Tin đồn thất thiệt và những tác động xấu đến xã hội

Những tin đồn rùng rợn

Vừa qua, trên địa bàn xã Hồng Thái, huyện An Dương xảy ra một vụ việc gây xôn xao dư luận. Một số người xã này bắt giải lên UBND xã một người đàn ông bị nghi ngờ có hành vi bắt cóc trẻ em. Thế rồi như một phản ứng dây chuyền, hàng chục rồi hàng trăm người rỉ tai nhau “bắt được một kẻ chuyên bắt cóc trẻ em, giết người lấy nội tạng”. Những người đầu tiên chứng kiến sự việc kể rằng: khi phát hiện người đàn ông có hành vi khả nghi, định ép buộc cháu Bùi Thị Hoa (10 tuổi) là con anh chị Lê Thị Huyền và Bùi Văn An ở thôn Hy Tái, xã Hồng Thái (An Dương) lên xe thì bị bà con hô hào, chặn bắt. Tuy nhiên, khoảng 1 giờ sau thì thông tin này được đồn thổi rằng kẻ bắt cóc đã bắt cháu Hoa, cho vào bao tải, chằng ở xe máy trên đường tẩu thoát thì bị chặn bắt. Tin đồn rùng rợn này càng khiến nhiều người tin hơn khi người nọ kể cho người kia nghe chuyện 1 tháng trước ở huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương có.... hàng chục trẻ em bị bắt cóc, lấy nội tạng. Một số người “thạo tin” còn rỉ tai nhau: mấy ngày trước ở xã bên (xã Quốc Tuấn, huyện An Dương) cũng vừa xảy ra một vụ bắt cóc trẻ em lấy nội tạng bán.

Những tin đồn như một làn sóng truyền từ người này sang người khác với tốc độ như đường truyền internet khiến hàng trăm người từ các xã lân cận đổ về, nhiều người qua đường cũng dừng lại hùa theo đám đông. Sự việc lên đến đỉnh điểm khi hàng trăm người bao vây, đập phá trụ sở Ban Công an xã và lôi người bị nghi ngờ ra sân đánh đập đến bất tỉnh. Khi phóng viên các cơ quan báo chí tới tìm hiểu vụ việc cũng bị số người này chặn lại, kiểm tra giấy tờ vì nghi ngờ “là đồng bọn của kẻ bắt cóc tới giải cứu”. Những người này chỉ ra khỏi khu vực UBND xã khi lực lượng công an huyện, cảnh sát cơ động tới giải tán đám đông, đưa người bị thương đi bệnh viện.

Tưởng như vụ việc ở xã Hồng Thái dừng lại ở đó thì ngày hôm sau, tại địa phương này lại rộ lên tin đồn: “Ở xã bên cạnh phát hiện một... ngôi mộ trẻ em. Kẻ bắt cóc trẻ em đã mổ bụng, lấy nội tạng rồi chôn xác ở một góc ruộng. Tin đồn khiến hàng trăm người hiếu kỳ kéo đến nơi được coi là ngôi mộ của đứa trẻ bị giết chết lấy nội tạng. Trước sự chứng kiến của hàng chục người, một số người khai quật “ngôi mộ” này thì phát hiện... một con chó chết. Thì ra, trước đó một số trẻ em đi chơi ngoài đồng, thấy có con chó chết bèn đào hố chôn, đắp đất, thắp hương. Lợi dụng việc này, một số kẻ tung tin đó là mộ của trẻ em bị bắt cóc lấy nội tạng. Không chỉ có thế, cũng trong thời điểm này, khu vực trạm biến áp xã Hồng Thái có mấy cành cây mọc cao, rủ xuống trạm điện gây chập điện, tạo ra tiếng nổ nhỏ. Ngay lập tức, tiếng nổ này được đồn thổi là... đồng bọn của kẻ bắt cóc trẻ em ném lựu đạn trả thù.

Hàng loạt những tin đồn thổi gây hoang mang dư luận trở thành chủ đề bàn tán khắp làng trên xóm dưới khu vực chung quanh xã An Hồng, huyện An Dương. Những người hiểu biết, bình tĩnh suy xét vấn đề thì chỉ biết thở dài “ôi tin đồn”.

Tác động xấu của tin đồn nhảm

Vụ việc tại xã An Hồng, huyện An Dương không phải là vụ việc duy nhất xuất phát từ tin đồn. Cách đây vài tháng, trên địa bàn thành phố xuất hiện tin đồn vợ chồng ông chủ nhà hàng P.C... tự tử vì vỡ nợ. Nhiều người rỉ tai nhau đồn thổi nhiều tình tiết ly kỳ như nợ nần hàng trăm tỷ đồng khiến người vợ phải tự tử. Những luồng tin “chi tiết” hơn còn cho biết, hiện gia đình họ phải đi làm thuê cho một ông chủ khác với mức lương 3 triệu đồng/tháng, con cái họ phải đi làm thuê kiếm sống. Tuy nhiên, sự việc lại không diễn ra như vậy, cuộc sống của ông bà chủ nhà hàng P.C cũng như hoạt động kinh doanh của nhà hàng vẫn bình thường. Một người con của họ đang du học ở nước ngoài, một người đang lập nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh và một người công tác trong một cơ quan ở Hải Phòng. Anh T.L, con trai ông chủ nhà hàng P.C, hiện công tác tại một cơ quan ở Hải Phòng, cho biết: “Tin đồn thất thiệt khiến gia đình tôi lao đao một thời gian. Tôi nghĩ tin đồn thất thiệt này do một số người tung ra nhằm ý đồ triệt hạ uy tín của chúng tôi”.

Gần đây nhất, hàng trăm người hiếu kỳ truyền tai nhau việc siêu thị Big C có... ma. Nhiều người thêu dệt việc có “ma” vào siêu thị mua hàng, thanh toán bằng... tiền âm phủ. Tuy nhiên, lãnh đạo siêu thị này công bố công khai rằng tất cả những thông tin trên chỉ là tin bịa đặt nhằm triệt hạ uy tín của siêu thị.

Qua những vụ việc xảy ra trên địa bàn thành phố trong thời gian qua mà nguyên cớ đều xuất phát từ tin đồn, có thể nhận thấy một điểm chung: hầu hết những tin đồn mang nội dung tiêu cực, đánh vào tâm lý hiếu kỳ của mọi người. Nhiều tin đồn xuất phát từ những ý đồ xấu của một số người nhằm hạ uy tín của đối phương. Những tin đồn về gia đình ông chủ nhà hàng P.C và Siêu thị Big C là những ví dụ điển hình về thủ đoạn hạ uy tín của người khác. Đây là kiểu “chơi xấu” của một số người nhằm những mục đích nhất định. Những thông tin này mặc dù không mang tính chính thống nhưng có mức độ lan truyền nhanh, ảnh hưởng không nhỏ tới nạn nhân của tin đồn.

Tốc độ lan truyền của tin đồn tỷ lệ nghịch với trình độ dân trí. Trên thực tế, tin đồn lan truyền nhanh trong một bộ phận những người có trình độ dân trí thấp, dễ tin vào những câu chuyện hư cấu. Về bản chất, tin đồn là một dạng dư luận xã hội nhưng không tồn tại chính thức, không thông qua sự thẩm định, công nhận của cơ quan chức năng. Tin đồn lan truyền nhiều dễ làm lung lay niềm tin dẫn đến lung lay nhận thức của con người. Một số tin đồn hoàn toàn là bịa đặt, một số khác xuất phát từ thực tế nhưng qua nhiều người, thông tin bị bóp méo, xuyên tạc làm sai bản chất.

Rõ ràng, những tác động xấu tin đồn thất thiệt mang lại là không nhỏ: Tin đồn làm mất trật tự xã hội như ở xã Hồng Thái, tin đồn gây ảnh hưởng xấu tới doanh nghiệp như ở siêu thị Big C, tin đồn làm ảnh hưởng tới cuộc sống nhiều gia đình như gia đình chủ nhà hàng P.C. Các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc, kịp thời xử lý những kẻ tung tin thất thiệt làm mất trật tự xã hội, đồng thời phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng sớm cảnh báo tác hại của tin đồn thất thiệt. Trong một xã hội tràn ngập các thông tin như hiện nay, mỗi người cần cân nhắc, suy xét trước mỗi thông tin, tránh việc tiếp nhận, làm lan truyền những tin đồn nhảm gây mất trật tự xã hội.

Việt Hòa