TinAI? - Chiến dịch tạo năng lực thiết yếu cho công dân kỷ nguyên AI

Tham dự chương trình có ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên chấp hành TW Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam; Trung tướng Lê Xuân Minh - Ủy viên Đảng ủy công An Trung ương, Bí thư Đảng uỷ, Cục trưởng Cục an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ công an, chủ tịch Liên minh niềm tin số; đại tá Nguyễn Tiến Đạt, Phó Giám đốc Công an Thành Phố Hà Nội.

Sự kiện còn có sự hiện diện của đại diện các Bộ, ban, ngành, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, trường đại học, chuyên gia, nhà sáng tạo nội dung, đơn vị truyền thông cùng đông đảo sinh viên và cộng đồng quan tâm đến môi trường thông tin trên không gian mạng.

Chiến dịch TinAI? dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp tổ chức cùng Liên minh Niềm tin số và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cùng sự đồng hành của Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV). Chiến dịch được triển khai với thông điệp “Kiểm trước tin sau”, hướng tới xây dựng một phản xạ mới trong cộng đồng: trước khi tin, trước khi chia sẻ hay đưa ra quyết định từ một thông tin trên mạng, mỗi người cần dành thời gian kiểm chứng nguồn tin, bối cảnh và tính xác thực của nội dung.

Lễ khởi động Chiến dịch TinAI? - Kiểm trước tin sau, và ra mắt bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng” phối hợp cùng Ban Thời sự Đài Truyền hình Việt Nam. đánh dấu bước khởi đầu của một chiến dịch truyền thông cộng đồng quy mô toàn quốc nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường thông tin số.

Kiểm chứng tin giả là một năng lực công dân thiết yếu trong kỷ nguyên AI

Phát biểu tại sự kiện, Trung tướng Lê Xuân Minh khẳng định: Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ trong cách con người tạo ra, tiếp cận và lan truyền thông tin. Chưa bao giờ việc tạo ra một bức ảnh/video, một giọng nói hay một câu chuyện có sức thuyết phục lại nhanh chóng và dễ dàng như hiện nay.

"AI mở ra những cơ hội to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhưng cùng với đó là những thách thức mới đối với môi trường thông tin. Điều chúng ta đang đối mặt không chỉ là sự gia tăng của tin giả hay các nội dung sai lệch. Điều đáng quan tâm hơn là ranh giới giữa thật và giả đang ngày càng trở nên mong manh. Những gì chúng ta nhìn thấy, nghe thấy hay đọc được trên không gian mạng không còn mặc nhiên đồng nghĩa với sự thật." - ông nói.

Trong bối cảnh đó, theo Trung tướng Lê Xuân Minh, bảo vệ an ninh trên không gian mạng không chỉ là bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu hay hạ tầng số. Quan trọng hơn, đó còn là bảo vệ niềm tin của xã hội đối với thông tin.

"Một thông tin sai lệch nếu được lan truyền rộng rãi có thể gây tổn hại đến uy tín của cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức, gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và sự phát triển bền vững của đất nước." - ông khẳng định.

Ông cũng đưa ra thực tế: Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn sự tỉnh táo của con người. Không có một công cụ nào có thể kiểm chứng thay chúng ta mọi thông tin. Không có một cơ quan nào có thể theo kịp tốc độ lan truyền của hàng triệu nội dung được tạo ra mỗi ngày.

Vì vậy, theo ông, giải pháp căn cơ nhất chính là xây dựng văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, để mỗi người dân khi tiếp cận thông tin đều có thói quen kiểm tra nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và cân nhắc trước khi tin, chia sẻ và hành động.

"Đó không chỉ là một kỹ năng số mà đang trở thành một năng lực công dân thiết yếu trong kỷ nguyên AI." - Trung tướng Lê Xuân Minh khẳng định.

Đây cũng là lý do Chiến dịch TinAI? với thông điệp "Kiểm trước tin sau" ra đời dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp Liên minh Niềm Tin Số, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.

Cục trưởng cục A05 Bộ Công an kỳ vọng Chiến dịch TinAI? sẽ hình thành một mạng lưới đồng hành rộng khắp, với sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, các tổ chức xã hội, các nhà sáng tạo nội dung và mỗi người dân. Mỗi chủ thể với vai trò của mình sẽ cùng góp phần xây dựng một hệ sinh thái thông tin lành mạnh, nơi sự thật được lan tỏa nhanh hơn và niềm tin được xây dựng trên nền tảng của sự kiểm chứng.

Về Bản tin "Thật-giả, kiểm chứng", do Ban Thời sự Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp thực hiện cùng Lực lượng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ tổ chức, Trung tướng cho hay: Bản tin sẽ góp phần cung cấp tới công chúng một kênh thông tin ngắn gọn, chính thống và kịp thời về các vụ việc nổi bật, các thủ đoạn mới và những nội dung cần được kiểm chứng trên không gian mạng.

"Chúng tôi kỳ vọng bản tin sẽ trở thành một cầu nối tin cậy giữa cơ quan chức năng, báo chí và người dân, góp phần lan tỏa những thông tin đã được xác minh, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng tiếp cận thông tin trong cộng đồng." - ông Minh nói.

Chúng ta kiểm chứng không phải chỉ để vạch trần cái xấu, mà còn phải để bảo vệ cái tốt

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên chấp hành TW Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam đã đề cao vai trò của kỹ năng công dân thiết yếu - kỹ năng công dân số, phản xạ trực giác để giúp chúng ta phân biệt tin thật, tin giả, không tham gia vào việc phát tán tin giả. Ông ấy ví von "Tin thật chưa kịp xỏ giày, tin giả đã đi được nửa vòng trái đất" để khẳng định sự lan truyền nguy hiểm của tin giả trong đời sống hiện nay.

"Chúng ta kiểm chứng không phải chỉ để vạch trần cái xấu, mà còn phải để bảo vệ cái tốt" - ông nhấn mạnh vai trò của việc nhận diện tin thật.

Tổng giám đốc Đài truyền hình Việt Nam cũng đã dẫn lời của Tổng Bí Thư - Chủ tịch nước Tô Lâm để khẳng định: Một xã hội thiếu niềm tin thì chi phí trở nên rất đắt đỏ; Khi cái đúng được bảo vệ, những người làm việc tốt sẽ không cảm thấy cô đơn.

Giới thiệu về bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng”, ông cho hay: “Thật - Giả, kiểm chứng” chính thức phát sóng trên VTV vào lúc 19h55 hàng ngày nhằm cung cấp các nội dung xác minh, phân tích những vụ việc đang được dư luận quan tâm, nhận diện các thủ đoạn tạo dựng và phát tán tin giả, đồng thời hướng dẫn người dân các kỹ năng kiểm chứng thông tin bằng những hình thức trực quan, ngắn gọn, dễ tiếp cận.

Bản tin không kỳ vọng mỗi kỳ sẽ vạch trần một thủ đoạn, nhưng sẽ cập nhật các vụ việc nổi bật trên không gian mạng, phân tích dấu hiệu nhận biết thông tin sai lệch, cảnh báo các xu hướng lừa đảo mới, đồng thời cung cấp kiến thức và công cụ giúp người dân chủ động bảo vệ mình trước những nội dung giả mạo được tạo ra bằng AI và các công nghệ mới.

Mỗi người dùng Internet đều có thể trở thành “người gác cổng” của thông tin

Trong khuôn khổ sự kiện, đã diễn ra tọa đàm với chủ đề “Xây dựng phản xạ kiểm chứng trong kỷ nguyên AI”.

Tọa đàm đã thu hút sự tham gia của các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ và các nhà sáng tạo nội dung. Các diễn giả đến từ doanh nghiệp công nghệ MoMo, đại diện nền tảng số TikTok, chuyên gia tâm lý học tội phạm, đại diện cơ quan báo chí, truyền hình và nhà sáng tạo nội dung số cùng chia sẻ góc nhìn về những thách thức do AI tạo ra đối với môi trường thông tin, trách nhiệm của các bên trong việc xây dựng một hệ sinh thái thông tin minh bạch, đáng tin cậy.

Các ý kiến tại tọa đàm đều thống nhất rằng, trong kỷ nguyên AI, cuộc chiến chống tin giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý hay các tổ chức báo chí mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi người dùng Internet đều có thể trở thành “người gác cổng” của thông tin nếu hình thành được thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ.

Rapper "Đen vâu" đặt câu hỏi: AI đã mang lại cho chúng ta điều gì? Anh hy vọng các bạn sinh viên sẽ dùng tri thức để ngăn chặn những thông tin độc hại, lan tỏa thông tin về chiến dịch TinAI, là một phần tử tốt cho chiến dịch này.

Chia sẻ về các nguyên tắc để đưa đến độc giả những bản tin chính xác nhất, vị diễn giả đến từ Ban Thời sự - VTV - chia sẻ:

"Chúng tôi có nhiều tầng lớp kiểm chứng để có những thông tin chuẩn xác nhất. Quy trình rất chặt chẽ từ tiếp nhận, quyết định có xử lý thông tin đó không, khai thác thông tin, xử lý thông tin, kiểm duyệt...

Một trong những nguyên tắc chúng tôi luôn tuân thủ là phải lấy tin nguồn, và kiểm tra chéo. Tin cũng phải tuân thủ pháp luật, không gây hại cho xã hội." đại diện đến từ Ban Thời sự - Đài truyền hình Việt Nam chia sẻ.

Với các bạn trẻ, diễn giả này khuyên: Hãy chậm lại một chút trước khi chia sẻ!

Bà lưu ý 4 yếu tố cần ghi nhớ khi kiểm chứng thông tin: Nguồn tin - Bằng chứng - Bối cảnh - Động cơ.

TinAI sẽ được triển khai trên nhiều nền tảng truyền thông

Cũng tại chương trình, Ban Tổ chức đã chính thức phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Chiến dịch TinAI? trên phạm vi toàn quốc.

Lý giải về tên của chiến dịch, đại diện ban tổ chức cho biết: "Tin AI? - có thể hiểu là A.I - công nghệ. Cũng có thể là tin vài "ai" - một con người." Trong thời gian tới, chiến dịch sẽ triển khai đồng bộ nhiều hoạt động truyền thông trên báo chí, mạng xã hội và các nền tảng số; phát hành các video, infographic, bản tin kiểm chứng; phối hợp với các địa phương, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, MCN, KOL, KOC và các tổ chức xã hội để lan tỏa kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin tới cộng đồng.

Một trong những điểm nhấn của chiến dịch là việc huy động mạng lưới các nhà sáng tạo nội dung, cơ quan báo chí, tổ chức và cộng đồng cùng tham gia lan tỏa thông điệp “Kiểm trước tin sau”, góp phần xây dựng môi trường thông tin số an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Thông qua Chiến dịch TinAI? và bản tin “Thật - Giả, kiểm chứng”, Ban tổ chức kỳ vọng sẽ từng bước hình thành văn hóa kiểm chứng trong cộng đồng, giúp người dân nâng cao khả năng nhận diện thông tin giả, hạn chế việc vô tình tiếp tay lan truyền tin sai sự thật và cùng chung tay xây dựng một không gian mạng lành mạnh, an toàn và đáng tin cậy.

Công nghệ không thể thay cho con người. Môi trường an toàn bắt đầu từ mỗi cá nhân, mỗi chúng ta sẽ là một mắt xích cho cộng đồng an toàn. Mỗi người hãy nhớ: Kiểm trước khi Tin.