Tình trạng nợ tiền bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp: Trầm trọng - “thuốc” chưa đủ mạnh (Kỳ 2)
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ tiền BHXH của các đơn vị, nhưng bất luận thế nào, đây cũng là hành vi vi phạm pháp luật, trong chừng mực nào đó giống như trốn thuế hay chiếm dụng vốn của Nhà nước.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ tiền BHXH của các đơn vị, nhưng bất luận thế nào, đây cũng là hành vi vi phạm pháp luật, trong chừng mực nào đó giống như trốn thuế hay chiếm dụng vốn của Nhà nước. Nghiêm trọng hơn, việc làm này còn xâm hại trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người lao động…
Đi cùng đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành Sở Lao động- Thương binh-Xã hội, Bảo hiểm Xã hội đi “đòi nợ” tiền BHXH các doanh nghiệp mới thấy hết nỗi khổ của “chủ nợ”…Nhiều đơn vị mặc dù đã đặt lịch hẹn trước nhưng phần lớn chủ doanh nghiệp tránh né với nhiều lý do: bận họp, đi công tác, bị ốm….Có nơi phải “năm lần bảy lượt” đến mới tổ chức được cuộc làm việc…Phó Chánh thanh tra Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Lê Quang Hưng cho biết: “Công tác thanh tra các đơn vị về việc thực hiện pháp luật lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp luôn gặp khó khăn do không ít đơn vị thiếu sự hợp tác, có nơi khi đoàn thanh tra đến làm việc chủ doanh nghiệp tránh né, thậm chí không cho đoàn vào làm việc…”.
Mặc dù được vay ngân hàng với lãi suất 0% để chi trả nợ lương, nợ BHXH theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, song đến nay các doanh nghiệp thuộc VINASHIN tại Hải Phòng, nợ BHXH vẫn chưa được cải thiện. Ảnh: Duy Đức
Trong số 17 đơn vị, doanh nghiệp được thanh tra, kiểm tra tháng 12-2010, nhiều đơn vị nợ BHXH lớn như Chi nhánh Tổng công ty nạo vét đường biển 1 nợ hơn 3 tỷ đồng; Công ty cổ phần cơ khí thương mại và xây dựng Hải Phòng nợ hơn 2 tỷ đồng; Công ty cổ phần đầu tư xây dựng đường thủy nợ hơn 1 tỷ đồng…Có những đơn vị chây ỳ, kéo dài thời gian chậm đóng BHXH cho người lao động tới 57 tháng như Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ Hạ Long; Công ty cổ phần dệt may xuất khẩu Hải Phòng (54 tháng); Công ty xuất khẩu lao động thương mại và du lịch Hạ Long (40 tháng).
Việc nợ tiền BHXH của doanh nghiệp khiến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng. Đơn cử như gần 400 trường hợp ở Tổng công ty công nghiệp tàu thủy Phà Rừng có quyết định chấm dứt hợp đồng lao động, sa thải năm 2011 nhưng chưa được chốt sổ BHXH để hưởng quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp, chuyển cơ quan mới…
Mặc dù các Quyết định số 87 và 02 của Thủ tướng Chính phủ quy định từ ngày 10-1-2011 cho các doanh nghiệp, người lao động thuộc Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VINASHIN) và Tổng công ty hàng hải Việt Nam (Vinalines) vay ngân hàng với lãi suất 0% để chi trả nợ lương, nợ BHXH, BHYT, trợ cấp thất nghiệp…nhưng hết tháng 4, tình hình trả nợ của các doanh nghiệp thuộc VINASHIN tại Hải Phòng, nhất là những doanh nghiệp lớn vẫn chưa có dấu hiệu biến chuyển, thậm chí số nợ tại nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục tăng lên. Điển hình như Tổng công ty công nghiệp tàu thủy Bạch Đằng tính đến hết năm 2010 còn nợ 16,32 tỷ đồng thì nay tăng lên 20 tỷ đồng; Công ty TNHH nhà nước MTV công nghiệp tàu thủy Bến Kiền tăng số nợ từ 6,55 tỷ đồng lên 7,87 tỷ đồng; Nhà máy đóng tàu Tam Bạc tăng từ 1,52 tỷ đồng lên 1,7 tỷ đồng…Trong số này, có đơn vị nợ 3 năm, nhưng đến nay chưa có tín hiệu khắc phục…
Phần lớn lý do các doanh nghiệp đưa ra là gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh do ảnh hưởng suy thoái kinh tế thế giới, giá cả nguyên vật liệu tăng đột biến, thị trường không ổn định, thiếu việc làm cho người lao động…Một số doanh nghiệp thuộc VINASHIN chưa trả nợ với lý do còn chờ ngân hàng giải ngân. Theo ông Nguyễn Hữu Đô, Phó giám đốc BHXH quận Hồng Bàng: “Nhiều doanh nghiệp vừa là “con nợ” vừa là “chủ nợ” bởi bản thân doanh nghiệp cũng bị đối tác nợ do đó ảnh hưởng đến việc bố trí kinh phí đóng BHXH cho người lao động”.
Để chấn chỉnh tình trạng này nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động, những năm qua, các cơ quan quản lý Nhà nước đã áp dụng nhiều biện pháp xử lý như: tăng mức xử phạt vi phạm; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người lao động, giúp họ tự bảo vệ quyền lợi của chính mình; tăng cường đối thoại giữa doanh nghiệp, địa phương và người lao động để giải tỏa những vướng mắc trong quá trình tham gia BHXH... Tuy nhiên nợ BHXH vẫn là căn bệnh trầm kha chưa tìm được phương thuốc chữa trị hữu hiệu….
(Còn tiếp)
Thủy Giang