Tổ chức Tòa án không theo đơn vị hành chính: Bảo đảm hơn tính độc lập

(PLO) - Những bất cập trong mô hình tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân (TAND) là nội dung chính được các đại biểu tập trung làm rõ trong Hội thảo “Đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND theo yêu cầu cải cách tư pháp” do Ban Nội chính Trung ương tổ chức hôm qua 27/5.
Tổ chức Tòa án không theo đơn vị hành chính sẽ tăng tính độc lập cho Tòa án Tổ chức Tòa án không theo đơn vị hành chính sẽ tăng tính độc lập cho Tòa án
Thẩm phán địa phương ngại xử án hành chính
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh nhận định, thời gian qua, đặc biệt là sau hơn 8 năm thực hiện Nghị quyết 49 về cải cách tư pháp, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng, trong đó vai trò của Tòa án đã được khẳng định rõ nét hơn, hoạt động thực tế hiệu quả hơn, đội ngũ thẩm phán, cán bộ Tòa án, cơ sở vật chất được tăng cường. 
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Doãn Khánh, thực tiễn đã đặt ra nhiều vấn đề mới như chức năng thực hiện quyền tư pháp của Tòa án, vấn đề về Tòa án khu vực, sự lãnh đạo của Đảng, chức năng giám sát của các cơ quan dân cử… Đây là những vấn đề quan trọng cần làm rõ cả về lý luận và thực tiễn để cụ thể hóa bằng các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này.
Hiện nay, cả nước có gần 700 đơn vị TAND cấp huyện nhưng số lượng án thụ lý và giải quyết, xét xử của TAND cấp huyện không đồng đều, có nơi lượng án hàng năm rất cao, từ 3 ngàn đến 4 ngàn vụ việc/năm, nhưng nhiều nơi lại chỉ có 30- 40 vụ/năm. Cá biệt, có Tòa án cả năm không phải xét xử vụ án nào. Trong bối cảnh tội phạm gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp thì đội ngũ thẩm phán của ngành Tòa án nhiều nơi thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng, lại được bố trí dàn trải theo đơn vị hành chính cấp huyện. Với cách tổ chức như hiện nay thì cơ sở vật chất cho ngành Tòa án cũng khó được bảo đảm tốt, thậm chí còn gây lãng phí.
Phân tích rất rõ những bất cập trong mô hình tổ chức Tòa án hiện nay, PGS.TS Nguyễn Tất Viễn - Ủy viên chuyên trách- Thường trực Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp khẳng định: “Việc tổ chức TAND theo cấp xét xử, không theo đơn vị hành chính là phù hợp với mục tiêu, phương hướng và nhiệm vụ cải cách tư pháp”. 
Đổi mới theo hướng này, theo ông Viễn, sẽ hạn chế được sự ràng buộc về địa giới hành chính trong phạm vi cấp huyện, bảo đảm hơn tính độc lập, khách quan và tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng và đảm bảo cho TAND thực hiện có hiệu quả quyền tư pháp; đồng thời thực hiện việc phân công nhiệm vụ rành mạch giữa các cấp Tòa án, tạo điều kiện tốt hơn cho việc đầu tư nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng xét xử.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phạm Quý Tỵ cũng chỉ rõ, do Tòa án địa phương được tổ chức theo cấp hành chính nên chịu sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng ở địa phương, chịu sự giám sát của HĐND cùng cấp. Đây là một trong những lý do khiến hiện nay các thẩm phán rất ngại xử các vụ án hành chính vì liên quan đến những quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND và các cơ quan quản lý nhà nước. “Thành lập TAND sơ thẩm khu vực, trước mắt vẫn đặt tại các đơn vị hành chính cấp huyện để khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay” - ông Tỵ nhấn mạnh. 
Luật sư Trương Trọng Nghĩa - Đại biểu Quốc hội, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng đồng tình với việc tổ chức TAND theo 4 cấp và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân vùng sâu, vùng xa trong việc đi lại, tuy nhiên theo ông Nghĩa, có thể giao cho Chánh án TANDTC thành lập Tòa án sơ thẩm khu vực và Tòa án tỉnh, thành phố.
Nâng cao tính độc lập cho Tòa án
Đảm bảo tính độc lập của Tòa án khi xét xử là vấn đề mang tính nguyên tắc, là cơ sở nền tảng thực hiện các yêu cầu về sự công minh, dân chủ, hiệu lực, hiệu quả. Nhấn mạnh nguyên tắc này, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương Lê Thị Thu Ba cho rằng: “Cơ quan tư pháp phải là chỗ dựa của dân, không độc lập thì không thể là chỗ dựa cho dân. Do vậy, đổi mới hoạt động của Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp theo Hiến pháp 2013 cần theo hướng: thứ nhất, độc lập là không chịu sự tác động của bất kỳ ai, kể cả Chánh án là lãnh đạo cấp trên của thẩm phán thứ hai là, độc lập giữa các cấp Tòa án (4 cấp Tòa, mỗi cấp có một quyền riêng) và thứ ba là, độc lập với bên ngoài. Chứ như hiện nay, kể cả cơ chế tuyển chọn thẩm phán cũng không thể độc lập”.
Còn theo PGS.TS Trần Văn Độ, Phó Chánh án TANDTC, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương thì nguyên tắc độc lập phải được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật, nhất là luật tổ chức và các luật tố tụng tư pháp. Pháp luật cũng cần quy định về các bảo đảm cụ thể để nguyên tắc này được thực hiện trên thực tế. Quan trọng nữa là phải đảm bảo cho thẩm phán không phụ thuộc vào các quan hệ hành chính, bảo đảm quyền lợi chính trị và vật chất để họ an tâm thực hiện nhiệm vụ.
Thu Hằng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết
(PLVN) - Những hiểm nguy luôn rình rập. Những cuộc đấu trí cam go, quyết liệt. H àng ngày, hàng giờ luôn phải đối mặt với lằn ranh của sự sống và cái chết khi đấu tranh với những tên tội phạm ma túy (TPMT) manh động, có vũ khí nóng nhưng nhiều năm qua, Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế (CKQT) Cầu Treo, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Hà Tĩnh đã cùng đồng đội lăn lộn khắp các bản làng, chủ động áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh thắng lợi với TPMT.

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ
(PLVN) - Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đi vào nề nếp, qua đó thúc đẩy việc nêu gương của đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu đơn vị; đồng thời tạo chuyển biến tích cực về lề lối, tác phong, hiệu quả làm việc trong đội ngũ Đảng viên, công chức Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) quận Tân Bình (TP HCM)...

Cục Thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên: Triển khai thực hiện Chỉ thị 04 của Ban Bí thư Trung ương Đảng

Toàn cảnh buổi Hội nghị
(PLVN) -  Vừa qua, Cục thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên đã triển khai thực hiện chỉ thị 04-CT/TW ngày 02/06/2021 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế”.

Doanh nhân Mẫn Ngọc Anh: Người con tài hoa của mảnh đất quan họ Bắc Ninh

Ông Mẫn Ngọc Anh – Chủ tịch Tập đoàn HANAKA
(PLVN) - Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất địa linh nhân kiệt, vùng đất tiêu biểu của nền văn hiến và nhân cách Việt Nam. Cũng tại nơi đây đã sản sinh ra nhiều doanh nhân tài ba, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và làm giàu quê hương, đất nước. Một trong số đó phải kể đến ông Mẫn Ngọc Anh – Doanh nhân tài hoa, trọng nhân, trọng đạo, một người sống và làm việc vì hai chữ thiện lương.

Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang họp bàn về mức chi thăm hỏi, tặng quà đối với người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh

Bà Nguyễn Thị Thược, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Tư pháp, Chủ tịch Hội đồng tư vấn thẩm định chủ trì cuộc họp
(PLVN) - Ngày 17/05, Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn thẩm định dự thảo Nghị quyết 132 quy định nội dung và mức chi thăm hỏi, tặng quà người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật
(PLVN) -Ngày 17/5, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã chủ trì buổi làm việc với các đơn vị về Đề án giải pháp tăng cường kiểm soát chất lượng đào tạo cử nhân luật. Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đồng chủ trì buổi làm việc.

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Đại tá Trần Hồng Phú: Cán bộ Công an tận tụy vì Nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc
(PLVN) -  Hơn 20 năm công tác trong lực lượng Công an nhân dân là chừng ấy năm Đại tá Trần Hồng Phú - Phó Giám đốc Công an tỉnh Ninh Bình không ngừng băn khoăn, trăn trở và nhắc nhở bản thân cùng các đồng đội nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, bảo đảm đời sống nhân dân được bình yên và hạnh phúc.

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng

Lâm Đồng tăng cường quản lý hoạt động công chứng.
(PLVN) - Thời gian qua hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh Lâm đồng đã từng bước ổn định và phát triển, chất lượng, quy mô và tính chuyên nghiệp của các tổ chức hành nghề công chứng, đội ngũ công chứng viên từng bước được nâng cao. Tuy nhiên hoạt động công chứng ở tỉnh vẫn còn bộc lộ một số vướng mắc, tồn tại.

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022

Trường Đại học Luật Hà Nội chuẩn bị tổ chức Diễn đàn Luật học và phát triển năm 2022
(PLVN) - Với mục tiêu phát triển thành trường đại học trọng điểm định hướng nghiên cứu, thể hiện trách nhiệm xã hội, sự tiên phong và với mong muốn góp phần tích cực hơn nữa trong tư vấn chính sách cho Đảng và Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội chọn chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm trọng tâm cho toàn bộ các hoạt động khoa học thuộc khuôn khổ Diễn đàn Luật học và Phát triển năm 2022.

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”

Doanh nhân Nguyễn Văn Tưởng, Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa: “Trường Sa có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm kinh tế trên biển”
(PLVN) - Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 khẳng định: “Tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ dân sự, du lịch biển, đảo, phát triển ngư nghiệp để xây dựng huyện đảo Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước”. Chung quanh vấn đề này, chúng tôi có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Văn Tưởng- Chủ tịch Công ty Trầm hương Khánh Hòa, người đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu vấn đề kinh tế biển dưới góc nhìn của doanh nhân và trong chuyến thăm Trường Sa mới đây, đã được trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo”