Tìm về nét đẹp di sản U Minh

 Một góc U Minh Thượng, nơi có các di tích lịch sử nổi tiếng. (Nguồn: Internet)
Một góc U Minh Thượng, nơi có các di tích lịch sử nổi tiếng. (Nguồn: Internet)
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - U Minh là một cái tên mà khi nhắc đến vẫn gợi lên trong lòng người nhiều cảm xúc kì lạ bởi sự hoang sơ, kì bí và sức hút khó cưỡng của một quần thể di sản kì vĩ mà mỗi một người Việt ai cũng mong muốn đến một lần.

Vùng đất là bối cảnh của tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” được biết đến bởi thiên nhiên cực kì hùng vĩ và hoang sơ, bởi hệ động thực vật độc đáo và quý hiếm nổi tiếng trên thế giới và bởi những di sản vật thể và phi vật thể “có một không hai”. Rừng U Minh có tổng diện tích khoảng 2.000km2 nằm giữa 2 tỉnh Cà Mau và Kiên Giang, chia thành 2 khu vực rõ rệt là rừng U Minh Thượng và U Minh Hạ được chia cắt bởi 2 con sông là sông Trẹm và sông Cái Tàu. Bước chân dọc hành trình đến U Minh, khiến lữ khách ngỡ ngàng vì vẻ đẹp và vì sự quý giá của vùng đất địa đầu Tổ quốc này.

Xứ sở của di sản - U Minh Thượng

Vườn Quốc gia U Minh Thượng là một trong ba khu vực trọng yếu của khu dự trữ sinh quyển thế giới Kiên Giang, là khu Ramsar thứ 8 của Việt Nam và thứ 2.228 của thế giới, là Vườn di sản rừng trên đất than bùn đầu tiên của Đông Nam Á...

U Minh Thượng có nhiệm vụ bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn, tài nguyên động, thực vật rừng; bảo tồn các loài động thực vật rừng quý, hiếm đặc biệt là các nguồn gen nhằm phục vụ cho nghiên cứu khoa học, học tập và phát triển bền vững.

Do tính độc đáo của hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn đã hình thành sự phong phú của chuỗi dinh dưỡng tạo điều kiện cho sự hình thành, phát triển nguồn tài nguyên động vật hoang dã đa dạng, phong phú với sự hiện diện của 32 loài thú, 184 loài chim, 50 loài bò sát lưỡng cư, 64 loài cá, 209 loài côn trùng. Trong đó, có 54 loài động vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) và danh mục IUCN (2021).

Không chỉ là khu dự trữ sinh quyển nổi tiếng thế giới, di sản thiên nhiệt tuyệt đẹp, trong lòng U Minh Thượng còn ẩn chứa nhiều di sản văn hóa - lịch sử có ý nghĩa quan trọng. Trên địa bàn U Minh Thượng có đến 15 di tích lịch sử đã được công nhận và ghi nhận với hai 2 loại hình di sản văn hóa phi vật thể. Trong đó có 2 di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận: Di tích lịch sử căn cứ U Minh Thượng và Khu di tích lịch sử An ninh khu IX. Cạnh đó là di tích được công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh bao gồm Di tích lịch sử văn hóa chùa Xẻo Cạn; di tích lịch sử cách mạng Căn cứ Tỉnh ủy Rạch Giá giai đoạn 1974 - 1975; di tích lịch sử cách mạng Căn cứ Tỉnh ủy Rạch Giá giai đoạn 1972 - 1973.

Ngoài ra có nhiều di tích quan trọng khác như Di tích ngã tư Công Sự (trận đánh lớn chiến thắng Công Sự địch năm 1960); ngã ba Cây Bàng (nơi diễn ra 2 trận chiến thắng trong cuộc chiến chống Pháp và chống Mỹ); Sân Gạch (nơi chiến thắng Sân Gạch); Trường Tư pháp Nam bộ; hầm bí mật cố Tổng Bí thư Lê Duẩn; hầm bí mật cố Chủ tịch nước Lê Đức Anh; đình thờ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực và ngôi mộ cổ... Di sản văn hóa phi vật thể gồm đờn ca tài tử cải lương Nam bộ; hát múa lâm thôn Khmer.

Đến tham quan U Minh Thượng dĩ nhiên không thể bỏ qua hành trình khám phá di sản văn hóa - lịch sử, cũng như thưởng ngoạn khung cảnh hùng vĩ độc đáo chỉ có ở vùng đất này. Mùa đẹp nhất của U Minh Thượng có lẽ là mùa nước nổi, tầm tháng 8 đến tháng 11. Du khách đến U Minh Thượng lúc này sẽ đắm chìm trong mênh mông là màu xanh của rừng tràm, màu xanh của nước. Thời điểm này, lữ khách sẽ được ngồi trên vỏ lãi - một loại thuyền độc đáo của dân bản địa và dạo quanh rừng tràm xanh mát mắt. Vỏ lãi nhẹ nhàng trôi, đưa người ta chiêm ngưỡng những khu vực lạ lùng ở U Minh Thượng, như Máng Dơi, Trảng Dơi, Trảng Chim... nơi tập trung nhiều giống dơi, giống chim quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Thuê xuồng câu cá trên các dòng kênh ngập tràn hoa súng, mênh mông trời nước cũng là một trải nghiệm tuyệt vời mà lữ khách đến U Minh Thượng không thể bỏ qua.

Người dân U Minh Thượng nổi tiếng hiếu khách. Khách đến thăm vùng, làm quen, rồi được dân rước về nhà, bày tiệc thết đãi với những món đặc sản trong vùng là chuyện “thường tình ở huyện”. Vừa thoăn thoắt tay làm món cá lóc nướng trui, anh Nguyễn Minh Hải, cư dân U Minh Thượng hồ hởi: “Đã tới đây là khách, mà đã là khách là không được khách sáo nghe hôn. Cứ từ từ ở đây mấy ngày, ăn món của U Minh Thượng rồi là tương tư luôn, bởi món ngon nơi đây đi đâu cũng không gặp được”.

Trên mâm cơm đãi khách của người dân U Minh Thượng thường có các món ăn như cá lóc nướng trui, mắm cá lưỡi cây, cá rô kho trái giác, lẩu mắm với rau rừng..., đúng là cả nguyên liệu món ăn lẫn hương vị không nơi nào có được.

Nghề gác kèo ong - di sản phi vật thể rừng U Minh Hạ

Nếu như U Minh Thượng chứa đựng nét đẹp thiên nhiên kì vĩ, khoáng đạt, với các di tích lịch sử, văn hóa nổi trội, phát triển du lịch mạnh thì vùng đất U Minh Hạ với những rừng tràm mênh mông và thiên nhiên còn rất hoang sơ, tập trung theo hướng bảo tồn và nghiên cứu.

Vườn Quốc gia U Minh Hạ là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau, được UNESCO đưa vào danh sách các khu dự trữ sinh quyển của thế giới. Nơi đây có hệ sinh thái mang đậm dấu ấn vùng đất Phương Nam với hệ động thực vật vô cùng phong phú.

Nơi đây có một nghề vô cùng đặc biệt của cư dân bản địa, không đâu có, đó là nghề gác kèo ong. Có lẽ không ai rõ nghề gác kèo ong ở U Minh Hạ bắt đầu từ gia đình nào và khi nào, chỉ biết đây là nghề truyền thống lâu đời được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Có thể nói, nghề gác kèo ong đã bắt đầu xuất hiện từ lúc khai hoang mở cõi, xứ này bắt đầu có dân, khoảng nửa cuối thế kỷ thứ XIX.

Nghề gác kèo ong U Minh Hạ, di sản phi vật thể cấp Quốc gia. (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Cà Mau)

Nghề gác kèo ong U Minh Hạ, di sản phi vật thể cấp Quốc gia. (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Cà Mau)

Thuở xa xưa, người dân U Minh Hạ, như bao nơi khác, luôn tìm cách lấy mật ong khi ong tự làm tổ trong rừng. Sau đó, theo quan sát, cư dân bản địa nhận ra rằng ong rừng U Minh Hạ có tập tính thích làm tổ ở các thân cây nghiêng trong rừng. Những người săn tổ ong ngày xưa đã nghĩ ra cách làm “độc đáo”, là gác những thân cây nghiêng nghiêng lên các cành cây tự nhiên để làm một “nhà ong”, dụ dỗ ong đến làm tổ, lấy mật. Sáng kiến ấy đem lại hiệu quả không ngờ, nhiều người cùng nhau làm theo, thế là nghề gác kèo ong “có một không hai” ở U Minh Hạ ra đời.

Tất nhiên, đâu phải chỉ gác cành cây nghiêng nghiêng lên thân cây thì có thể có ngay tổ ong để thụ hưởng, nếu đã như thế thì lại chẳng phải là một nghề. Người làm nghề gác kèo giỏi cần phải có kỹ thuật, kinh nghiệm và bí quyết gia truyền. Phải thực sự yêu rừng, tâm huyết với nghề, hiểu rõ từng khu vực của rừng và tập tính của đàn ong.

Chọn được nơi gác kèo làm sao cho thích hợp cũng không phải chuyện dễ dàng. Đầu tiên, người gác kèo phải chọn được trảng nào rậm rạp, nhiều nước, nhưng cũng phải bảo đảm có đầy đủ ánh sáng mặt trời. Có như thế mới “chiêu dụ” được những đàn ong khó tính về làm tổ, làm mật.

Vào tháng 11 - 12 hằng năm, mùa mưa vừa hết, khi rừng U Minh hoa tràm nở rộ, các loài ong bay về chọn những nhánh tràm nằm xiên để đóng tổ. Ngay trước thời điểm ấy là thích hợp để gác kèo. Và 20 ngày sau khi gác kèo, người gác kèo đã có thể đi kiểm tra kèo của mình để thu hoạch những tổ ong ăm ắp mật.

Có thể nói, nghề gác kèo ong là một nghề mang đặc trưng địa phương U Minh Hạ rất đậm nét, nó chứa đựng trong đó những dấu ấn của thời khai hoang, mở đất. Những giọt mật ong gác kèo là kết tinh của tinh thần sáng tạo, chịu thương chịu khó, sống hòa nhịp với đất trời, thiên nhiên của người dân nơi đây. Chính vì thế, sản phẩm ong gác kèo của U Minh Hạ mới thơm ngon, lạ vị đến thế. Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghề gác kèo ong ở huyện U Minh và Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia theo Quyết định số 4613/QĐ-BVHTTDL ngày 20/12/2019 chính là để ghi nhận tinh thần ấy, cũng là để người dân thêm tự hào, góp phần gìn giữ và phát huy cái nghề truyền thống của cha ông.

Tin cùng chuyên mục

Phong cảnh Tràng An, Ninh Bình (Ảnh: UBND tỉnh Ninh Bình)

Đến năm 2035, Ninh Bình sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ

(PLVN) - Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định 218/QĐ-TTg ngày 4/3/2024 phê duyệt Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 với phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ phần lãnh thổ đất liền và phần không gian biển của tỉnh Ninh Bình được xác định theo quy định của pháp luật có liên quan.

Đọc thêm

Khai mạc Lễ hội Hương sắc Na Hang năm 2024 tại Tuyên Quang

Khai mạc Lễ hội Hương sắc Na Hang năm 2024 tại Tuyên Quang
(PLVN) - Tối 2/3, Ủy ban nhân dân huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Lễ hội Hương sắc Na Hang năm 2024. Với nhiều hoạt động sôi nổi, hấp dẫn, Lễ hội là dịp để huyện Na Hang giới thiệu, quảng bá bản sắc văn hóa các dân tộc, tiềm năng du lịch của huyện đến với du khách trong và ngoài nước.

Nét đẹp của Hà Nội trong mắt 'khách Tây'

Hồ Hoàn Kiếm luôn là địa điểm mà ai đã đến Hà Nội đều phải đến một lần. (Nguồn ảnh: Huenews.com.vn)
(PLVN) - Hài hòa giữa văn hóa truyền thống và hiện đại, Hà Nội trong mắt du khách nước ngoài (khách Tây) là một thành phố châu Á cổ đúng nghĩa. Sức hút của du lịch Hà Nội với du khách trong và ngoài nước còn thể hiện ở việc thành phố này liên tục nhận được các bình chọn là điểm đến hấp dẫn du khách thế giới.

Ẩm thực người Kẻ Chợ

Xếp hàng ăn phở ở 49 Bát Đàn. (Ảnh: Minh Thắng)
(PLVN) - Nói về ẩm thực ở xứ Kinh kỳ, người nhập cư như tôi không dám bày tỏ nhiều. Nhưng phải công nhận một điều, món ăn ở đất Kẻ Chợ - Thăng Long rất ngon, đa dạng, phong phú, nhiều màu sắc và giá cả bình dân.

Hương vị phở xưa Hà Nội

Đã có quán phở tồn tại hàng trăm năm. (Nguồn: Eva.vn)
(PLVN) - Nhà văn Thạch Lam đã từng dành những lời có cánh cho món phở như sau: “Phở là thứ quà đặc biệt của Hà Nội. Không phải chỉ riêng Hà Nội mới có nhưng chính là vì chỉ ở Hà Nội mới ngon”. Quả thật, Hà Nội có rất nhiều món ngon như bún chả, cốm, bánh tôm... Nhưng chỉ có phở mới đọng lại dấu ấn khó phai. Chính vì vậy, đã có những quán phở gia truyền tồn tại hàng chục năm, truyền lại qua nhiều thế hệ khác nhau, nhưng vẫn cứ âm thầm để lại dư vị nhớ nhung cho thực khách gần xa.

Bún nước lèo Sóc Trăng - Từ hương vị dân dã đến đặc sản châu Á

Bún nước lèo Sóc Trăng ngày nay không chỉ là món ăn dân dã địa phương, hương vị đã lan tỏa ra tầm thế giới; sẽ góp phần đưa hình ảnh đất nước, con người và món ăn Việt đến với bạn bè quốc tế.
(PLVN) - Bún nước lèo là đặc sản của quê hương Sóc Trăng, mang đậm hương vị độc đáo, hòa quyện của 3 dân tộc anh em Kinh - Hoa - Khmer. Món ăn này ban đầu chỉ là một món ăn dân dã của người Khmer tại địa phương, trải qua chiều dài thời gian thì hương vị của nó đã trở thành nét văn hóa ẩm thực của người dân Sóc Trăng.

Du lịch Lâm Đồng kỳ vọng đón vị khách thứ 10 triệu

Những tháng đầu năm 2024, du khách đến Lâm Đồng tăng mạnh.
(PLVN) - Chiều (1/3), tại Hội nghị giới thiệu các sự kiện tiêu biểu của ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng năm 2024, lãnh đạo Sở VHTT&DL Lâm Đồng thể hiện quyết tâm phấn đấu đón vị khách thứ 10 triệu đúng vào dịp Lễ hội Festival Hoa Đà Lạt lần thứ X năm 2024.

Rực sắc hoa đỗ quyên trên đỉnh Pu Ta Leng

Rực sắc hoa đỗ quyên trên đỉnh Pu Ta Leng
(PLVN) -  Đỉnh Pu Ta Leng có độ cao 3.049 m, nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn, thuộc huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Đến với Pu Ta Leng thời điểm này, du khách sẽ được chứng kiến hàng nghìn cây đỗ quyên nở rộ, rực rỡ cả núi rừng.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch tâm linh bốn mùa

Du lịch tâm linh ở Việt Nam còn rất nhiều tiềm năng phát triển. (Ảnh minh họa - Nguồn: Bnews)
(PLVN) - Trong những tháng đầu năm, du lịch tâm linh ở Việt Nam đã thu hút hàng trăm nghìn lượt khách đến các tỉnh, địa phương. Đây là một lợi thế để nước ta hướng đến việc khai thác, “đánh thức” tiềm năng, phát triển du lịch tâm linh trong cả bốn mùa.

Khách Tây trải nghiệm “Tết ta”

Đến Việt Nam du lịch vào đúng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều du khách đã tham gia tour khám phá các nét đẹp của văn hóa Tết Việt. (Ảnh: B.C)
(PLVN) - Kết thúc kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, hàng loạt địa phương như TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Phú Quốc... đón hàng triệu lượt khách tham quan, du lịch.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh làm việc với đại diện Tập đoàn tàu biển lớn nhất thế giới

Bà Wendy Yamazaki đánh giá cao những cải thiện mới của Quảng Ninh trong việc thúc đẩy phát triển du lịch tàu biển.
(PLVN) - Ngày 23/2, nhận lời mời từ Tập đoàn tàu biển Royal Caribbean, tại siêu du thuyền Celebrity Solstice, ông Cao Tường Huy  - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh - đã có buổi làm việc với bà Wendy Yamazaki, Phó Chủ tịch phụ trách Khu vực Châu Á - đại diện hãng tàu biển lớn nhất thế giới, để thống nhất các nội dung tăng cường hợp tác, phát triển du lịch tàu biển.

Bắc Hà mùa hoa mận Tả Van bung nở

 Tả Van Chư đang sáng bừng sắc xuân hoa mận nở trắng rừng
(PLVN) - Nằm cách trung tâm huyện Bắc Hà (tỉnh Lào Cai) khoảng 20 km về phía Tây Bắc, Tả Van Chư đang sáng bừng sắc xuân hoa mận nở trắng rừng. Dọc đường đi, du khách sẽ bị choáng ngợp bởi màu trắng muốt từ hai bên sườn núi ngập tràn hoa mận.