Tình trạng nợ tiền bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp: Trầm trọng - “thuốc” chưa đủ mạnh (Kỳ 3)
UBND thành phố vừa có công văn yêu cầu UBND các quận, huyện chỉ đạo các ngành chức năng điều tra, khảo sát, thống kê chính xác số đơn vị ngoài quốc doanh chưa thực hiện nghiêm Luật Lao động, BHXH, BHYT;
UBND thành phố vừa có công văn yêu cầu UBND các quận, huyện chỉ đạo các ngành chức năng điều tra, khảo sát, thống kê chính xác số đơn vị ngoài quốc doanh chưa thực hiện nghiêm Luật Lao động, BHXH, BHYT; lập danh sách các đơn vị vi phạm và số lao động chưa được tham gia BHXH, BHYT, BHTN báo cáo thành phố trước tháng 6-2011. Những đơn vị cố tình vi phạm Luật BHXH, Luật BHYT sẽ bị xử lý nghiêm.
Giải pháp đồng bộ, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Từ ngày 1-10-2010, mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH được tăng lên theo quy định mới tại Nghị định số 86/2010 của Chính phủ, từ 20 triệu lên 30 triệu đồng. Đối với hành vi chậm đóng BHXH bắt buộc, mức phạt tiền bằng 0,05% mức đóng theo quy định của pháp luật BHXH cho mỗi ngày chậm đóng, nhưng tối đa không quá 30 ngày. Song thực tế, mức xử phạt này còn quá “nhẹ”; cộng thêm việc lãi suất nợ BHXH thấp hơn lãi suất vay ngân hàng nên thay vì phải đóng khoản tiền tham gia BHXH hàng trăm triệu đồng/năm, nhiều doanh nghiệp chấp nhận vi phạm, chịu xử phạt hành chính ở mức cao nhất và trả lãi suất nợ BHXH. Bên cạnh đó, các trường hợp vi phạm phát hiện nhiều nhưng việc xử lý chưa hiệu quả. Các cơ quan BHXH hiện chỉ có chức năng kiểm tra, phát hiện các đơn vị sử dụng lao động vi phạm mà chưa có chức năng thanh tra, xử phạt, do đó việc đôn đốc và thu nợ BHXH vẫn chưa có biện pháp khả quan hơn.
Nhân viên Bảo hiểm xã hội quận Hồng Bàng cùng đại diện các doanh nghiệp rà soát tình hình đóng bảo hiểm xã hội. Ảnh: Minh Hải
Mặt khác, trong lĩnh vực thanh tra cũng gặp khó không kém bởi với số cán bộ thanh tra quá mỏng, mỗi năm chỉ có khoảng 400/17.000 doanh nghiệp được thanh tra, kiểm tra, do đó khó phát hiện kịp thời vi phạm của doanh nghiệp.
Ngoài ra, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm mà doanh nghiệp bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động có thời hạn, hoặc không thời hạn. Tuy nhiên, thời gian qua chưa có trường hợp nào bị xử phạt theo hình thức này. Điều 138 Luật BHXH quy định, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính, xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng trong Bộ luật Hình sự không quy định tội danh liên quan đến BHXH, do đó, doanh nghiệp gần như “nhờn thuốc”.
Một biện pháp được đánh giá là cứng rắn và kiên quyết hiện nay là khởi kiện ra tòa đối với các doanh nghiệp nợ BHXH, đặc biệt là các doanh nghiệp cố tình vi phạm. Theo lãnh đạo BHXH thành phố, vướng mắc về luật pháp là vướng mắc lớn nhất trong vấn đề khởi kiện các doanh nghiệp cố tình chiếm dụng tiền BHXH. Đưa được vụ kiện ra tòa án phải mất rất nhiều thời gian, qua nhiều thủ tục. Mặt khác việc thắng kiện chưa chắc đã giải quyết được hoàn toàn vụ việc: chủ doanh nghiệp có thời gian bỏ trốn, để lại khoản nợ không nhỏ, máy móc, thiết bị hao mòn, thanh lý tài sản không đủ trả nợ BHXH, lương công nhân, nợ mới phát sinh hàng trăm triệu đồng…Mặc dù lộ trình khởi kiện gặp nhiều khó khăn nhưng theo BHXH thành phố sẽ theo đến cùng vụ kiện những doanh nghiệp cố tình chây ỳ, vì quyền lợi hợp pháp của người lao động và bảo đảm thu ngân sách nhà nước.
Quận Hồng Bàng là địa bàn có số đơn vị nợ tiền BHXH lớn: 257/1060 đơn vị, doanh nghiệp với số nợ tính đến hết tháng 3-2011 là hơn 19 tỷ đồng, do đó năm nào cơ quan BHXH quận Hồng Bàng cũng phải nhiều lần “khăn gói”... đi đòi nợ BHXH vì quyền lợi của người lao động…Giám đốc BHXH quận Hồng Bàng Nguyễn Thị Thúy Lan cho biết: Một trong những giải pháp quan trọng trong vấn đề thu nợ BHXH là “nắm lấy thắt lưng doanh nghiệp”, theo dõi sát sao tình hình sản xuất-kinh doanh của doanh nghiệp, đôn đốc doanh nghiệp thanh toán nợ BHXH ngay khi có nguồn, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp về mọi mặt, nhất là đối với những trường hợp thực sự gặp khó khăn về tài chính, giúp họ giải quyết kịp thời chính sách cho người lao động. Phía cơ quan BHXH cũng thay đổi tác phong “hành chính” sang “phục vụ”, tạo mối gắn kết, thông cảm giữa “chủ nợ” và “con nợ”, dùng tình cảm để thuyết phục doanh nghiệp, thu hồi nợ cũng là giải pháp khả thi …
Theo Giám đốc BHXH thành phố Trương Văn Quý, biện pháp hữu hiệu vẫn là tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHXH cho người lao động và doanh nghiệp, ứng xử mềm dẻo, linh hoạt, chia sẻ, đối thoại với doanh nghiệp, địa phương và người lao động để giải toả những vướng mắc trong quá trình tham gia BHXH. Đội ngũ cán bộ kiểm tra của hệ thống BHXH chủ động tiếp cận với doanh nghiệp, phát hiện sớm những trường hợp chậm đóng, nhắc nhở kịp thời, tránh để lâu, khoản nợ càng lớn, càng khó xử lý.
Giải pháp quan trọng nữa là xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng với sự chỉ đạo sát sao của chính quyền địa phương, đặc biệt sự phối hợp giữa ngành Lao động Thương binh và Xã hội, Liên đoàn lao động, các Ban Quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất và BHXH trong việc đôn đốc thu và thực hiện pháp luật về BHXH. Đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp, cơ quan quản lý thuế, để chủ động nắm bắt thông tin về lao động, việc làm, tiền lương của doanh nghiệp, làm cơ sở để thực thi pháp luật về BHXH.
|
Năm 2010, đoàn kiểm tra liên ngành gồm thanh tra và BHXH quận Hồng Bàng kiểm tra 18 doanh nghiệp, trong đó có 8 doanh nghiệp vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội: đóng BHXH không đúng thời gian quy định, đóng không đủ số người thuộc diện phải đóng BHXH, không nộp hồ sơ thanh toán BHXH cho người lao động, không nộp hồ sơ để cơ quan BHXH cấp sổ cho người lao động và sử dụng quỹ BHXH không đúng mục đích. Đoàn kiểm tra lập biên bản xử phạt hành chính 11 doanh nghiệp hơn 40 triệu đồng. |
Thủy Giang