Tiết kiệm 1,4 tỷ USD từ mô hình “máy xén thể chế”
Nếu như năm 2004 Việt Nam (VN) có 1.245 văn bản (VB) quy phạm pháp luật (QPPL) do cơ quan trung ương ban hành thì đến năm 2009, con số này đã tăng vọt lên 8.520 VB, trong khi Mỹ chỉ có 1.500 VB.
“VB QPPL ở VN gia tăng không ngừng và tốc độ phát triển ngày càng nhanh. Điều này cho thấy sự can thiệp của Chính phủ ngày càng nhiều, song vấn đề là các VB này tác động như thế nào đến đầu tư, công ăn việc làm, thu nhập của DN và các hộ gia đình?” - ông Scott Jacobs, Cố vấn Quốc tế của Dự án Sáng kiến cạnh tranh Việt Nam (USAID/VNCI) đặt vấn đề tại Hội thảo tập huấn cho báo chí với chủ đề “Quy định tốt hơn để tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững” do Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương tổ chức hôm qua...
Theo ông Scott Jacobs, một VB QPPL được ban hành ra có 2 đối tượng phải chịu chi phí. Nếu như nhà nước phải bỏ chi phí để soạn thảo, quản lý, thực thi các quy định này (chi phí công lấy từ NSNN) thì khu vực ngoài nhà nước (DN và hộ gia đình) phải chịu chi phí tuân thủ quy định và thường là chi phi khu vực này không “cân, đong, đo, đếm” được.
“Các quy định kém hiệu quả và không cần thiết đã làm lãng phí các nguồn lực quý giá của Nhà nước cũng như tăng gánh nặng và chi phí cho người dân và DN. Chính vì lẽ đó, việc có một môi trường thể chế hiệu quả với các quy định có chất lượng cao là vô cùng quan trọng, không chỉ ở VN mà còn trên toàn thế giới....”- ông Michael Foster, Quyền Giám đốc USAID VN khẳng định.
Theo các chuyên gia của USAID/VNCI, cải cách thể chế và đánh giá tác động của pháp luật (RIA) được xem là công cụ hữu hiệu trong công tác xây dựng VB QPPL. RIA, khi thực hiện tốt sẽ giúp giảm số lượng quy định có chất lượng thấp và không cần thiết; đồng thời RIA cải thiện tính minh bạch của các quyết định, tăng cường tham vấn công chúng và sự tham gia của các nhóm chịu tác động; RIA cũng cải thiện sự gắn kết trong Chính phủ và trao đổi thông tin trong nội bộ các Bộ.
Theo một nghiên cứu mới đây của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), việc thực hiện một RIA đầy đủ ước tính sẽ làm phát sinh chi phí khoảng 500 USD, nhưng sẽ tiết kiệm được cho khối tư nhân gấp 100.000 lần số tiền này nhờ một hệ thống thể chế ít gánh nặng và hiệu quả hơn...
Một bằng chứng nữa là sau 2 năm thực hiện Đề án 30 về cải cách thủ tục hành chính với 6.421 quy định thuộc phạm vi cải cách đã đơn giản hoá được 77% các thủ tục hành chính.
Các chuyên gia USAID/VNCI cũng đưa ra con số tạm tính về tác động kinh tế của mô hình cải cách “máy xén thể chế” ở VN với chi phí tiết kiệm cho DN lên tới 1,4 tỷ USD/năm, bằng 1,4% GDP và tạo 1 triệu việc làm trong vòng 10 năm.