Tìm hiểu “Thập thiện nghiệp” của đạo Phật

(PLVN) - Theo Phật giáo, con người cần tu tập “thập thiện nghiệp” để làm hành trang cho mình giữa thế gian cát bụi, lắm nghiệt ngã và nhiều khổ đau này. Vậy “thập thiện nghiệp” ấy là gì?
Tìm hiểu “Thập thiện nghiệp” của đạo Phật

Theo giáo lý nhà Phật, “Thập thiện nghiệp” ấy chính là “10 nghiệp lành” trong đời sống. Chúng sinh hữu tình, các bậc trí giả, thánh nhân, đức Phật... cũng do mười nghiệp lành mà có. Vậy nên tất cả phải nương vào mười nghiệp lành.

Mười nghiệp lành không những ngăn giữ chúng ta khỏi sa lầy vào con đường đau khổ, mà còn mở cho ta cánh cửa thênh thang hạnh phúc an vui của phước báu. Mười nghiệp lành thường quyết định duyên lành, làm cho ta thông minh sáng láng, học hành thành đạt, sự nghiệp hanh thông, gia đình ấm êm và cả trí tuệ thông hiểu.

Nghiệp thứ nhất: Không sát sinh muôn loài

Đạo Phật khuyên người ta sống nhân từ, không sát sinh. "Muôn loài sự sống đều nhau/ Có thân, có thức biết đau như mình/ Nỡ nào giết hại hữu tình/ Ruột mềm máu chảy thương sinh não nùng”.

Theo Phật giáo, tất thảy các loài hữu tình, từ bò, bay, máy, cựa, không chân, hai chân, bốn chân, nhiều chân cho đến loài vật có cánh, không cánh, có vây, không vây... ở trên mặt đất, dưới biển, ao hồ, sông rạch, trên hư không... chúng đều có sự sống, có thức tính, biết đau đớn. Vậy nên ta phải biết tôn trọng sự sống, chẳng nên giết hại.

Đạo Phật cho rằng, con người ta nên làm điều thiện, điều lành để tạo phước đức. Nếu không tạo trữ phước lành, cứ tà kiến, ngu si, ác độc làm việc dữ; thì chúng ta cũng phải bị đọa vào các cảnh giới đau khổ ấy. Để tránh khỏi sự khổ báo và trả vay nhân quả, chúng ta chẳng nên sát sanh hại vật; dù sinh mạng chúng bỏ bé.

Ngay với loài cây cối, thảo mộc, giáo lý nhà Phật cũng khuyên chúng ta cũng nên nâng niu sự sống của chúng, không nên chặt phá bừa bãi. 

Gạt bỏ yếu tố mang tính duy tâm, tôn giáo, thì quan điểm không (hoặc hạn chế) việc sát sinh loài vật, cây cối rõ ràng tốt cho tâm lý cũng như cuộc sống, môi trường sống của chúng ta. Ngày nay khoa học đã chứng minh con người biết tôn trọng tự nhiên, sống hòa mình với thiên nhiên, ăn ít thức ăn nguồn gốc từ động vật (điều này đồng nghĩa với việc ít sát sinh, giết hại động vật) sẽ có lợi cho sức khỏe hơn. Con người biết nâng niu mầm sống cỏ cây, biết trồng cây, không phá rừng thì sẽ hạn chế được biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lũ... 

Trong đời sống, càng dễ nhận ra quy luật này. Một con người từ nhỏ đã được giáo dục biết yêu loài vật, yêu thiên nhiên hoa cỏ thì lớn lên sẽ lương thiện, khó có thể làm điều ác. Ngược lại, một đứa trẻ nhỏ đã đánh giết loài vật, chặt phá, bẻ ngọn cây thì dễ làm điều tàn ác sau này... 

Rõ ràng, khi ta không sát sinh tự tâm ta hiền hòa, tâm hồn mát mẻ từ bên trong lan tỏa ra bên ngoài, thấm nhuần khắp cả không gian, người, vật, cây, cỏ... Ấy là lúc mà nghiệp lành thứ nhất ta đã đạt được khiến cuộc sống nhẹ nhàng, thanh thản.

Nghiệp thứ hai: Không trộm cắp, gian lận

Của cải, tài sản của mọi người trên thế gian; một phần do phước báu tạo trữ từ nhiều kiếp để lại; còn phần lớn là do con người ta lao động, đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt, thậm chí cả xương máu mà có được.

Thực tế, cũng có thứ tài sản, của cải do làm ăn phi pháp, hưởng lợi bất chính mà có. Nhưng ở đời pháp nào duyên ấy, gieo nhân nào gặt quả ấy; vậy nên tài sản hoạnh phát thì hoạnh tàn, có trả có vay. Và sự báo ứng, ngay hiện tại hoặc kiếp sau khó mà tránh khỏi.

Như vậy, của cải, tài sản nếu khởi tâm trộm cắp đã là ý nghĩ bất chính, đã do lòng tham sai bảo. Khi con người tà tâm, trộm cắp là nô lệ của vô minh, ái dục và si mê. Nếu không tỉnh thức, tự chủ, tự chế... thì lòng tham kia sẽ che mờ tâm trí, bịt mắt lương tri, rồi tất yếu sẽ dẫn đến phạm pháp, tù tội. Các tội ác khác, đôi khi cũng từ đó mà đồng loạt nảy sinh; kéo theo những mưu mô, thủ đoạn, ác độc, lừa đảo, thậm chí tham nhũng, hối lộ, chiếm đoạt tài sản, giết người... 

Tất cả là do lòng tham mà ra. Nếu không từ bỏ được lòng tham, thì đôi khi không cứ phải lén lút ăn trộm ăn cắp hay gian lận của ai, mà khi không vơ quàng nhận lấy thứ của cải không phải của mình đôi khi cũng mang họa vào thân đấy. Ví dụ ngẫu nhiên nhặt được túi tiền lớn rồi giữ lấy không trả người mất, không báo cơ quan chức năng thì hành vi đó có dấu hiệu "Chiếm giữ tài sản trái phép"; hoặc vô tình nhặt được hàng cấm hay ma túy mà nổi lòng tham giữ lấy hòng kiếm lợi thì đúng là tự mình tham lam mà rước họa vào thân... 

Vậy nên "không khởi tâm" trộm cắp, tâm ngay thẳng thật thà, từ bỏ vĩnh viễn không lấy tham, lấy cắp đã là một nghiệp lành cao cả, sẽ đem đến an vui, an toàn cho bản thân, gia đình và cho xã hội.

(Còn nữa) 

S.T
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Du lịch Thanh Thủy bứt phá thành ngành kinh tế mũi nhọn

Du lịch Thanh Thủy bứt phá thành ngành kinh tế mũi nhọn
(PLVN) -  “…mở mắt đã Ba Vì sừng sững/mở tai đã nghe sông Đà sóng cuộn” (thơ Trần Quang Quý). Vùng đất Thanh Thủy (Phú Thọ) bên tả ngạn Đà giang đang từng ngày cất cánh, du lịch trở thành “thỏi nam châm” thu hút các nhà đầu tư.

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 9): Luận bàn hai chữ “Cuộc đời” trong bài kệ của Thiền sư Pháp Loa

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 9): Luận bàn hai chữ “Cuộc đời” trong bài kệ của Thiền sư Pháp Loa
(PLVN) - “Cuộc đời của mỗi con người chỉ như một giấc chiêm bao – vô thường. Nếu không có hiểu biết, không tìm thấy cái ta chân thật, thì dù làm bao nhiêu việc cũng chỉ là làm mộng, bao nhiêu cái biết, cũng chỉ là cái biết hư vọng”, lời luận của Thượng tọa Thích Thanh Điện và TS Phạm Thị Thanh Hương về bài kệ “Thị tịch” của Pháp Loa thiền sư.

Ly kỳ chuyện đại hồng chung cứu chúa ở ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang

Chùa Linh Thứu là một trong những ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang.
(PLVN) - Khởi nguyên là ngôi chùa mục đồng giữa khu rừng hoang, Sắc tứ Linh Thứu ngày nay được xem là ngôi chùa cổ nhất đất Tiền Giang. Cổ tự 3 lần được sắc tứ này nổi tiếng với những câu chuyện ly kỳ về chiếc đại hồng chung năm xưa từng cứu chúa Nguyễn Ánh thoát nạn khi còn long đong bôn tẩu phương Nam.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 7): Vì sao vua Hùng lại mang tên Cao Sơn?

Vua Hùng được nhân dân suy tôn là Đột Ngột Cao Sơn.
(PLVN) - Cao Sơn (núi cao) là danh hiệu mang tính biểu tượng của thần Núi, vị thần trong tín ngưỡng dân gian nguyên thủy. Không phải là thần Núi nhưng hàng nghìn năm qua, Hùng Vương thứ Nhất được nhân dân thờ cúng với thụy hiệu Đột Ngột Cao Sơn. Vì sao vua Hùng lại có danh hiệu này?

Vì sao bất động sản vẫn là kênh đầu tư an toàn?

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Nhiều nhà đầu tư tin rằng, đầu tư bất động sản có thể không sinh lời nhanh chóng nhưng bền vững vì mua đất chắc chắn chỉ có lãi chứ không bao giờ chịu lỗ. Người mỗi ngày một đông nhưng quỹ đất thì không thể tăng thêm.

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia

Hồ Hòa Bình và khát vọng xứng tầm khu du lịch quốc gia
(PLVN) - Những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, bà con các dân tộc tỉnh Hòa Bình và người dân cả nước từng tự hào về “công trình thế kỷ” Thủy điện Hòa Bình tầm cỡ quốc gia, có công suất lớn nhất Đông Nam Á. Hiện nay, chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp, người dân cũng đang kỳ vọng về một Khu du lịch Hồ Hòa Bình mang “thương hiệu Quốc gia”, ghi tên vào bản đồ du lịch thế giới.

Bình minh nơi ven trời Tây Bắc

Đường phố Lai Châu rợp cờ hoa chào đón ngày lễ lớn.
(PLVN) - Ở nơi ấy… cuối trời Tây Bắc, có một tỉnh trẻ, một thành phố trẻ đang lặng lẽ vượt lên những khó khăn, những cách trở xa xôi, của đá tai mèo, thiên tai, mưa lũ, nghèo đói và lạc hậu… để xây dựng lên một thành phố nên thơ, một tương lai rộng mở. Ấy là Lai Châu, là “trái tim Tây Bắc” như nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã khắc họa trong bài thơ “Gửi Lai Châu”.

Mùa tựu trường, bình về những điểm 10 môn Văn

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Dù vẫn còn hãn hữu, có thể nói là đếm trên đầu ngón tay nhưng các kỳ thi Tốt nghiệp THPT vừa qua đã xuất hiện những điểm 10 môn Ngữ Văn. Điều này liệu có bình thường? PLVN ghi nhận một số ý kiến bình giải về câu chuyện này.

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn

Chắp tay, nguyện lòng mình biết bỏ tâm ngã mạn
(PLVN) -  Trở về, thường sau bữa sáng với bánh mướt ngon nhất thế gian, tôi sẽ đi thắp hương nơi ban thờ Bụt, nơi nhà Tổ. Đây là giây phút thiêng liêng đã thành nếp, như tiếng thưa “con đã về” mà tôi thường ríu ran từ tấm bé với Mạ Cha.

Bắc Giang: Huyện Lạng Giang triển khai các dự án đầu tư trọng điểm

Quy hoạch chi tiết khu dân cư thôn Hạ
(PLVN) - Thực hiện quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư của tỉnh Bắc Giang, UBND huyện Lạng Giang đã tập trung chỉ đạo các cơ quan, UBND xã Nghĩa Hòa giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án: Xây dựng cơ sở hạ tầng đấu giá quyền sử dụng đất khu cây xăng thôn Bằng, xã Nghĩa Hòa; Khu dân cư Nghĩa Hòa, xã Nghĩa Hòa và Khu dân cư thôn Hạ, xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang. Cơ quan chức năng đã tiến hành đền bù, giải phóng mặt bằng đúng quy định pháp luật, đảm bảo kế hoạch đề ra.

Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh - danh tướng có công mở cõi phương Nam

Đền thờ Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, thuộc Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc, TP HCM.
(PLVN) - Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650 – 1700), bậc tướng quốc tài ba thời chúa Nguyễn Phúc Chu (1675 – 1725), nổi danh với nhiều lần cầm quân dẹp loạn biên cương. Đặc biệt, ông được xem là vị tướng mở cõi phương Nam với việc xác lập chủ quyền cho người Việt tại Nam bộ vào năm 1698, đưa miền đất này chính thức trở thành một phần lãnh thổ Đại Việt, tức Việt Nam ngày nay.