Tình trạng mua đất xây mộ trong chùa- Thiếu sự quản lý của chính quyền địa phương

Không chỉ bỏ ra hàng trăm triệu đồng để xây những ngôi “biệt thự” cho người âm, không ít người Hải Phòng đang có “mốt” mua đất, xây mộ gửi cốt người thân vào khuôn viên nhà chùa với hy vọng vong linh  người đã khuất được siêu thoát, con cháu ăn nên, làm ra. Có “cầu” ắt sẽ có “cung”, nhiều chùa dành một phần diện tích để xây dựng nghĩa trang và  giá của một ngôi mộ như vậy cũng từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

           

Nghĩa trang đặt ngay sát cạnh chùa (tại chùa Hải Ninh - Hội Đồng Thiện)

                                             

Khi chùa bị… nghĩa trang hóa

 

Đến chùa Hải Ninh - Hội Đồng Thiện (quận Lê Chân), ngay khi dạo bước tới cổng chùa, ai cũng có cảm giác nhẹ nhõm giữa không gian thanh tịnh, bình yên. Phía sau cổng chùa là một ao sen, giữa ao là bức tượng Phật bà Quan Âm, hai bên hành lang là 2 hàng cây xanh. Nhưng cảm giác tôn nghiêm, thanh tịnh thoáng chốc như “bóng câu bên cửa sổ”. Khi rẽ bước, đi sâu vào chùa mọi người sẽ dễ dàng quan sát thấy những ngôi mộ được táng lô nhô sau bức tường chỉ cao hơn đầu người 50cm. Theo một người thợ xây dựng tại đây, hai khu nghĩa trang của nhà chùa phải có đến hàng nghìn ngôi mộ. Khi gọi điện thoại cho quản lý nghĩa trang của chùa trình bày ý định hỏi mua đất để táng mộ, người đàn ông nghe máy trả lời rất ngắn gọn “nhà chùa hết đất rồi, chú đi chùa khác hỏi”. Tuy vậy, khi tôi ra hỏi người trông xe trước cổng chùa về ý định mua đất để táng mộ, người đàn ông này trả lời cả quyết rằng nhà chùa vẫn còn đất, giá của mỗi ngôi mộ 25- 30 triệu đồng. Ông ta còn nói sẽ bảo đảm lo đầy đủ mọi thủ tục nếu tôi có nhu cầu.

 

Tới chùa Kiều Sơn, phường Đằng Lâm, quận Hải An (cũng là một chùa cho táng mộ) vào những ngày cuối năm Canh Dần 2010, tôi gặp một đôi vợ chồng cũng vào chùa hỏi mua đất để táng mộ. Trong câu chuyện của họ, chị vợ tỏ ra trách cứ ông chồng kém linh hoạt, không chịu để ý đến mồ mả, suốt ngày chỉ mải công việc. Chị dẫn chứng nhà người bạn cùng cơ quan, sau khi gửi mộ vào chùa làm việc gì cũng thuận lợi, công việc đều “thuận buồm, xuôi gió”. Bắt chuyện, anh chồng cho biết, đang làm việc ở một công ty máy tính, còn người vợ là cán bộ Nhà nước, nhà ở phố Dư Hàng. Rồi anh phàn nàn: “Không biết vợ tôi nghe thông tin này ở đâu, cả tuần nay suốt ngày mặt nặng mặt nhẹ bắt tôi đưa đến chùa để hỏi mua đất”. Tôi đến gặp được sư trụ trì tên H. Khi tôi vừa bày tỏ ý định hỏi mua đất gửi cốt vào chùa, ông tỏ ý ngần ngại, bảo “nhà chùa hết đất rồi”. Nhưng, thấy thái độ năn nỉ của tôi, ông lại bảo sẽ “cố thu xếp”. Dẫn tôi ra khu nghĩa trang rộng khoảng 3-4 sào phía sau nhà chùa, những ô đất đã được chia lô và đánh số rất chi tiết, ông giới thiệu: đất ở đây đã được đặt mua hết, chỉ còn vài ngôi nhà chùa giữ lại không bán. Nhưng thấy chú thành thật nên cũng để cho chú, giá 1 ngôi là 40 triệu đồng.

 

Hiện với số tiền từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng, nhiều người có thể mua được 1 ngôi nhà khá khang trang làm nơi sinh sống cho cả gia đình. Tuy nhiên, cũng với số tiền ấy, có người sẵn sàng chi ra chỉ để mua một nơi an táng cho người quá cố. Chúng tôi đến  chùa Cao Linh (xã Bắc Sơn huyện An Dương). Sau khi tham quan, vãn cảnh chùa, tôi tìm gặp người quản lý chùa tên Đ. (là anh trai của sư trụ trì), bày tỏ ý định mua mộ để an táng. Anh ngay lập tức dẫn tôi đi thăm, giới thiệu về nghĩa trang của chùa. Theo anh Đ., chùa có tổng diện tích trên 4ha, nghĩa trang của nhà chùa được bố trí làm 4 khu A, B, C, D. Hầu hết mộ ở đây được thiết kế và bán theo đôi, nhà chùa không bán lẻ, giá một ngôi 50-60 triệu đồng. Nhưng anh Đ. cho biết, những ngôi này đã bán hết từ cuối năm ngoái. Anh cũng cho biết, nếu cần gấp có thể mua tháp mộ, giá mỗi tháp mộ 500 triệu đồng (1 tháp mộ có thể để đặt được 8 cốt), đặt bên cạnh tháp là một bức tượng Phật. Nhà chùa có trên 60 tháp và đã bán gần hết, chỉ còn lại vài tháp. Khi gặng hỏi về những ngôi tháp hai bên chùa, anh Đ. cho biết, giá chỗ đó từ 700 triệu đến 1 tỷ đồng, những người mua được chỗ đó phải có nhiều công đức, đi lại gần gũi với nhà chùa thì nhà chùa mới dành cho. Tuy nhiên, theo anh Đ, do chùa đang được mở rộng, phần đất dành cho khu tháp mộ sẽ còn nhiều.

 

Ở Hải Phòng, việc một số chùa cắt một phần đất để xây nghĩa trang bán cho dân diễn ra từ nhiều năm nay, có thể kể tới một số chùa như Vạn  Long (quận Lê Chân), chùa Đông Khê (quận Ngô Quyền), chùa Kiều Sơn (quận Hải An), chùa Linh Quang, Cao Linh, An Dương Đoài (huyện An Dương)…

 

Quan niệm sai lầm

 

Chùa vốn là chốn thiền môn thanh tịnh. Nhưng hiện nay, khi bước chân vào một số ngôi chùa, không ít người cảm thấy “lạnh sống lưng” vì những khu nghĩa trang, mồ mả lô nhô nằm ngay trong khuôn viên nhà chùa, tạo ra cảm giác lạnh lẽo, hoang vu. Có thể thấy việc xây mộ trong chùa không chỉ là câu chuyện diễn ra ở nội thành mà đã lan  đến các huyện và đang trở thành “mốt” trong nhân dân.

 

Về tình trạng này, nhiều vị cao tăng tinh thông Phật pháp cho rằng, quan niệm đặt mộ người thân trong chùa sẽ được hưởng phúc đức là hoàn toàn sai lầm. Bởi vì, chùa là nơi thanh tịnh để chúng tăng tu tập, để hướng người dân đi vào đường thiện. Gửi người thân vào chùa, để người thân mình đứng ngang hàng Thần, Phật, vô hình trung đã làm người thân mình có lỗi với Thần, Phật. Vì vậy, liệu chư phật có cứu giúp chân linh nhà chúng ta không hay chỉ thêm tội lỗi? Hơn nữa, khi người dân đến nhà chùa mong được thanh thoát tâm hồn, lại thấy nơi đó là một khu mồ mả, liệu chúng sinh còn tìm thấy được sự thanh tịnh chốn thiền môn? Theo giáo pháp nhà Phật, chân linh nào có tâm hướng về Phật, là đã được Phật chứng tâm, không cứ phải xác ở chùa mới được hưởng phúc.

 

Về phương diện xã hội, việc tập trung hàng trăm ngôi mộ trong khu vực dân cư đông đúc là không bảo đảm môi trường, trái với quy định của Nhà nước về quản lý nghĩa trang.

 

Thượng tọa Thích Quảng Tùng, Phó ban Thường trực Ban trị sự Thành hội Phật giáo Hải Phòng cho biết: Cắt đất hương hỏa của nhà chùa để xây dựng nghĩa trang bán cho dân là việc làm sai trái với quy tắc, hiến chương của nhà Phật. Hơn nữa, việc cắt đất chùa làm nghĩa trang không chỉ gây ô nhiễm môi trường, mất an ninh trật tự, ô uế, ảnh hưởng đến mỹ quan nhà chùa mà nguy hại hơn nó còn tạo ra tâm lý chạy đua mua đất chùa để an táng trong nhân dân. Hơn nữa, về lâu dài, việc xây mồ mả trong chùa còn làm mất đi yếu tố linh thiêng, thanh tịnh vốn có của nhà chùa. Thượng tọa cho biết, Thành hội Phật giáo đã có công văn gửi đến các chùa và chính quyền địa phương yêu cầu không để mộ trong khuôn viên nhà chùa. Tuy nhiên, cũng theo thầy Tùng, việc ngăn chặn và đi đến chấm dứt tình trạng này cần có sự vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương.

 

Thiết nghĩ, muốn giải quyết dứt điểm vấn đề này, ngoài sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các địa phương, cần tuyên truyền sâu rộng để một số người dân từ bỏ quan niệm sai lầm. Có như vậy, vấn đề này mới được giải quyết một cách triệt để.

 

Lam Giang