăng trưởng hai con số mỗi năm từ nay đến 2010-2011".

Ưu thế ngoại quốc

GM là nhà sản xuất ôtô hàng đầu Trung Quốc. Năm 2006, hãng bán được 876.747 xe tại đây, tăng so với 665.390 xe của năm 2005. Volkswagen, liên doanh cả với SAIC và FAW, bán được 711.000 xe trong năm vừa qua. Ford, đối tác của Changan Auto, đạt mức tăng bán hàng kỷ lục, 87% với 166.722 xe các loại được tiêu thụ.

Các nhà sản xuất xe Nhật bản cũng đạt mức tăng trưởng khá trong năm qua. Toyota, Honda và Nissan là những ngườI đến Trung Quốc muộn hơn các hãng xe khác song đều đạt được mức tăng trưởng hai con số trong 5 năm qua…Các nhà sản xuất nước ngoài thật sự là những đối thủ lớn, rất đáng gờm đối với các nhà sản xuất xe hưoi Trung Quốc. Các hãng xe nội địa vẫn trong giai đoạn loay hoay tìm mẫu mã và thị trường. Họ vẫn mang tiếng là đưa ra thị trường những mẫu xe giá rẻ, chất lượng không cao. Chery QQ là một trong vài mác xe Trung Quốc bán chạy nhất tại thị trường nội địa, thật đáng buồn, lại là mẫu xe nhái theo chiếc Matiz của Daewoo.

Không thể đứng ngoài

Có khoảng 20 nhà sản xuất xe nội địa, chiếm 20% thị phần Trung Quốc và họ buộc phải cùng bước vào cuộc "chiến đấu" để khẳng định ưu thế về thiết kế, về công nghệ và đa dạng hoá sản phẩm với những chiếc xe mang bản sắc của riêng mỗi hãng. Ngoài việc cạnh tranh lẫn nhau, các nhà sản xuất xe nội địa còn phải đặt mục tiêu ganh đua với các hãng xe nước ngoài. Mục tiêu trước mắt là phải vượt qua được các đốI thủ nhẹ ký đến từ Hàn Quốc như Kia và Hyundai, sau đó mới tính đến GM và Toyota ở "chiếu trên". "Đã đến lúc cần phải đa dạng hoá sản phẩm chứ không dừng lại ở việc sản xuất những chiếc xe cỡ nhỏ", Lawrence Ang, Giám đốc điều hành hãng xe Hồng Kông Geely Automobile Holdings nói. Để hiện thực hoá lời nói này, hãng xe có trụ sở tại tỉnh Triết Giang này đã hoàn tất kế hoạch cho ra đời mẫu xe 1.8 trong năm nay, xe 2.0 vào năm 2008 và hy vọng sẽ có mẫu xe 3.5 vào năm 2010. Geely hiện đang có mức tăng trưởng 6-8% mỗI năm. "Khi bạn đầu tư vào phát triển động cơ và hộp số, sẽ rất tốn kém song đó lại là con đường ngắn nhất để làm chủ công nghệ và để cạnh tranh với các công ty nước ngoài", Ang kết luận.

SAIC và Nam Kinh Auto có những lợi thế nhất định khi họ nắm trong tay thiết kế và tiêu chuẩn xe phương Tây và có thể chủ động sản xuất những sản phẩm của mình. Chiếc Roewe 750 là sản phẩm phục vụ thị trường hạng trung và hy vọng sẽ có được nhiều cảm tình của ngườI tiêu dùng ngoại quốc. SAIC đang đặt ra tham vọng bán được 23.400 xe trong năm nay và hướng tới mục tiêu 180.000 xe vào năm 2013. Về phía Nam Kinh Auto, họ hy vọng rằng những chiếc MG do họ sản xuất sẽ là thương hiệu nổi tiếng tại Mỹ trong thời gian tới. Công ty cũng sẽ chú trọng tới việc thiết kế các mẫu xe mới với sự hỗ trợ của MG Rover. "Tại Mỹ, các mác xe nước ngoài có thể phải mất hàng thập kỷ để có mặt tại đây", Michael Dunne, Phó Chủ tịch khu vực châu Á-Thái Bình Dương của công ty chuyên tư vấn về ôtô JD Power & Associates nói, "Nhưng giờ đây, SAIC và Nam Kinh Auto đã có thể nói: Đây là những chiếc xe do chúng tôi tự sản xuất mà không phảI liên kết với một đối tác nước ngoài nào".

Người Trung Quốc đang hiện thực hoá những kế hoạch hợp tác học hỏi kinh nghiệm, công nghệ từ các hãng xe hơi nước ngoài để từ đó phục vụ chiến lược phát triển của riêng mình. Đến lúc này, lộ trình trên vẫn tỏ rõ sự đúng đắn của nó. Tương lai của một nền công nghiệp xe hơi Trung Quốc tự chủ và độc lập như Hàn Quốc hay Nhật Bản là không xa. Đây là bài học rất tốt cho những quốc gia đang muốn có riêng cho mình một nền công nghiệp ôtô phát triển.

• Minh Khôi