Tin giả và áp lực của người làm báo

(PLVN) - Với sự ra đời của mạng Internet và các thiết bị kỹ thuật số, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể trở thành người làm báo. Nhưng cũng từ đây, các nguồn tin thất thiệt được công khai đăng tải trên mạng xã hội, đẩy cả người làm báo lẫn độc giả mông lung trong vòng quay thật - giả mà nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng sẽ rất dễ đi chệch hướng thông tin. Chính điều này tạo nên áp lực không nhỏ với đội ngũ những người làm báo.
Dù chịu nhiều áp lực, những người làm báo vẫn luôn đam mê và giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết với nghề. (Ảnh minh họa) Dù chịu nhiều áp lực, những người làm báo vẫn luôn đam mê và giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết với nghề. (Ảnh minh họa)

Cuộc đua thông tin

Có thể nói, “thế giới đã trở nên phẳng” hơn khi việc trao đổi thông tin giữa các cá nhân trên mọi quốc gia hiện nay vô cùng dễ dàng và nhanh chóng. Không một tin tức gì được gọi là bí mật với cả thế giới nếu nó đã được đưa lên mạng Internet. Ở bất cứ ngóc ngách nào của thế giới, mọi người đều có thể làm tin, viết bài, chụp ảnh… rồi gửi về Tòa soạn, và chỉ trong vài phút, những thông tin đó có thể trở thành những tin, bài “hot” trên các trang báo điện tử, thu hút hàng triệu người theo dõi.

Điều đáng nói, trong nhiều trường hợp, tác giả của những bài viết này không phải là những nhà báo chuyên nghiệp. Họ có thể là anh công nhân đang làm việc tại công trường, là những cô-cậu sinh viên đang ngồi trên giảng đường, thậm chí là  bác nông dân trên đường ra trang trại… vô tình chứng kiến những vụ tai nạn lao động, những hành vi ứng xử thiếu văn hóa… nên đã ghi lại, chụp lại rồi gửi đăng báo.

Trong thời điểm đó, những tin tức này chiếm vị thế độc quyền của một số ấn phẩm báo chí, áp lực vì thế càng cao đối với các nhà báo chuyên nghiệp. Để tăng sức cạnh tranh với độc giả, để không bị “lép vế” trước các cộng tác viên, các nhà báo lập tức lao vào cuộc đua tìm kiếm thông tin với một quyết tâm: thông tin phải nhanh nhất, nóng nhất, có giá trị nhất…

Nhưng, cũng vì chạy theo tin nóng, dẫn thông tin từ nhiều nguồn chưa được kiểm chứng, nhiều nhà báo, phóng viên đã vô tình tiếp tay cho nạn tin giả tiếp cận được với bạn đọc, gây nên những hệ lụy nguy hiểm. Điển hình là mới đây, một số tờ báo dựa vào thông tin từ mạng xã hội đã đồng loạt đăng tải bài viết về việc nam sinh lớp 9 tại tỉnh Phú Thọ làm 4 bạn gái mang thai, khiến dư luận dậy sóng, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của cá nhân nam sinh này và cả gia đình của nạn nhân.

Hay trước đó, do hiểu lầm và thiếu kiểm chứng với hình ảnh trên trang Facebook cá nhân của một hoạ sĩ, một vài toà soạn đã bị “việt vị” thông tin khi đăng một bản tin không đúng sự thật với tiêu đề: “Nghệ sĩ Việt đầu tiên có tên trên Đại lộ danh vọng Hollywood”. Rất cầu thị, ngay sau khi phát hiện ra sai sót về nghiệp vụ, những tờ báo này đã đính chính và gửi Lời xin lỗi đến bạn đọc.

Nghĩa vụ vạch trần và dập tắt tin giả 

Với nhân cách của một nhà báo vĩ đại, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh coi trung thực là một tiêu chuẩn đạo đức rất quan trọng trong hoạt động nghề nghiệp báo chí. Người đòi hỏi các nhà báo trong mọi trường hợp khen cũng như chê đều với động cơ trong sáng, khách quan, không thể viết báo vì mục đích vụ lợi, cá nhân, ích kỷ.

Bác yêu cầu người viết báo phải có trách nhiệm cao trước nội dung bài báo của mình, phải có căn cứ thuyết phục; không được vội vàng mới nghe qua đã viết, không được chủ quan, suy đoán, phải có điều tra, nghiên cứu kỹ, nếu không đúng thì không nên viết: “Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn”. Bởi vậy, không phải ngẫu nhiên mà một trong những quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo nước ta là “phải hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật”.

Không chỉ đưa tin đúng, các nhà báo còn có nghĩa vụ vạch trần và dập tắt những tin giả cũng như thông tin bị xuyên tạc, bóp méo, gây hoang mang trong dư luận. Chỉ khi người dân hiểu rõ được bản chất của những thông tin bịa đặt, vô căn cứ trên mạng xã hội, họ sẽ lại trao trọn niềm tin vào những nguồn tin chính thống trên các ấn phẩm báo chí.

Như Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng từng nhắc nhở: Báo chí của chúng ta không nên chạy đua với mạng xã hội về việc đưa tin nhanh nhất. Hãy đưa tin có kiểm chứng. Mạng xã hội đang mất uy tín vì tin giả, điều này đang tạo ra nhu cầu ngày một lớn hơn về thông tin chính xác, có kiểm chứng. Và đây chính là mảnh đất của báo chí.  

Những năm gần đây, do ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường, nhiều nhà báo, phóng viên đôi lúc đã không giữ được “ngòi bút sắc” khi tự mình đánh mất bản ngã, rơi vào cạm bẫy đầy sức hút của những thông tin hỗn độn để rồi bị chính những thông tin này “nhấn chìm”. Cái giá phải trả cho sự cẩu thả này không chỉ là danh dự, nhân phẩm của một nhà báo cụ thể mà còn là sự hồ nghi, sự suy giảm niềm tin yêu của độc giả với “làng báo chí” Cách mạng nói chung.

Vì vậy, khi đã mang trong mình sứ mệnh cao cả là “chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, tư tưởng”, những người cầm bút không cho phép mình được cẩu thả; không vì đề cao tính thời sự mà bỏ qua tính xác thực và nhân văn của mỗi thông tin đem đến cho bạn đọc. Hiểu một cách đơn giản nhất thì những tác phẩm báo chí không chỉ cung cấp cho bạn đọc nguồn tin chân thực mà còn phải biết dẫn dắt dư luận hiểu đúng bản chất của vấn đề, sự kiện, từ đó có suy nghĩ và cách hành xử có văn hóa. Báo chí phải đem đến cho công chúng niềm tin ở sự thật, tin vào giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

Đứng giữa mênh mông nguồn tin, giữa lẫn lộn thật - giả, xấu - tốt, đòi hỏi mỗi người làm báo phải có lương tâm và trách nhiệm. Thông qua những người làm báo chân chính, nhiều tờ báo đã trở thành chỗ dựa tin cậy cho độc giả, góp phần xây dựng niềm tin của xã hội vào sự nghiêm minh của pháp luật, vào đường lối đổi mới của Đảng và đất nước.  

Vân Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam: Quan hệ giữa pháp luật, pháp chế, pháp quyền trong Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam

Pháp luật vừa là công cụ để Nhà nước quản lý xã hội, vừa là công cụ để nhân dân làm chủ, kiểm tra, giám sát quyền lực nhà nước (Ảnh: Người dân góp ý xây dựng chính quyền).
(PLVN) - Để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN đòi hỏi phải xử lý đúng nguyên tắc pháp quyền và phân quyền nhằm kiểm soát quyền lực nhà nước bằng luật pháp, trong đó có quyền lực trong lĩnh vực luật pháp được thể hiện ở mối quan hệ giữa pháp luật, pháp chế và pháp quyền.

Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô: Nghiên cứu thấu đáo, vận dụng tối đa các chính sách đặc thù

Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng phát biểu kết luận hội nghị. Ảnh: Cổng TTĐT Hà Nội.
(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh nội dung trên khi chủ trì hội nghị Thường trực Thành ủy Hà Nội cho ý kiến về Báo cáo triển khai Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, chiều nay, 27/6.

Hà Nội tiếp tục tăng cường quản lý, sử dụng tài sản công là nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà, Trưởng Đoàn giám sát, phát biểu kết luận buổi làm việc
(PLVN) - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh vấn đề trên khi làm Trưởng đoàn giám sát của HĐND TP Hà Nội làm việc với UBND TP về việc thực hiện các quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng tài sản công là nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước của TP, ngày 27/6.

Gây dựng, trợ giúp để kiều bào trở thành những 'Đại sứ văn hoá Việt Nam' ở nước ngoài

Ông Mai Phan Dũng – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao,
(PLVN) - Người Việt Nam ở nước ngoài đều phải được gây dựng và trợ giúp để trở thành những “Đại sứ văn hoá Việt Nam” ở nước ngoài. Thông qua những vị Đại sứ này, chúng ta sẽ đạt được thành tựu và hiệu quả cao nhất trong công việc quảng bá văn hoá Việt Nam ở các nước sở tại...

Tạo ra những động lực mới, cảm hứng mới trong lao động sản xuất

Tạo ra những động lực mới, cảm hứng mới trong lao động sản xuất
(PLVN) - Gặp mặt người lao động tiêu biểu ngành Dầu khí trong phong trào thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo giai đoạn 2017-2022 cuối tuần qua, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam tiếp tục phát động các phong trào thi đua lao động sáng tạo một cách thực chất và hiệu quả, tạo ra những động lực mới, những cảm hứng mới trong lao động sản xuất, nghiên cứu khoa học, cải tiến kỹ thuật…

Đề cao trách nhiệm nêu gương, tu dưỡng cá nhân, tăng cường các hoạt động giám sát

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng.
(PLVN) - PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho rằng, những vụ việc sai phạm của các cán bộ cấp cao thời gian qua có cả nguyên nhân từ chính bản thân cán bộ đó và cả do còn “lỗ hổng” trong các cơ chế, chính sách hiện hành. Để những vụ việc sai phạm không xảy ra được, cần tăng cường cả việc tự tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên và thực hiện tốt những cơ chế quản lý, giám sát đối với họ.

Còn nhiều dư địa để phát triển quan hệ Việt Nam - Hungary

Quang cảnh buổi tiếp Phó Chủ tịch QH Hungary Istvan Jakab.
(PLVN) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Phó Chủ tịch Quốc hội Hungary khẳng định quan hệ hai nước còn nhiều dư địa để phát triển và tin tưởng chắc chắn rằng, kết quả chuyến thăm lần này sẽ góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam – Hungary, trong đó quan hệ giữa hai Quốc hội là một trụ cột quan trọng.

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 3 nội dung lớn 'thúc đẩy' doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam và Đà Nẵng

Thủ tướng Phạm Minh Chính dành thời gian để phân tích về 3 nội dung lớn nên đầu tư vào Việt Nam và Đà Nẵng
(PLVN) - Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các doanh nghiệp, các nhà đầu tư đầu tư nhiều hơn nữa vào Việt Nam và Đà Nẵng trên tinh thần “chân thành, tin cậy và trách nhiệm”, “đã nói là làm, đã làm là hiệu quả”, luôn “tự hào và vinh dự” khi lựa chọn Việt Nam làm địa điểm đầu tư, cùng nhau chiến thắng, “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”…