Tinh thần Cách mạng Tháng Mười sống mãi !

Ðó là nước Nga Xô-viết. Từ đây, CNXH hiện thực đã ra đời với tư cách là một kiểu chế độ xã hội mới và Ðảng Cộng sản đã ở vào vị thế Ðảng cầm quyền. Ðược trực tiếp sống trong những ngày Tháng Mười làm rung chuyển thế giới ấy, nhà báo Mỹ John Reed đã nhận định đó là một trong những sự kiện lớn nhất của lịch sử nhân loại.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười đã đập tan ách áp bức, bóc lột của chủ nghĩa tư bản và chế độ phong kiến tồn tại lâu đời ở nước Nga, đưa giai cấp công nhân, nông dân lên nắm chính quyền, biến ước mơ, nguyện vọng hàng trăm năm của quần chúng lao động về một chế độ xã hội không còn bóc lột, áp bức, bất công và biến lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học thành hiện thực sinh động. Với Cách mạng Tháng Mười, sự nghiệp giải phóng vĩ đại nhất đã mở ra trong lịch sử loài người: giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người; đồng thời mở đầu một kỷ nguyên mới gắn mục tiêu phát triển với các mục tiêu cao cả khác là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Ngay đêm thắng lợi đầu tiên của Cách mạng, chính quyền Xô-viết vừa ra đời đã ban hành Sắc lệnh hòa bình và Sắc lệnh ruộng đất, tuyên bố nước Nga Xô-viết rút ra khỏi cuộc chiến tranh thế giới và thỏa mãn những mơ ước ruộng đất từ hàng nghìn năm của nông dân. Tiếp đó, Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc Nga khẳng định quyền bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc ở Nga; Sắc luật xóa bỏ mọi sự phân biệt đẳng cấp, dân tộc và mọi tước vị phong kiến, xác lập sự bình đẳng giữa nam và nữ, quyền tự do tín ngưỡng, quyết định nhà thờ tách khỏi trường học. Bằng những việc làm thiết thực ấy, Cách mạng Tháng Mười đã thể hiện bản chất đích thực là một cuộc cách mạng giải phóng những người nghèo khổ và vì những người nghèo khổ - những người anh hùng đã dũng cảm vùng dậy chiến đấu dưới lá cờ đỏ búa liềm phá tan xiềng xích, xây dựng cuộc đời mới và gan góc bảo vệ thành quả cách mạng trước vòng vây khốc liệt của thù trong, giặc ngoài.

Lịch sử nước Nga và Liên Xô bước sang trang mới. Từ đầu những năm 20 trở đi, nhân dân Liên Xô dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản đã giành được những thành tựu to lớn trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc, cứu loài người khỏi thảm họa phát-xít. Từ một nước nông nghiệp, Liên Xô đã trở thành một cường quốc công nghiệp, có tổng sản lượng công nghiệp đứng đầu châu Âu và thứ hai thế giới. Bộ mặt đất nước Xô-viết đã thay đổi căn bản, mức sống và chất lượng cuộc sống của người dân hoàn toàn khác trước. Người lao động đã có được những bảo đảm về mặt xã hội mà không một nhà nước tư sản đương thời nào có thể đạt tới. Ngày nay, lịch sử đã chứng tỏ rằng, những vấn đề cơ bản của nhân quyền mang tính nhân văn cao cả, như bảo đảm đời sống, chăm sóc sức khỏe, đáp ứng nhu cầu nhà ở, giáo dục, công ăn việc làm, giảm thiểu tệ nạn xã hội,... là những lĩnh vực mà nhiều nước phương Tây hiện đại không thể so sánh nổi với Liên Xô trước kia. Chủ nghĩa xã hội đã được thiết lập ở 15 quốc gia trên thế giới, trở thành đối trọng hữu hiệu với chủ nghĩa tư bản đế quốc; một trong những nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định chiều hướng vận động của lịch sử. Tuy đã xảy ra nhiều đổi thay, biến động, nhưng đây là những trang sử thật hào hùng, từng được thế giới khâm phục và là những sự thật lịch sử không gì có thể bác bỏ được.

Cách mạng Tháng Mười có ảnh hưởng mạnh mẽ tới tiến trình lịch sử và cục diện thế giới, đã làm cho chủ nghĩa tư bản không còn là một hệ thống hoàn chỉnh bao trùm cả hành tinh. Thế giới không còn là độc tôn của chủ nghĩa tư bản, mà đã hình thành sự cùng tồn tại của hai chế độ xã hội, sau này trở thành hai hệ thống xã hội đối lập nhau là chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản. Hơn nữa, chịu sự tác động trực tiếp của bối cảnh rất mới ấy, chủ nghĩa tư bản không thể giữ nguyên diện mạo, chính sách, hoạt động... như trước được nữa. Những ưu việt kinh tế, xã hội, văn hóa, tinh thần, khoa học - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội đã tạo ra động lực thúc đẩy cuộc đấu tranh của lao động toàn thế giới, buộc chủ nghĩa tư bản phải điều chỉnh chính sách kinh tế - xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội, chú trọng các dịch vụ công thiết yếu như giáo dục, y tế, bảo hiểm, thông tin...

Cách mạng XHCN Tháng Mười Nga thành công đã mở rộng ảnh hưởng, vai trò của các vấn đề dân tộc và biến đổi nó từ vấn đề riêng của cuộc đấu tranh chống áp bức dân tộc thành vấn đề chung của công cuộc giải phóng các dân tộc bị áp bức, các nước thuộc địa và nửa thuộc địa khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc. Ánh sáng Cách mạng Tháng Mười soi rọi con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức và mở ra một triển vọng xán lạn cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc trên phạm vi toàn thế giới thông qua việc gắn kết cuộc đấu tranh của các dân tộc với cuộc cách mạng vô sản; gắn phong trào giải phóng dân tộc vào phong trào đấu tranh của các lực lượng cách mạng thế giới chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc. Nhờ vậy, chỉ trong thời gian vài ba thập kỷ, bão táp của cách mạng giải phóng dân tộc đã phá sập toàn bộ hệ thống thuộc địa mà chủ nghĩa thực dân đã dày công thiết lập ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ la-tinh. Hơn một trăm quốc gia độc lập ra đời, chủ động quyết định con đường phát triển của đất nước, nhiều nước công khai thể hiện như những đồng minh chính trị của CNXH và một số nước khác tuyên bố đi theo định hướng XHCN. Bản đồ chính trị thế giới đã được vẽ lại một cách căn bản, không gian của chủ nghĩa tư bản phải nhường lại nhiều vị trí chiến lược cho CNXH. Bước vận động tích cực này của lịch sử thế kỷ 20 rõ ràng là có động lực trực tiếp và sâu xa từ Cách mạng Tháng Mười. Ðúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã từng nhận định: "Giống như mặt trời chói lọi, Cách mạng Tháng Mười chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên trái đất. Trong lịch sử loài người, chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế".

Thế giới đã bước sang thiên niên kỷ mới với biết bao chuyển động đa tầng, đa diện, làm cho nhận thức của con người về hướng đi của lịch sử trở nên phức tạp hơn, khó thống nhất với nhau hơn. Dù thế nào đi nữa, thì như chính nhiều học giả của chủ nghĩa tư bản (Rene Dumond, Jacques Derrida, Jean Fonce, Peter Drucker, Noam Chomxky...) đã từng công khai lên tiếng rằng, chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loài người. Chưa bao giờ chủ nghĩa tư bản giàu mạnh như ngày nay, nhưng cũng chưa bao giờ phong trào chống chủ nghĩa tư bản lại có quy mô toàn cầu như hiện nay. Trong một thế giới sáng - tối đan xen, vẫn có hàng chục triệu người sắt son niềm tin cộng sản, tiếp tục con đường Tháng Mười để đi đến những mục tiêu cao cả của thời đại. Ðó là đội ngũ hơn 80 triệu đảng viên thuộc hơn 150 đảng cộng sản - công nhân toàn thế giới hiện nay. Ðó còn là hơn 1,5 tỷ công dân sống ở các quốc gia XHCN đang dành tâm sức, trí tuệ phát triển cả lý luận và thực tiễn của CNXH lên tầm cao thời đại mới. Ngày nay, mặc dù CNXH vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thử thách lớn, phong trào XHCN thế giới chưa vượt ra khỏi tình trạng khủng hoảng sau sự đổ vỡ chế độ XHCN ở Ðông Âu và Liên Xô, nhưng con đường được mở ra từ Cách mạng Tháng Mười với ý nghĩa trọng đại của nó vẫn là một xu thế vận động tất yếu của lịch sử nhân loại. Trong điều kiện lịch sử mới, các đảng cộng sản, công nhân và cánh tả trên thế giới vẫn nỗ lực đoàn kết, củng cố đội ngũ, sáng tạo điều chỉnh chiến lược, sách lược, tìm kiếm cách thức hoạt động, đấu tranh bằng nhiều hình thức đa dạng, đổi mới tập hợp lực lượng,... chuẩn bị từng bước những tiền đề hiện thực cho sự nghiệp đi lên CNXH phù hợp với điều kiện cụ thể ở mỗi nước, mỗi dân tộc, phù hợp với những biến đổi diễn ra trên thế giới trong điều kiện cách mạng khoa học - công nghệ, kinh tế tri thức và toàn cầu hóa.

Các đảng cộng sản cầm quyền ở Trung Quốc, Việt Nam, Cu-ba và Lào... đã chủ động tổng kết những bài học kinh nghiệm thành công cũng như không thành công trong xây dựng CNXH ở Liên Xô, Ðông Âu và những kinh nghiệm của chính mình, tích cực tìm tòi mô hình về lý luận và thực tiễn xây dựng CNXH. Nỗ lực khai phá mô hình và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của các đảng này mang tính đột phá, được thể hiện trước hết trong việc sử dụng kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH. Trung Quốc xác định mô hình kinh tế thị trường XHCN. Việt Nam trong tiến trình đổi mới đang ra sức tăng trưởng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Lào thực hiện nền sản xuất hàng hóa và từng bước chuyển sang kinh tế thị trường, quá độ tới CNXH. Nhiều đảng cộng sản, công nhân trên thế giới đánh giá cao sự lựa chọn mô hình phát triển kinh tế - xã hội của Trung Quốc và Việt Nam, coi đây là sự bổ sung độc đáo về lý luận của CNXH, đóng góp thiết thực vào việc phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin, phát triển lý luận CNXH trong điều kiện lịch sử mới. Những thành tựu cải cách, đổi mới của các nước XHCN là một minh chứng sinh động cho sức sống và khả năng tự đổi mới của CNXH. Nhờ vậy, công cuộc cải cách, đổi mới, phát triển CNXH ở Trung Quốc, Việt Nam, Cu-ba và Lào nhiều năm qua đạt được những thành tựu rất đáng khích lệ, góp phần to lớn vào việc củng cố vai trò và ảnh hưởng của CNXH trên thế giới, làm cho các nước XHCN ngày càng trở thành những chủ thể quan trọng của quan hệ quốc tế trong thế giới đương đại.

Sự nghiệp đổi mới của Việt Nam 20 năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. GDP tăng 3,5 lần, thu nhập bình quân trên đầu người tăng hơn ba lần. Từ chỗ bị bao vây cấm vận, Việt Nam đã bình thường hóa và thiết lập quan hệ ngoại giao với 169 nước, đồng thời phát triển quan hệ đa phương, đa dạng với các đối tác nước ngoài theo tinh thần là bạn và đối tác tin cậy, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.

Các cuộc cách mạng mở đầu những thời đại mới trong lịch sử nhân loại, trong đó có cuộc cách mạng tư sản, đều có tiến trình gập ghềnh bởi hàng loạt nguyên nhân khách quan và chủ quan như sự chống phá tinh vi, quyết liệt của các thế lực thù địch; sai lầm, hạn chế của các lực lượng cách mạng; điều kiện, tình thế cách mạng chưa chín muồi, v.v. Cuộc cách mạng XHCN càng không thể có tiến trình phẳng phiu, suôn sẻ bởi một lý do rất hiển nhiên: đây là trận chiến đấu cuối cùng của vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức nhằm kết thúc các loại chế độ xã hội của bóc lột, nô dịch và bất công. Nhìn trong tầm vóc lịch sử lớn lao đó, thì những mất mát, đổ vỡ, thất bại tạm thời của CNXH ở Ðông Âu, Liên Xô và một số nơi khác, là điều có thể hiểu được; đồng thời, những thành tựu của CNXH trong cải cách, đổi mới cùng với những bước tiến mới của phong trào cộng sản, công nhân, cánh tả trên thế giới hiện nay càng cho thấy rõ hơn con đường Tháng Mười Nga vẫn xác lập phương hướng cho các dân tộc đi đến tương lai. Ðó là con đường của hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; con đường của giải phóng và phát triển, tiến tới CNXH.

Sau 90 năm từ Cách mạng Tháng Mười đến nay với biết bao thăng trầm, biến động to lớn, phức tạp, cả thành tựu vĩ đại và thất bại đau đớn, đã minh chứng cho sự tổng kết thực tiễn sâu sắc, sáng suốt của Lê-nin về những quy luật đối với cách mạng, đó là, cách mạng vô sản giành được chính quyền mới chỉ là bắt đầu, giành chính quyền đã khó, giữ được chính quyền càng khó hơn nhiều. Nếu cách mạng không xây dựng thành công một nền kinh tế mới với năng suất lao động cao, có chất lượng và hiệu quả thể hiện bản chất ưu việt của CNXH thì những thành quả, những thắng lợi mà cách mạng đã giành được khó có thể giữ vững và khả năng phục hồi chế độ cũ rất có thể xảy ra. Ðảng ta đã nhận thức rõ bài học đó và, từ thực tiễn của cách mạng Việt Nam, từ những thất bại nặng nề của CNXH ở Liên Xô và Ðông Âu những năm vừa qua, chúng ta đã thực hiện thành công hai nhiệm vụ cực kỳ to lớn, đó là giành chính quyền và giữ chính quyền. Ðảng đã khởi xướng và lãnh đạo sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, tạo nên những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong hơn 20 năm qua.

Với ý nghĩa đó, sau 90 năm, Cách mạng Tháng Mười không chỉ là biểu tượng sáng ngời về khát vọng và sức mạnh của CNXH, mà nhiều bài học lớn, bổ ích từ Cách mạng Tháng Mười vẫn còn nguyên giá trị trong thực tiễn đổi mới và xây dựng CNXH ở Việt Nam.

PGS. TS TÔ HUY RỨA
Bí thư Trung ương Ðảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương