Toạ đàm “120 năm phong trào Đông Du miền Nam”
(PLVN) - Chiều 15/4, tại Bảo tàng TP Cần Thơ, Sở VHTT&DL TP Cần Thơ phối hợp Tạp chí Xưa & Nay, Công ty CP Sách Omega Việt Nam (Omega Plus Books) tổ chức Toạ đàm “120 năm phong trào Đông du miền Nam”.
Phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX từ lâu đã được nhìn nhận như một bước ngoặt quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những nghiên cứu tập trung vào bối cảnh chung của cả nước, những đóng góp và đặc điểm riêng của Nam Kỳ thuộc địa vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Tại vùng đất này, phong trào Đông Du mang những sắc thái rất riêng: năng động, thực tiễn và giàu tinh thần tự chủ.
Cách đây 20 năm, Tạp chí Xưa và Nay (Cơ quan của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam) đã phối hợp UBND TP Cần Thơ tổ chức hội thảo “100 năm phong trào Đông Du ở miền Nam 1906-2006”. Hội thảo đã khẳng định sức ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội xứ Nam của phong trào Đông Du. Tuy nhiên, “khoảng trống tư liệu lịch sử” về vấn đề này còn khá lớn và cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ.
Theo các nhà nghiên cứu, Nam kỳ có số người tham gia Đông Du đông nhất so với Bắc kỳ và Trung kỳ. Từ năm 1906 đến 1908 ở Nam kỳ có đến hơn 100 người tham gia Đông Du, trong đó Vĩnh Long 23 người, Đồng Tháp 9 người, Trà Vinh 3 người, Cần Thơ 2 người, Kiên Giang 2 người, TP. Hồ Chí Minh 4 người, Long An 1 người. Những người này, đã xác định được quê quán và hành trạng, còn một số người vì hoàn cảnh hoạt động khác nhau nên đã lưu lạc, thay đổi tên họ hay mất tích ở xứ người mà cho đến hôm nay chúng ta chưa xác định được.
Có thể nói phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX là một hiện tượng lịch sử đáng chú ý trong tiến trình vận động yêu nước và canh tân của dân tộc Việt Nam. Trong tổng thể phong trào ấy, sự tham gia của các nhân vật ở Nam kỳ thuộc địa để lại những dấu ấn riêng về quy mô, cách thức tổ chức và nguồn lực xã hội.
Ông Nguyễn Hạnh - Phó Tổng biên tập Tạp chí Xưa & Nay nhấn mạnh, buổi tọa đàm đúng dịp kỷ niệm 120 năm của phong trào Đông Du có thêm nhiều tư liệu mới, bổ sung nhiều chi tiết quan trọng về cuộc đời hoạt động của các chí sĩ như Lý Liễu, Nguyễn Quang Diêu, Đỗ Văn Y và có được tương đối đầy đủ “sơ yếu lý lịch” của 57 chí sĩ tham gia phong trào Đông Du mà trong hội thảo trước đây chưa công bố được.