Tòa Phúc thẩm Mỹ nghe điều trần về vụ kiện chất độc da cam

Trước đó cùng ngày, tại đây cũng diễn ra phiên điều trần vụ kiện các công ty hóa chất của 16 cựu binh Mỹ từng tham gia cuộc chiến tranh Việt Nam.

Tại phiên phúc thẩm vụ kiện của các nạn nhân Việt Nam, các luật sư đại diện cho bên nguyên đã nhấn mạnh tới mức độ nguy hiểm của chất độc da cam/đi-ô-xin mà quân đội Mỹ sử dụng trên chiến trường Việt Nam trước đây. Hơn nữa, chất độc này lại được sử dụng trong suốt 10 năm với khối lượng lớn mặc dù chính quyền và các công ty hóa chất Mỹ đã được cảnh báo về mức độ nguy hiểm của loại hóa chất này. Các luật sư của bên nguyên nhấn mạnh rằng chất độc da cam/đi-ô-xin đã gây ra những hậu quả vô cùng to lớn cho môi trường và nhiều thế hệ người Việt Nam, và cho rằng vụ kiện này cần phải được đưa trở lại tòa án Mỹ để xét xử.

Trong phần trình bày của mình, luật sư Giô-na-tham Mô-rơ- đại diện các luật sư của các nạn nhân Việt Nam, chỉ ra rằng các tập đoàn hóa chất không tuân thủ theo đơn đặt hàng của chính phủ Mỹ mà cung cấp các hóa chất có chất độc đi-ô-xin. Các công ty hóa chất đã biết thuốc diệt cỏ có nồng độ đi-ô-xin cao và có khả năng hạ nồng độ đó xuống nhưng họ đã không làm vậy vì lý do lợi nhuận. Ông Mô-rơ trích dẫn một hội nghị năm 1965, trong đó đại diện của các công ty hóa chất tuyên bố rằng họ biết trong thuốc diệt cỏ có các chất độc đi-ô-xin, nhưng khuyến cáo những người tham dự không nên tiết lộ thông tin này cho chính phủ. Ngoài ra số lượng khoảng 77 triệu lít chất độc da cam rải xuống Việt Nam trong vòng 9 năm trời là con số lớn quá mức cần thiết. Một điều cần nói thêm là Tổng thống Giôn Ken-nơ-đi khi chấp thuận yêu cầu đặt hàng thuốc diệt cỏ, có nêu yêu cầu sử dụng thuốc để diệt cỏ và sẽ chỉ sử dụng nếu không gây ra thương tật cho người. Căn cứ vào các tình tiết trên, phía luật sư bên nguyên khẳng định các công ty hóa chất vi phạm các thông lệ quốc tế về chiến tranh mà theo đó “không được sát hại thường dân vô tội”.

Trong khi đó, các luật sư đại diện cho bên bị lập luận rằng các công ty hóa chất Mỹ không hề biết về mức độ nguy hiểm của chất độc da cam. Thậm chí cho tới tận lúc này khoa học cũng chưa chứng minh được mối liên hệ mật thiết giữa loại hóa chất mà quân đội Mỹ sử dụng trước đây ở Việt Nam với những căn bệnh nguy hiểm mà phía Việt Nam cho rằng do chất độc da cam/đi-ô-xin gây ra. Họ cho rằng yêu cầu đền bù mà phía bên nguyên đưa ra “đồng nghĩa với việc đền bù chiến tranh”, chỉ nên giải quyết ở cấp giữa quốc gia và quốc gia. Họ đồng thời nhấn mạnh lại quan điểm rằng việc sử dụng thuốc trừ cỏ là vì mục đích quân sự, theo yêu cầu của nhà nước và họ lúc đó không biết về việc xuất hiện đi-ô-xin trong thuốc trừ cỏ.

Toà Phúc thẩm Mỹ sẽ đưa ra phán quyết về việc có đưa vụ này trở lại xét xử tòa án Mỹ hay không, trong thời gian tới từ 3 đến 6 tháng tới. Ông Trần Xuân Thu, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam, người dẫn đầu Đoàn nạn nhân Việt Nam tham dự phiên điều trần, cho biết nếu phán quyết sắp tới của Tòa Phúc thẩm không thuận lợi, tập thể nạn nhân chất độc da cam/đi-ô-xin Việt Nam sẽ tiếp tục tiến trình pháp lý đưa vụ kiện lên Tòa Thượng thẩm.