Tòa tuyên vô hiệu… di chúc hợp pháp?

Di chúc được lập theo quy định pháp luật, có cả người làm chứng, được UBND có thẩm quyền chứng thực. Thế nhưng, khi có tranh chấp thừa kế, Tòa án cấp phúc thẩm lại cho là di chúc không hợp pháp để chia di sản thừa kế theo pháp luật.

Di chúc được lập theo quy định pháp luật, có cả người làm chứng, được UBND có thẩm quyền chứng thực. Thế nhưng, khi có tranh chấp thừa kế, Tòa án cấp phúc thẩm lại cho là di chúc không hợp pháp để chia di sản thừa kế theo pháp luật.

Tòa tuyên vô hiệu… di chúc hợp pháp? ảnh 1

Chia di sản theo di chúc hay theo pháp luật ?

Theo “Tờ di chúc” ngày 28/10/2005, ông Nguyễn Thanh Sơn và bà Bùi Thị Ngọc Điệp để lại tài sản chung của hai vợ chồng cho các con là Nguyễn Ngọc Khánh và Nguyễn Khánh Ngọc được thừa hưởng nhà  số 384/222 Lý Thái Tổ, phường 10, quận 10, TP Hồ Chí Minh; nhà số 198/7A/22 đường Bình Thới, phường 14, quận 11, TP Hồ Chí Minh cùng với các tài sản khác như phương tiện đi lại, tín phiếu, tín dụng, tiền cho vay, góp vốn, tiền ngân hàng…

Ngày 2/6/2006, ông Sơn chết, nhưng di chúc chưa phát sinh hiệu lực pháp luật vì theo quy định tại Điều 668 BLDS 2005: “Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết”.

Để kê khai di sản của ông Sơn, bà Điệp và các con Ngọc Khánh, Khánh Ngọc đã kê khai thừa kế phần di sản của ông Sơn theo pháp luật. Bà Điệp phải cam kết, hàng thừa kế thứ nhất của ông Sơn chỉ có bà và hai con là  Khánh và Ngọc, cha mẹ ông Sơn không còn.

Tuy nhiên, trước khi kết hôn với bà Điệp (năm 1979), ông Sơn đã có vợ là bà Dương Thị Minh Hảo và đã ly hôn vào năm 1977. Ông Sơn và bà Hảo có 4 người con chung là Nguyễn Thị Kim Oanh, Nguyễn Thị Thu Thủy, Nguyễn Thị Lệ Thanh và Nguyễn Thị Minh Tâm.

Năm 2011, bà Nguyễn Thị Minh Tâm có đơn khởi kiện ra TAND TP. HCM, yêu cầu công nhận đồng thừa kế thuộc hàng thứ nhất gồm bà Oanh, bà Thủy, bà Thanh, bà Tâm; chia thừa kế theo pháp luật di sản thừa kế của ông Sơn. Đối với di chúc ngày 28/10/2005 do ông Sơn và bà Điệp lập, bà Tâm không có ý kiến.

Khi các người con riêng của ông Sơn tranh chấp thừa kế, yêu cầu chia di sản của ông Sơn theo pháp luật và Tòa án  phải giải quyết tranh chấp thừa kế. Vấn đề  đặt ra là chia thừa kế phần di sản của ông Sơn theo pháp luật hay theo di chúc?.

Trong trường hợp này, nếu là di chúc hợp pháp thì bà Điệp còn sống nên chưa phát sinh hiệu lực pháp luật, không thể chia di sản của ông Sơn vì phần tài sản của ông Sơn đã được định đoạt theo di chúc, và theo di chúc thì ông Sơn không để lại thừa kế cho chị em bà Tâm.

Trong trường hợp chia thừa kế theo pháp luật, 4 chị em bà Tâm là hàng thừa kế thứ nhất. Và, chia thừa kế theo pháp luật đối với phần di sản của ông Sơn cũng đồng nghĩa với việc di chúc ngày 28/10/2005 của ông Sơn và bà Điệp bị vô hiệu. Hay nói cách khác, quyền lợi của chị em bà Tâm sẽ phụ thuộc vào tính hợp pháp của di chúc do Tòa án phán quyết.

Tại bản án sơ thẩm số 842/2011/DS-ST ngày 13/6/2011, TAND TP. HCM không chấp nhận yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật của chị em bà Tâm với tư cách là nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ kiện. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm cũng không quyết định về tính hợp pháp của tờ di chúc.

Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn kháng cáo có yêu cầu mới là hủy di chúc để chia thừa kế theo pháp luật. Tại bản án phúc thẩm số 106/2012/DS-PT ngày 6/3/2012, Tòa Phúc thẩm TANDTC tại TP. HCM đã chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, vô hiệu di chúc và chia di sản của ông Sơn theo pháp luật. Vấn đề đáng nói ở đây là căn cứ nào để vô hiệu di chúc chung của vợ chồng ông Sơn, bà Điệp?

Vô hiệu di chúc không có căn cứ

Trước hết, Tòa Phúc thẩm cho rằng di chúc có thiếu sót về hình thức. Di chúc được lập thành hai trang in rời thành hai tờ giấy, nhưng người chứng thực di chúc chỉ ký trên tờ thứ hai, tờ thứ nhất chỉ ghi nội dung di chúc không có chữ ký của người chứng thực. Vấn đề này liên quan đến việc chứng thực và việc chứng thực trong trường hợp này là phù hợp với quy định pháp luật bởi dấu giáp lai của UBND phường vẫn còn nguyên vẹn trên hai trang giấy.

Dựa vào nhật ký của ông Sơn với nội dung ghi chép không liên quan gì đến việc thay đổi di chúc, Tòa án cấp phúc thẩm lại cho rằng nội dung di chúc không phù hợp với ý chí của ông Sơn, và nhận định “ngay sau khi ông Sơn chết thì bà  Ngọc Điệp, bà  Ngọc Khánh và bà  Khánh Ngọc đều đã xác định ông Sơn không để lại di chúc và cùng nhau lập “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế” để chia di sản của ông Sơn theo pháp luật là đã tự nguyện từ bỏ di chúc này”.

Cách lập luận này là hoàn toàn suy diễn vì việc hủy bỏ di chúc phải do ông Sơn và bà Điệp thống nhất hủy bỏ theo quy định của pháp luật. Cuối cùng, Tòa phúc thẩm đã vô hiệu di chúc để chia thừa kế theo pháp luật đối với phần di sản của ông Sơn.

Sau khi vô hiệu di chúc, di sản của ông Sơn là ½ giá trị tài sản chung của vợ chồng ông Sơn và bà Điệp được Tòa Phúc thẩm phân chia thừa kế theo pháp luật cho các đồng thừa kế, trong đó  4 người con riêng được hưởng 7.214.090.890. đồng và 47.856 cổ phiếu.

Còn bà Điệp cùng 2 con được hưởng 5.410.568.169 đồng và 35.892 cổ phiếu. Riêng bà Tâm được hưởng căn nhà 198/7A/ 22 Bình Thới, phường 14, quận 11, TP. HCM và hoàn trả lại tiền chênh lệch cho các thừa kế khác.

Có thể nói, để chia thừa kế theo pháp luật, Tòa Phúc thẩm đã không ngần ngại tính đến việc vô hiệu tờ di chúc hợp pháp của vợ chồng ông Sơn, bà Điệp dù không có căn cứ; và việc Tòa Phúc thẩm vô hiệu di chúc là vi phạm nguyên tắc xét xử hai cấp bởi vì cấp sơ thẩm không quyết định về tính hợp pháp của di chúc nên cấp phúc thẩm không thể đặt ra để giải quyết, việc làm này của cấp phúc thẩm là vi phạm nghiêm trọng tố tụng.

Do đó, việc xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm là cần thiết và ngày 23/11/2012, Chánh án TANDTC đã có văn bản số 40/TANDTC-DS yêu cầu hoãn thi hành án bản án dân sự phúc thẩm nêu trên để xem xét đơn khiếu nại của bà Bùi Thị Ngọc Điệp.

Nguyễn Đình Bích

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Trăm ngàn con sóng

Ảnh minh họa
(PLVN) - Diễn thích tổ chức sinh nhật trên thuyền, đi nhè nhẹ trên mặt hồ rộng mênh mông. Như thế có cảm giác vừa lãng mạn, sang trọng mà độc đáo. Dù tốn kém, nhưng vì tình yêu Bảo đã chiều.

Hệ thống phạt nguội trên QL1A bị khiếu nại phạt oan: “Phép vua” trong luật chẳng lẽ thua “lệ làng” CSGT?

Chuyên gia Bùi Danh Liên: “Việc mỗi đơn vị “đẻ” ra “luật” riêng như ví dụ nêu trên là gây khó cho dân, làm hại cho công cuộc đổi mới hành chính của đất nước”
(PLO) - Trao đổi với nhiều chuyên gia trong lĩnh vực giao thông, PLVN ghi nhận hầu hết các chuyên gia đều biết thực trạng “vênh” kết quả giữa kết quả “phạt nguội” vi phạm tốc độ với kết quả do thiết bị giám sát hành trình (GSHT) ghi nhận. Vấn đề nằm ở chỗ dù đang trong thời gian thử nghiệm, những mâu thuẫn phát sinh lại chưa được xử lý rốt ráo, chưa có lời giải cuối cùng, tiềm ẩn nguy cơ gây ra những tiền lệ xấu, đẩy thiệt thòi cho dân.

Người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động, xử lý thế nào?

Người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động, xử lý thế nào?
(PLO) - Hiện nay, không ít người sử dụng lao động (NSDLĐ) nợ tiền bảo hiểm xã hội (BHXH), không đóng cho các cơ quan bảo hiểm, làm nguời lao động (NLĐ) có nguy cơ không được hưởng những khoản trợ cấp này, ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của họ. Như vậy, nếu NSDLĐ không đóng BHXH bắt buộc cho NLĐ thì sẽ bị xử lý như thế nào?

Chung sống tối thiểu bao lâu thì mới được xin ly hôn?

Ảnh minh họa
(PLO) - “Vì trót dính “bẫy bầu” của cô ấy nên tôi buộc phải cưới cô ấy về làm vợ. Tính đến nay, chúng tôi mới chung sống với nhau được 10 tháng nhưng con của chúng tôi cũng đã 4 tháng tuổi. Quá trình chung sống, tôi đã xác định phải cố chấp nhận vì đứa con nhưng càng ngày mâu thuẫn giữa tôi và cô ấy càng trầm trọng, khó có thể dung hòa. Nay tôi muốn được ly hôn nhưng lại băn khoăn vì thời gian chúng tôi chung sống chưa lâu không biết tòa có giải quyết cho ly hôn?”, anh Vũ Đình Minh (34 tuổi ở Hai Bà Trưng, Hà Nội) hỏi.  

Sớm gỡ vướng mắc trong giải quyết nuôi con nuôi

Ảnh minh họa
(PLO) - Qua 6 năm triển khai Luật Nuôi con nuôi và các văn bản hướng dẫn thi hành cho thấy các thủ tục hành chính về việc nuôi con nuôi hiện nay cơ bản là phù hợp với nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, một số địa phương cũng phản ánh những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ để có thể tăng cường hơn nữa hiệu quả công tác giải quyết việc nuôi con nuôi.

Bản chính kết hôn không phù hợp với giấy tờ khác, xử lý thế nào?

Bản chính kết hôn không phù hợp với giấy tờ khác, xử lý thế nào?
(PLO) - Nghị định 158/2005/NĐ-CP của Chính phủ quy định về đăng ký và quản lý hộ tịch (hết hiệu lực 01/01/2016) có quy định về  điều chỉnh hộ tịch được áp dụng trong trường hợp điều chỉnh nội dung trong các giấy tờ, sổ hộ tịch mà không phải là Sổ đăng ký khai sinh và bản chính giấy khai sinh...

Làm thế nào để đơn phương ly hôn chồng ngoại quốc?

Hình minh họa
(PLO) -Bạn Nguyễn Bùi Trang (Hà Tĩnh) hỏi: Em muốn ly hôn chồng người Malaysia, nhưng ông xã không đồng ý. Trước đây em và chồng đăng ký kết hôn tại Singapore. Hiện em đã về Việt Nam sống một mình được 1 năm rồi. Em muốn ly hôn gấp, cần phải làm sao?.

Hồ sơ đăng ký tàu biển Việt Nam

Giấy chứng nhận đăng ký có thời hạn tàu biển Việt Nam chỉ được cấp một bản chính cho đối tượng được cấp là chủ tàu có tàu biển được đăng ký.
(PLO) - Ông Bùi Văn Bá (Kiên Giang) hỏi: Hồ sơ đăng ký có thời hạn tàu biển Việt Nam gồm những giấy tờ gì? Cách thức và nơi nộp hồ sơ, trình tự nhận và xử lý hồ sơ như thế nào?