Tìm giải pháp phát triển kinh tế xanh và bảo tồn di sản tại Côn Đảo

Ngày 24/9, UBND TP Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch tổ chức Hội thảo khoa học cấp Thành phố nhằm tìm ra giải pháp, định hướng phát triển Côn Đảo trở thành đảo xanh, thông minh, đáng sống gắn với bảo tồn di sản thiên nhiên và phát triển bền vững.

Côn Đảo là một đặc khu trực thuộc TP Hồ Chí Minh (trước trực thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có 16 hòn đảo lớn nhỏ khác nhau, với diện tích 76 km2. Côn Đảo là một nút giao thông trên biển của vùng biển phía Nam của nước ta, là ngã tư của đường biển quốc tế, điểm cắt của hai tuyến đường hàng hải từ phía Nam lên phía Bắc Á và tuyến hàng hải đi từ phía Đông sang phía Tây và ngược lại. Đặc biệt, trên địa bàn Côn Đảo có Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Côn Đảo với nhiều di tích văn hóa, lịch sử tiêu biểu như: Hệ thống nhà tù Côn Đảo, Nghĩa trang Hàng Dương, Nghĩa trang Hàng Keo; và các di tích văn hóa khác như Nhà Công quán, Miếu Bà Phi Yến, Miếu Cậu, Chùa Núi Một…

Để phát triển Côn Đảo trong giai đoạn mới, TP Hồ Chí Minh yêu cầu phải đạt được sự hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ môi trường cũng như phát huy các giá trị lịch sử - văn hóa và giữ vững quốc phòng, an ninh. Trong đó, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo TP Hồ Chí Minh là xem bảo tồn các giá trị tự nhiên, lịch sử, văn hóa làm nền tảng cho sự phát triển bền vững. TP Hồ Chí Minh khẳng định quyết tâm không đánh đổi môi trường, hệ sinh thái tự nhiên và di sản lịch sử để lấy tăng trưởng kinh tế trước mắt, đồng thời xác định lấy “đảo xanh” làm nền tảng, “đảo thông minh” làm động lực và “đảo đáng sống” làm mục tiêu.

Theo Kế hoạch, để tìm ra các giải pháp thực tiễn và đột phá, Hội thảo sẽ tập trung thảo luận hai nhóm chuyên đề trọng tâm thông qua 10 báo cáo tham luận cùng các ý kiến trao đổi đa chiều từ giới chuyên gia và cộng đồng.

Nhóm chuyên đề thứ nhất đi sâu vào định hướng chiến lược bảo tồn di sản thiên nhiên rừng - biển Côn Đảo gắn với phát huy giá trị sinh thái, lịch sử và văn hóa. Các nhà khoa học sẽ đề xuất giải pháp hài hòa giữa bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển kinh tế, đồng thời định hình mô hình phát triển Côn Đảo thành đảo xanh, thông minh và đáng sống. Bên cạnh đó, giải pháp bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo gắn với không gian văn hóa, du lịch về nguồn cũng được rà soát kỹ lưỡng. Nhóm chuyên đề này cũng đánh giá thực tiễn hợp tác quốc tế qua chương trình bảo tồn rùa biển của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và chương trình giảm thiểu rác thải nhựa đại dương của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF).

Nhóm chuyên đề thứ hai sẽ tập trung vào bảo tồn biển, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng thương hiệu du lịch đẳng cấp. Các nội dung thảo luận chính bao gồm giải pháp quản lý, khai thác bền vững tài nguyên sinh học biển mà không làm phá vỡ hệ sinh thái. Hội thảo cũng ghi nhận bài học kinh nghiệm từ các mô hình resort nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp tôn trọng cảnh quan tự nhiên, cùng kinh nghiệm thí điểm phục hồi và tính toán trữ lượng cacbon xanh cỏ biển tại Cù Lao Chàm. Ngoài ra, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo sẽ trình bày các giải pháp thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động của Thành ủy về xây dựng TP trong kỷ nguyên mới.

Sự kiện dự kiến diễn ra trong ngày 24/10 tại Hội trường UBND Đặc khu Côn Đảo, với khoảng 92 đến 100 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo TP Hồ Chí Minh, đại diện các Bộ ngành Trung ương, các sở ban ngành, viện nghiên cứu, chuyên gia khoa học uy tín cùng đại diện các doanh nghiệp và nhà đầu tư…

Thông qua các thảo luận chuyên sâu, Hội thảo sẽ tổng hợp thành Kỷ yếu, Báo cáo kết quả và Báo cáo kiến nghị chính sách. Đây là căn cứ khoa học và thực tiễn quan trọng để TP ban hành danh mục chương trình, dự án ưu tiên giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tạo đà cho Côn Đảo phát triển bứt phá và bền vững.